I OW 69/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Jeleniej Góry o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Jeleniej Góry a Prezydentem Ostrołęki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. D. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Ostrołęki jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. UZASADNIENIE. W dniu 29 stycznia 2010 r. wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce podanie Z. D. o przyjęcie go w Domu Pomocy Społecznej. Wnioskodawca wskazał, że przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w O., po amputacji kończyny, a zameldowany był na pobyt stały w J. G., przy ulicy K. [....]. Zaznaczył, iż z tego pobytu został wymeldowany decyzją z dnia [....] września 2002 r., gdyż był tam nieobecny ponad 6 miesięcy. Dodał, że pozostaje w separacji z żoną. Postanowieniem z dnia [....] marca 2010 r., nr [....], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce, na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. w związku z art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.), przekazał podanie dotyczące umieszczenia Z. D. w domu pomocy społecznej do załatwienia według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze. Ustalił, że ostatnim miejscem stałego zameldowania Z. D. była J. G. Przed umieszczeniem w szpitalu czasowo zamieszkiwał bez meldunku na stancji w O. Do Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego trafił po amputacji kończyny dolnej, gdzie nadal przebywa z uwagi na konieczność stałej opieki medycznej. Zdaniem Dyrektora, pobyt zainteresowanego na terenie O. był więc krótkotrwały. Z. D. nie zgłaszał się dotychczas do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce o żadną formę pomocy. Zdaniem Dyrektora, o właściwości MOPS w Jeleniej Górze przesądza także fakt wypłaty świadczenia emerytalnego przez oddział ZUS w Jeleniej Górze. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową i rozstrzygnięcie, że właściwym miejscowo jest Prezydent Miasta Ostrołęki. Zarzucił, że postanowienie o przekazaniu narusza art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się w miejscu zamieszkania, art. 25 Kodeksu cywilnego, z którego wynika, że miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu oraz art. 101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący że gmina ostatniego miejsca zameldowania jest właściwą w przypadku osoby bezdomnej. Wywodził, że Z. D. nie jest osobą bezdomną. Przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w O. Do szpitala trafił ze stancji położonej w O, gdzie przebywał przez okres dwóch lat. Wynika z tego, że strona swoje sprawy życiowe koncentruje w O. Według Dyrektora, Z. D. nie może być uznany za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, za osobę bezdomną uważa się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Lokalem, w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz.266 ze zm.) jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. W ocenie organu, prywatna kwatera położona w O., przy ulicy S. [....], gdzie Z. D. zamieszkiwał przed umieszczeniem w szpitalu jest lokalem mieszkalnym, służącym do zaspokajania wszystkich niezbędnych potrzeb bytowych. Nie ma więc, w stosunku do Z. D., zastosowania art. 101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrołęce wniósł o ustalenie, że organem właściwym w sprawie umieszczenia Z. D. w domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Jeleniej Góry. Wskazał, że Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy, w którym zainteresowany przebywa, z uwagi na konieczność stałej opieki medycznej, nie jest lokalem mieszkalnym, w rozumieniu art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Z. D. znajduje się w nim nie z własnego wyboru, ale zmuszony sytuacją zdrowotną. Zatem w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, jest osobą bezdomną. Zainteresowany nie zgłaszał się dotychczas do MOPS w Ostrołęce o żadną formę pomocy. Jego sytuacja materialno-bytowa nie jest Ośrodkowi znana. Trudno uznać, że O. jest miejscem koncentracji jego osobistych i majątkowych interesów. Ponadto, zdaniem Dyrektora MOPR w Ostrołęce, o właściwości MOPS w Jeleniej Górze przesądza fakt wypłaty świadczenia emerytalnego przez Oddział ZUS w Jeleniej Górze. Zgodnie z przepisami emerytalno-rentowymi świadczenia emerytalne wypłacają oddziały ZUS właściwe do wydania decyzji ze względu na miejsce zamieszkania. Dodał, że w Jeleniej Górze zamieszkuje żona i córka zainteresowanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Na wstępie doprecyzować trzeba, że do sporu doszło w sprawie o skierowanie do domu pomocy społecznej. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz.1362 ze zm.) przewiduje zarówno wydanie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust.1) jak i wydanie decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej (art. 59 ust.2). Jednak mimo, że we wniosku jest mowa o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, to z akt sprawy wynika, że przedmiotem postępowania, w trakcie którego doszło do sporu, jest skierowanie do domu pomocy społecznej. Wskazuje na to treść podania Z. D. oraz "Opinia dotycząca sprawności psychofizycznej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej". Pozostające w sporze organy administracyjne posługują się co prawda pojęciem "umieszczenie w domu pomocy społecznej", ale nie nawiązują do żadnej ewentualnej decyzji o skierowaniu Z. D. do domu pomocy społecznej, wskazują i analizują przepis art. 101 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a nie przepis art. 59 ust.2 tej ustawy. Zgodnie z art. 59 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. W myśl zaś art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 362465). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z. D. nie jest nigdzie zameldowany. Ostatnio był na stałe zameldowany w J. G., ale tam nie mieszka od kilku lat. Od tego czasu przebywa w O., gdzie mieszkał na stancji, w lokalu mieszkalnym, aż do umieszczenia go w szpitalu. Od kilku lat zatem Z. D. skoncentrował swe sprawy życiowe w O. Przebywał tam w sensie fizycznym i połączone to było z zamiarem przebywania w tej miejscowości. Przeszkodą dla dalszego zamieszkiwania w mieszkaniu w O. była choroba i niepełnosprawność wymagająca opieki innych osób w codziennej egzystencji. Konieczność korzystania z placówek zapewniających taką opiekę nie czyni Z. D. bezdomnym, w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Nie jest bezdomnym osoba, która nie może mieszkać w dotychczasowym mieszkaniu, gdyż zmuszona jest korzystać z leczenia szpitalnego, czy też całodobowej opieki w zakładzie opiekuńczym. Miejscem zamieszkania takiej osoby jest miejscowość, w której mieszkała przed pobytem szpitalnym. Okoliczności te pozwalają na ocenę, iż miejscem zamieszkania Z. D. jest O. W konsekwencji uznać należy, że Prezydent Ostrołęki, zgodnie z art. 59 ust.1 w związku z art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, jest organem właściwym do rozpoznania wniosku Z. D. o skierowanie go do domu pomocy społecznej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.