III SA/Kr 40/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 25 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie terminu do wykonania obowiązku skargę oddala I. Po przeprowadzeniu kontroli opisanej w protokole kontroli z dnia 27 listopada 2007r. – Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy skierował do kontrolowanego zakładu pracy –"A" Spółka z o.o. w A. decyzję – Nakaz z dnia 03.01.2008r. Nr rej. [...], w którym miedzy innymi nakazał w pkt 6: "Zapewnić w pomieszczeniu biurowym w zakładzie produkcyjnym w A., gdzie zlokalizowane są stałe stanowiska pracy młodszej księgowej oraz asystentki prezesa zarządu, oświetlenie dzienne" z terminem wykonania tego punktu nakazu – do 1 września 2008 r. Jako podstawę prawną wskazano art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), art. 207 § 1 i § 2 oraz art. 214 § i § 2 kodeksu pracy (kp) - ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz § 25 i § 26 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.). Decyzją z dnia [...] 2008 r. Nr [...] - wydaną w wyniku odwołania kontrolowanego zakładu od m.in. pkt 6 nakazu - Okręgowy Inspektor Pracy, jako organ II instancji, orzekł o uchyleniu decyzji z pkt 6 nakazu Nr rej. [...] z dnia 3 stycznia 2008 r. i "jednocześnie w to miejsce" wydał decyzję w brzmieniu: "Zapewnić pracownikom zatrudnionym w zakładzie produkcyjnym w A., ul. B., na stanowiskach młodszej księgowej oraz asystentki prezesa zarządu, bezpieczne i higieniczne warunki pracy w zakresie oświetlenia dziennego". Pozostawiono termin wykonania decyzji wyznaczony na dzień 01.09.2008 r. Decyzja ta wobec nie zaskarżenia jej do sądu administracyjnego stała się ostateczna i prawomocna. II. Pismem z dnia 05.09.2008 r. pracodawca - "A" Spółka z o.o. w A. zwrócił się do Państwowej Inspekcji Pracy o przedłużenie do dnia 30 września 2008 r. terminu wykonania decyzji zawartych m.in. w pkt 6 nakazu z dnia 03.01.2008 r. podając, że "odnośnie zapewnienia w pomieszczeniu biurowym oświetlenia dziennego nadal trwają rozmowy w zakresie możliwości dopuszczalności ingerencji w strukturę i konstrukcję dachu albowiem firma mająca się zająć tym zadaniem odmówiła jego wykonania bez ekspertyzy konstruktora budowlanego". Decyzją z dnia [...] 2008 r. Nr rej. [...] Inspektor Pracy zmienił decyzję w części dotyczącej terminu realizacji pkt 6 nakazu i wyznaczył nowy termin wykonania - zgodnie z wnioskiem - na dzień 30.09.2008 r. III. Kolejnym pismem z dnia 30.09.2008 r. wyżej wymieniony zakład pracy zwrócił się o dalsze przedłużenie terminu wykonania powyższej decyzji - do dnia 31.12.2008 r. podając niemal taki sam powód, jak w poprzednim piśmie. Decyzją z dnia [...] 2008 r. Nr rej. [...] Inspektor Pracy zmienił decyzję w części dotyczącej terminu realizacji nakazu i wyznaczył nowy termin jego wykonania - zgodnie z wnioskiem - na dzień 31.12.2008 r. IV. Pismem z dnia 31.12.2008 r. Spółka zwróciła się po raz kolejny o przedłużenie terminu wykonania decyzji zawartej w pkt 6 nakazu - do dnia 31.06.2009 r. podając podobny powód wniosku jak w poprzednich pismach. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr rej. [...] Inspektor Pracy zmienił decyzję w części dotyczącej terminu jej realizacji i wyznaczył nowy termin jej wykonania - zgodnie z wnioskiem – do dnia 30.06.2009 r. V. Pismem z dnia 30.06.2009 r. pracodawca - A Spółka z o.o. - zwrócił się po raz czwarty o przedłużenie terminu wykonania decyzji zawartej w pkt 6 nakazu - do dnia 31.12.2009 r. podając podobny powód wniosku jak w poprzednich pismach, a w szczególności podano, że: "w dalszym ciągu prowadzone są rozmowy na temat planowania i organizacji prac związanych z zapewnieniem oświetlenia dziennego w pomieszczeniu biurowym oraz ingerencji w strukturę i konstrukcję dachu naszego zakładu produkcyjnego albowiem kolejna już firma mająca się zająć tym zadaniem odmówiła nam jego wykonania bez koniecznej ekspertyzy konstruktora budowlanego. Spółka nadal poszukuje odpowiednich fachowców, którzy podjęliby się tego zadania". Decyzją z dnia [...] 2009 r. Nr rej. [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy po rozpatrzeniu powyższego wniosku dotyczącego przesunięcia terminu wykonania pkt 6 nakazu z dnia 3 stycznia 2008 r. - odmówił zmiany nakazu. Na uzasadnienie decyzji podano, że pracodawca od 22 lutego 2008 r. miał wystarczająco dużo czasu, bo około półtora roku, aby zapewnić zrealizowanie decyzji, której termin wykonania – na wniosek zakładu pracy – organ wyznaczał czterokrotnie. Od powyższej decyzji z dnia [...] 2009 r. odwołał się pracodawca - "A", który w odwołaniu wniósł o zmianę decyzji na odstąpienie od jej wykonania. Na uzasadnienie podano, że nakaz nosi cechy nierealnego wykonania, gdyż według projektantów naruszenie konstrukcji dachu budynku przez wybicie otworu na okno dachowe grozi katastrofą budowlana i "żaden Inspektor Nadzoru Budowlanego nie da pozwolenia na remont, który zagraża życiu i grozi katastrofą". Odwołujący się podnieśli, że "wiele tysięcy ludzi w Polsce pracuje w podziemiach np. dworców kolejowych, w restauracjach, barach, kioskach, kasach biletowych, gdzie jest tylko sztuczne oświetlenie". Zaznaczono, że pracujący na przedmiotowych dwóch stanowiskach pracownicy mają zapewnione bardzo dobre sztuczne oświetlenie i wentylację, a spółka nie dysponuje innym pomieszczeniem, do którego można byłoby przenieść tych pracowników. Decyzją z dnia 25 września 2009 r. Nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na uzasadnienie decyzji podano, że pracodawca nie wniósł zastrzeżeń do ustaleń protokołu kontroli z dnia 27 listopada 2007 r. i bezspornym jest więc to, że dwie pracownice (asystentka prezesa i młodszy księgowy) świadczą pracę w warunkach nie spełniających wymagań w przepisach wskazanych przez inspektora pracy w pkt 6 nakazu z dnia 3 stycznia 2008 r. Zaznaczono, że organy Państwowej Inspekcji Pracy "zmierzają swoimi decyzjami nie do zmiany konstrukcji obiektu budowlanego, ale do stworzenia pracownikom wymaganych warunków pracy". W konsekwencji organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu I instancji. Z decyzją tą nie zgodziła się Spółka, która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła o "uchylenie decyzji w całości poprzez orzeczenie o odstąpieniu od wykonania decyzji ze względów niemożliwości jej wykonania zgodnie z § 25 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm." Na uzasadnienie podano, że strona skarżąca miała dobrą wolę wykonania decyzji i dlatego wnosiła o przesunięcie terminu jej wykonania, ale wobec wypowiedzi ekspertów o niemożności wykonania decyzji zwróciła się "do PIP o jej uchylenie i odstąpienie od jej wykonania". Jednocześnie zarzucono, że organ odwoławczy nie odniósł się do tego wniosku strony skarżącej, a przywołując "przepis § 25 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej" organ II instancji "stanął w sprzeczności ze swoimi ustaleniami". W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że organ inspekcji pracy nakładając na pracodawcę obowiązki decyzyjne w zakresie zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie wskazuje pracodawcy sposobu ich realizacji i jego wybór należy do pracodawcy. Podniesiono, że np. zapewnienie pracownikom oświetlenia światłem naturalnym może być zrealizowane zarówno przez dostosowanie dotychczasowego pomieszczenia do wymogów w tym zakresie, jak i poprzez przeniesienie pomieszczeń biurowych w inne miejsce, odpowiadające wymaganym warunkom. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2010 r. strona skarżąca stwierdziła, że nie jest możliwe zapewnienie pracownikom oświetlenia dziennego w dotychczasowych pomieszczeniach ani "przeniesienie pomieszczeń biurowych w inne miejsce", a nadto podano, że pracownicy pracują w tych warunkach od 12 lat i mimo wielu kontroli PIP dopiero ostatnia kontrola zakwestionowała ten stan. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, że skarżąca Spółka nie zaskarżyła zmienionego przez organ odwoławczy w swej treści pkt 6 nakazu w kwestii obowiązku zapewnienia pracownikom zatrudnionym na stanowiskach młodszej księgowej oraz asystentki prezesa zarządu bezpiecznych i higienicznych warunki pracy w zakresie oświetlenia dziennego i z tego względu decyzja ta podlega wykonaniu, a zaskarżyła jedynie odmowę kolejnego przesunięcia terminu wykonania tej decyzji. To odmowa przesunięcia terminu wykonania decyzji jest przedmiotem kontroli sądu, a nie – jak chce tego Spółka - wniosek o zmianę decyzji i odstąpienie od jej wykonania, o które strona skarżąca wnioskowała dopiero na etapie odwołania od decyzji dla niej niekorzystnej w przedmiocie przesunięcia terminu wykonania nakazu. Ma rację – zdaniem Sądu – organ odwoławczy Państwowej Inspekcji Pracy wskazując, że organy inspekcji pracy zmierzają swoimi decyzjami nie do zmiany konstrukcji obiektu budowlanego, ale do stworzenia pracownikom wymaganych warunków pracy i organ inspekcji pracy nakładając obowiązki w zakresie zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie wskazuje pracodawcy sposobu ich realizacji, a wybór sposobu realizacji należy do pracodawcy. Jedynie przykładowo organ wskazał, że zapewnienie pracownikom oświetlenia światłem naturalnym może być zrealizowane zarówno przez dostosowanie dotychczasowego pomieszczenia do wymogów w tym zakresie, jak i poprzez przeniesienia pomieszczeń biurowych w inne miejsce, odpowiadające wymaganym warunkom. Nie sposób nie zauważyć, że pracodawca może takie pomieszczenia wynająć w innym miejscu niż obecnie posiadane. Sąd zauważa, że argumenty strony skarżącej zawarte w odwołaniu o częstym wykonywaniu pracy przez pracowników w podziemiach, bez zapewnienia oświetlenia naturalnego są w niniejszym postępowaniu bezprzedmiotowe. Nie mniej Sąd stwierdza, że skarżąca Spółka nie przedstawiła zgody, o jakiej mowa w § 25 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.): "W pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy." Zdaniem Sądu - należy podnieść, że strona skarżąca wnioskując o kolejne przesunięcie terminu wykonania nakazu, podobnie jak we wszystkich swych wcześniejszych wnioskach, nie ujawniła, jakie konkretnie decyzje zostały podjęte celem wykonania nakazu, co podważa twierdzenia o czynieniu rzeczywistych starań o wykonanie nakazu i uzasadnia stwierdzenie organu, że Spółka miała wystarczającą ilość czasu na zrealizowanie nakazu, którego zasadności w odpowiednich postępowaniach nie podważyła. Sąd podkreśla, że podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 4 marca 1997r., sygn. akt II SA/Wr 1133/96 (opubl. Pr.Pracy 1998/4/39 i LEX 32503): "Pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne. Wykonanie tego obowiązku nie jest uzależnione od jego możliwości ekonomiczno-finansowych", które to stanowisko ma odpowiednie zastosowanie w kwestii obowiązku pracodawcy do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i nieszkodliwych warunków, określonych szczegółowo w powołanych przez organy obu instancji przepisach prawa. Dla podkreślenia rangi tych przepisów Sąd przytacza także stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 12 grudnia 1974 r. (sygn. akt II PR 262/74, opubl. PiZS 1976/3/67 i Lex nr 14748): "Obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i nieszkodliwych dla ich zdrowia warunków pracy obejmuje przestrzeganie nie tylko ogólnie obowiązujących norm w tym zakresie, lecz także indywidualnych przeciwwskazań związanych ze stanem zdrowia lub osobniczymi skłonnościami pracownika." Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonych decyzjach naruszenia przez organy prawa zarówno materialnego jak i procesowego, a przeto na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.