I SA/Gd 458/10

WyrokWSA w Gdańsku2010-07-06

Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (SKOK) ma obowiązek wystawienia informacji PIT-8C w przypadku umorzenia długu spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a wartość spadku jest zerowa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie długu, nawet w sytuacji, gdy spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i wartość spadku jest zerowa, skutkuje powstaniem przychodu po stronie spadkobiercy. Brak możliwości faktycznego wyegzekwowania długu nie oznacza jego nieistnienia. Umorzenie długu definitywnie zwiększa majątek spadkobiercy o wartość umorzonego zobowiązania, co rodzi obowiązek wystawienia informacji PIT-8C przez wierzyciela.
Stan faktyczny
Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (SKOK) zwróciła się o interpretację podatkową dotyczącą obowiązku wystawienia PIT-8C w przypadku umorzenia należności z tytułu pożyczki lub kredytu. Dotyczyło to sytuacji, gdy dłużnik zmarł, a spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, przy czym wartość spadku była zerowa, lub gdy dług uległ przedawnieniu. Minister Finansów uznał stanowisko SKOK za nieprawidłowe, stwierdzając obowiązek wystawienia PIT-8C. SKOK wniosła skargę do WSA w Gdańsku, kwestionując obowiązek wystawienia PIT-8C w przypadku zerowej wartości spadku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. Franciszka Stelczyka z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 26 stycznia 2010 r. nr I[...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. "A" z siedzibą w G. (dalej w skrócie "A") złożyła wniosek (uzupełniony pismem z dnia 20 stycznia 2010 r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodu z tytułu umorzenia należności wynikającej z uprzednio zaciągniętej pożyczki (kredytu). Przedstawiając stan faktyczny sprawy "A" wskazał, że jako spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, udziela osobom fizycznym pożyczek i kredytów. W ramach prowadzonej działalności zdarza się, iż w przypadku zgonu dłużnika rezygnuje ona z dochodzenia swojej należności, na którą składa się kapitał, odsetki zwykłe, karne oraz koszty postępowania sądowego (o ile takie wystąpiły). Ma to miejsce wówczas, gdy brak jest spadkobierców, a spadek przechodzi na Skarb Państwa bądź w sytuacji, gdy spadkobiercy przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza, przy czym wartość stanu czynnego spadku wynosi zero. Nadto wnioskodawca nie zawiera z dłużnikami umów. Jest to jego jednostronne oświadczenie woli w zakresie odstąpienia od dochodzenia należności od dłużnika. Niezależnie od powyższego, zdarzają się również takie sytuacje, w których zobowiązanie z tytułu spłaty kredytu lub pożyczki przedawnia się, w związku z czym "A" nie może dochodzić swojej wierzytelności, bowiem spadkobierca lub pożyczkobiorca (kredytobiorca) podnoszą zarzut przedawnienia. W związku z powyższym wnioskodawca zwrócił się z następującymi pytaniami: 1) czy na "A" ciąży obowiązek wystawienia PIT-8C w przypadku, gdy spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, przy czym brak jest stanu czynnego spadku (inwentarz wynosi zero), a Wnioskodawca podejmuje decyzję o umorzeniu długu z tytułu pożyczki (kredytu)?; 2) czy na "A" ciąży obowiązek wystawienia PIT -8C w przypadku, gdy spadkobierca podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania z tytułu pożyczki lub kredytu, przy czym zobowiązanie przedawniło się za życia spadkodawcy?; 3) czy na "A" ciąży obowiązek wystawienia PIT-8C w przypadku, gdy spadkobierca podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania z tytułu pożyczki lub kredytu, przy czym zobowiązanie przedawniło się po śmierci spadkodawcy?; 4) czy na "A" ciąży obowiązek wystawienia PIT -8C w przypadku, gdy pożyczkobiorca (kredytobiorca) podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania z tytułu pożyczki lub kredytu? W odniesieniu do pierwszego z postawionych pytań zdaniem wnioskodawcy, otrzymanie pożyczki (kredytu) i jej spłata na warunkach przewidzianych w umowie pożyczki (kredytu) jest neutralne podatkowo. Przychód po stronie pożyczkobiorcy (kredytobiorcy), czyli dłużnika może pojawić się dopiero wtedy, gdy dochodzi do umorzenia kredytu lub jego części na skutek czego zobowiązanie wygasa, a pożyczkobiorca (kredytobiorca) osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód). Instytucja zwolnienia z długu (jego umorzenie) uregulowana jest w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej: k.c.). Zgodnie z przepisem art. 508 k.c. zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Natomiast w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Oznacza to, że spadkobierca odpowiada za zobowiązania spadkodawcy tylko do wysokości wartości spadku określonej w jego inwentarzu. Gdy zatem w miejsce dłużnika wstępuje spadkobierca, który przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza, przy czym brak jest stanu czynnego spadku (czyli gdy wartość inwentarza wynosi zero) spadkobierca nie poniesie odpowiedzialności za długi spadkowe (w tym za zobowiązanie do spłaty pożyczki (kredytu) udzielonej przez Wnioskodawcę). W wyniku umorzenia zobowiązania (zwolnienia z długu), na gruncie prawa podatkowego dłużnik uzyskuje przychód w postaci nieodpłatnego świadczenia polegającego na tym, że dłużnik nie jest już zobowiązany do spłaty kredytu, a zatem nie poniesie jego ekonomicznego ciężaru. Przychód taki, rozumiany jako konkretna korzyść majątkowa, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) – dalej w skrócie zwana u.p.d.o.f. W przypadku spadkobiercy przyjmującego spadek z dobrodziejstwem inwentarza, gdy wartość czynnego spadku wynosi zero, spadkobierca przejmuje dług, jednakże nie ponosi ekonomicznego ciężaru jego spłaty, gdyż odpowiada jedynie do wartości przyjętego spadku. Zdaniem wnioskodawcy, w powyżej opisanej sytuacji, po stronie spadkobiercy, któremu wnioskodawca umorzył zobowiązanie, nie pojawia się korzyść majątkowa rozumiana jako brak obowiązku spłaty długu. Spadkobierca nie jest bowiem zobowiązany do spłaty długu ze względu na ograniczoną odpowiedzialność majątkową za długi spadkodawcy. Wnioskodawca stoi zatem na stanowisku, iż umarzając dług spadkobiercy, nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C. Dodatkowo, "A" podkreśla, że w kontekście powyższego wyjaśnienia nie bez znaczenia pozostaje aspekt formalno - prawny. Należy zaznaczyć, że zwolnienie z długu w rozumieniu przepisu art. 508 k.c. jest umową dwustronną, a tym samym do swojej skuteczności wymaga nie tylko oświadczenia wierzyciela o zwolnieniu długu, ale też przyjęcia przez dłużnika owego zwolnienia z długu. Zwolnienie z długu ma charakter umowny (art. 508 K.c), nie można więc kwalifikować go jako oświadczenia strony, będącego treścią innej umowy, ponadto na podstawie umowy zwolnienia z długu dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania z momentem jej zawarcia ze skutkiem na przyszłość. W przypadku "umorzenia'" długu przez "A", mamy natomiast do czynienia z jednostronnym oświadczeniem woli. Nie jest to bowiem porozumienie pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem dotyczące wykonania zobowiązania, w efekcie którego dochodzi do zwolnienia z długu. W związku z powyższym, podejmowanych przez wnioskodawcę decyzji o zwolnieniu dłużników z długu nie można utożsamiać z umową, o której mowa wart. 508 k.c. Tym samym, w opinii wnioskodawcy, nie dochodzi tutaj do zwolnienia dłużnika z długu, a w konsekwencji do powstania u niego nieodpłatnego świadczenia. Zdaniem wnioskodawcy nie wpływa to jednakże na przedstawioną powyżej ocenę prawną odnośnie obowiązku sporządzenia informacji PIT-8C, o której mowa wart. 42a u.p.d.o.f. W dniu 26 stycznia 2010 r. Minister Finansów wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Organ doszedł do wniosku, że gdy po śmierci kredytobiorcy (będącego spadkodawcą) dochodzi do umorzenia kredytu lub jego części spadkobiercy, który przejął obowiązki dłużnika, powstaje u niego przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Natomiast, utrata - z chwilą umorzenia - przez pożyczkę (kredyt) jej zwrotnego charakteru skutkuje powstaniem trwałego (definitywnego) przysporzenia majątkowego spadkobiercy (niezależnie od ograniczenia jego odpowiedzialności za długi spadkowe), a zatem czynność umorzenia kredytu stanowi więc niewątpliwie inne (bo nie wymienione w podstawowym katalogu) źródło przychodu. Organ wskazał również, że umorzenie kwot niezapłaconych odsetek od kredytu zaciągniętego przez osobę fizyczną, których termin płatności upłynął - jest przysporzeniem, skutkującym powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu. Dotyczy to zarówno odsetek skapitalizowanych, jak i odsetek wymagalnych, czyli takich, których w myśl postanowień umowy kredytowej termin płatności upłynął. Jeśli chodzi natomiast o odsetki karne to w przypadku, gdy umowa kredytowa jednoznacznie określa zasady naliczania podwyższonych odsetek od nieterminowych spłat rat kredytu i wiąże nimi strony umowy, wówczas odsetki te należy traktować w sposób analogiczny jak odsetki wymagalne. Natomiast, jeżeli umowa kredytowa daje wierzycielowi jednostronne prawo, z którego może skorzystać lub nie, do naliczania podwyższonych odsetek od nieterminowych spłat kredytów wówczas odstąpienie przez wierzyciela od naliczania takich odsetek nie stanowi przysporzenia dla kredytobiorcy. W przypadku umorzenia kosztów sądowych związanych z dochodzeniem należności głównej - ich umorzenie nie może być traktowane jako neutralne podatkowo. Zwolnienie dłużnika od zapłaty rodzi ten skutek, że dłużnik nie musi ponosić wydatków, które na nim ciążą. W sensie podatkowym stanowi to realne przysporzenie, mające wymiar finansowy a tym samym oznacza to powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Podsumowując Minister Finansów stwierdził, że umorzenie należności głównej kredytu (pożyczki), w określonych sytuacjach odsetek oraz kosztów sądowych nie są obojętne podatkowo, a w opisanych wyżej przypadkach, wierzyciel zobowiązany jest do sporządzenia informacji PIT-8C. Pismem z dnia 9 lutego 2010 r. "A" złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wskazując, że wydana interpretacja indywidualna jest nieprawidłowa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. Pismem z dnia 9 kwietnia 2010 r. wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na interpretację indywidualną domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 42a w zw. z art. 11 ust. 1 i 20 ust. 1 u.p.d.o.f. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że niewątpliwie umorzenie kredytu w skutek zwolnienia dłużnika z długu powoduje powstanie przychodu po stronie kredytobiorcy. Sytuacja ta zdaniem strony, kształtuje się natomiast odmiennie, gdy "A" rezygnuje z dochodzenia należności wynikających z kredytu wobec spadkobiercy, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a stan czynny spadku wynosi zero zł. W takiej bowiem sytuacji, spadkobierca, który odpowiada jedynie do wysokości stanu czynnego spadku nie jest zobowiązany do spłaty zadłużenia. W konsekwencji "A" nie jest zobowiązany do sporządzenia informacji PIT-8C, gdyż po stronie spadkobiercy, w skutek umorzenia długu z tytułu kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę, nie powstaje przysporzenie majątkowe i nie wpływa to na jego sytuacje majątkową. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej interpretacji indywidualnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a" stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach. W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę uchyla pisemną interpretację. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zauważyć należy, że w postępowaniu w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej, odpowiadając na postawione przez podatnika pytanie, organ podatkowy ma obowiązek przyjąć do oceny taki stan faktyczny, jaki Wnioskodawca podał we wniosku. Z kolei wnioskodawca oczekując interpretacji przepisów prawa podatkowego winien ten stan faktyczny określić precyzyjnie i jednoznacznie. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r., w sprawie II FSK 1915/2007 postawiono tezę, zgodnie z którą w sprawach interpretacyjnych organy podatkowe nie mają podstaw do podważania stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, jednakże interpretacja wiąże organ podatkowy tylko w stanie sprawy przedstawionym we wniosku, przyjętym za podstawę stanowiska organu. Sprawa będąca przedmiotem skargi dotyczy indywidualnej interpretacji, a zatem stanowisko organu podatkowego winno opierać się na przedstawionym stanie faktycznym sprawy; indywidualna interpretacja nie jest rozstrzygnięciem władczym, nie ma też charakteru aktu stosowania prawa, nie ustanawia się żadnej normy indywidualnej. Rolą organu i istotą jego postępowania jest w tego typu sprawach ocena stanowiska strony, a organ winien ograniczyć się do wykładni treści przepisów prawa podatkowego oraz sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej indywidualnie sprawy. Innymi słowy – organ pełną wiedzę o stanie faktycznym, stanowiącym przecież jedyny punkt wyjścia dla ustalenia adekwatnych regulacji prawa podatkowego, czerpie wyłącznie z wniosku zainteresowanego; organ nie ma podstaw do prowadzenia w tym postępowaniu żadnego postępowania dowodowego. Niejednokrotnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż właśnie z tej przyczyny, że ustalenie stanu faktycznego nie jest przedmiotem postępowania w wydaniu pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wynika, że stan ten jest stanem hipotetycznym, określonym przez zainteresowanego. Organ, wydając interpretację indywidualną przedstawia swój pogląd dotyczący rozumienia treści przepisów prawa podatkowego i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do sytuacji wskazanej przez zainteresowanego. Jak wynika z treści art. 42a u.p.d.o.f. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub dokonują świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 są obowiązane do sporządzania informacji według ustalonego wzoru (PIT-8C) o wysokości przychodów i przekazania jej podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu. W każdej więc sytuacji, w której mamy do czynienia z powstaniem przychodu z innych źródeł o jakich mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., na "A" spoczywać będzie obowiązek wystawienia informacji PIT-8C. W rozpatrywanej sprawie za niekwestionowane uznać należy, że przykładem nieodpłatnego świadczenia jest sytuacja, w której w skutek umowy o zwolnienie z długu, zawartej pomiędzy kredytodawcą a kredytobiorcą, dochodzi do umorzenia zobowiązania. W takiej sytuacji po stronie kredytobiorcy powstaje realne przysporzenie majątkowe wyrażające się w braku obowiązku spłaty udzielonego wcześniej kredytu. Na tle przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego oraz wobec podnoszonych zarzutów rozważenia wymaga to, czy z sytuacją taką mamy do czynienia również wówczas, gdy umorzenie zobowiązania następuje w następstwie jednostronnego oświadczenia woli zarządu wierzyciela, a jednocześnie, gdy dotyczy to spadkobiercy, który nabył spadek w skład którego wchodzi dług wynikający z kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę, przy czym, nabycie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza, a stan czynny spadku jest równy zero. W pierwszej kolejności nie sposób zgodzić się z tym, że skutki umorzenia kredytu należy traktować odmiennie w zależności od tego, czy pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem dochodzi do zawarcia umowy o zwolnienia z długu, czy też następuje to w skutek jednostronnego oświadczenia woli wierzyciela. Z prawnopodatkowego punktu widzenia istotne jest bowiem tylko to, czy po stronie kredytobiorcy powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W sytuacji gdy dochodzi do umorzenia wierzytelności przez kredytodawcę nie jest natomiast istotne, czy u podstaw uzyskanego nieodpłatnego świadczenia leży umowa o zwolnienie z długu, czy też decyzja wierzyciela o rezygnacji z dochodzenia należności. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie takich zdarzeń dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia. Po jego stronie powstaje tym samym przychód stanowiący równowartość umorzonej kwoty zobowiązania, którego nie musi już świadczyć na rzecz wierzyciela. Faktyczna rezygnacja wierzyciela z dochodzenia należności prowadzi więc do powstania przychodu, podobnie jak w przypadku zawarcia umowy o zwolnienie z długu, albowiem w każdym z tych przypadków po stronie dłużnika ustaje obowiązek spełnia świadczenia. W ocenie Sądu, za częściowo prawidłowe należy uznać stanowisko skarżącego co do skutków prawnych jakie wiążą się z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Niewątpliwie rację ma skarżący, że spadkobierca nabywając spadek z dobrodziejstwem inwentarza, ponosi ograniczoną odpowiedzialność długi spadkowe. Odpowiedzialność spadkobiercy w takim przypadku jest odpowiedzialnością osobistą, ale przy tym ograniczoną kwotowo. Oznacza to, że wierzyciel może poszukiwać zaspokojenia z całego majątku dłużnika, ale tylko do określonej sumy. Sumę tę wyznacza wartość masy czynnej majątku spadkowego (wartość aktywów pozostawionych przez spadkodawcę). Niemniej jednak w kwestii odpowiedzialności za długi spadkowe należy od siebie odróżnić samo istnienie długu, od odpowiedzialności za ten dług. Dług to nic innego jak obowiązek dłużnika do spełnienia powinnego świadczenia. Odpowiedzialność to z kolei gwarantowana wierzycielowi możliwość przymusowej realizacji spełnienia świadczenia w drodze zastosowania środków przewidzianych przepisami prawa. W sytuacji gdy spadkobierca przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a w skład spadku wchodzą długi z tytułu kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę, dług o określonej wysokości istnieje i obciąża spadek. Spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza może jednak nie ponosić faktycznej odpowiedzialności za nabyte w drodze dziedziczenia długi. Taki stan będzie miał miejsce w sytuacji opisywanej przez skarżącego we wniosku o interpretację. W przypadku bowiem, gdy wartość aktywów majątku spadkowego jest równa zeru, de facto brak jest możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia. Nadal de iure istnieje jednak odpowiedzialność spadkobiercy za zobowiązania wynikające ze spadku jak również - co wymaga szczególnego podkreślenia - istnieje sam dług. Faktyczna niemożność prowadzenia skutecznej egzekucji, wobec ograniczenia odpowiedzialności spadkobiercy i braku majtku nadającego się do wyegzekwowania zobowiązania, nie niweluje samego zadłużenia. Zadłużenie z tytułu zaciągniętego przez spadkodawcę kredytu nadal istnieje i obciąża majtek spadkodawcy po stronie pasywów. Sytuacja taka ma miejsce nawet wówczas, gdy aktywa spadkowe są równe zeru i brak jest możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Taki dług spadkowy, który realnie istnieje może więc podlegać umorzeniu z woli wierzyciela, czy to w drodze umowy o zwolnienie z długu, czy też poprzez faktyczną rezygnację z dochodzenia należności. To w konsekwencji powodować będzie, że o wartość umorzonego zobowiązania zmniejszają się pasywa spadkobiercy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że z chwilą umorzenia długu po stronie spadkobiercy powstaje przychód, definitywnie powiększający jego majątek o wartość umorzonego długu. Z chwilą umorzenia wygasa również odpowiedzialność spadkobiercy de iure; z tym momentem nie ma już bowiem żadnych, ani prawnych, ani faktycznych możliwości egzekwowania należnego świadczenia. Reasumując, w następstwie umorzenia długu stanowiącego zobowiązanie kredytowe zaciągnięte przez spadkodawcę, spadkobierca uzyskuje inne nieodpłatne świadczenie o jakim mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., będące źródłem przychodu niezależnie od tego, czy umorzenie następuje w drodze umowy czy też jednostronnego oświadczenia woli wierzyciela. W konsekwencji po stronie podmiotów wymienionych w art. 42a u.p.d.o.f. skutkuje to powstaniem obowiązku wystawienia informacji PIT-8C. Obowiązek ten istnieje również wówczas, gdy spadkobierca przyjmujący spadek z dobrodziejstwem inwentarza nie ponosi faktycznej odpowiedzialności za długi spadkowe z uwagi na brak aktywów w majątku spadkodawcy, albowiem ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy wynikające z przepisów prawa cywilnego, nie przesądza automatycznie o nieistnieniu długu. Ten bowiem obciąża majątek spadkobiercy nawet wówczas, gdy brak jest faktycznych możliwości egzekwowania długu. Dopiero z chwilą umorzenia długu przestaje on istnieć, a spadkobierca zwolniony zostaje z obowiązku spełnienia świadczenia nie tylko de facto, z uwagi na ograniczenie swojej odpowiedzialności za długi spadkowe, ale również de iure. Definitywnie więc o wartość umorzonego długu zwiększają się aktywa spadkobiercy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku za prawidłowe uznał stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej Ministra Finansów należy uznać za prawidłowe, a tym samym, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło