I SA/Bd 442/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. Sp. j. T. W. i E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji oddala skargę I SA/Bd 442/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2010r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] 2010r. Nr [...] odmawiające zwolnienia z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności pieniężne z tytułu robót i usług w A. W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec "A.", w związku z zaległościami z tytułu: - podatku od nieruchomości objętymi tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Prezydenta Miasta I., - opłaty drogowej objętej tytułem wykonawczym wystawionymi przez M., - podatku dochodowego i podatku od towarów i usług realizowanych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. jako wierzyciela. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. skierował zawiadomienie z dnia [...] 2009r. nr [...] do kontrahenta Spółki, tj. A., o zajęcie wierzytelności pieniężnych z tytułu robót, usług i dostaw. Zawiadomienie to dotyczyło zaległości zobowiązanej Spółki z tytułu podatku dochodowego (PIT-4) i podatku od towarów i usług w łącznej kwocie należności głównej [...]zł, objętych tytułami wykonawczymi o następujących numerach: [...]. W dniu [...] 2009r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u kontrahenta - A. Pismem dnia 04 stycznia 2010r. strona wniosła o zwolnienie z egzekucji powyższej wierzytelności. W związku ze złożonym wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji prawa majątkowego organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi pismem z dnia 18 stycznia 2010r. wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności. Postanowieniem z dnia [...] 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. odmówił zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności pieniężne z tytułu robót i usług w A. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Rozpoznając sprawę w postępowaniu zażaleniowym Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż podstawy i zasady postępowania o zwolnienie z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego określone zostały w art. 13 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Organ wyjaśnił, iż z uwagi na fakt, że wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie z zajęcia wierzytelności pieniężnych z tytułu robót i usług w A., brak było podstaw do ich zwolnienia z egzekucji. Wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym, wskazał na znaczne zaległości Spółki w kwocie ponad [...]. z tytułu podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń oraz podatku od towarów i usług. Podkreślił, iż obowiązkiem organu podatkowego jest zabezpieczenie interesu publicznego poprzez pobór podatków i wykorzystanie wszystkich dostępnych środków egzekucyjnych prowadzących do całkowitej windykacji zaległości. Organ odwoławczy podkreślił również, że z przepisu art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że wierzyciel wedle swojego uznania może takiej zgody udzielić lub odmówić jej udzielenia - nie jest skrępowany w tym zakresie żadnymi dyrektywami wyboru. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wskazane we wniosku o wyłączenie spod egzekucji wierzytelności okoliczności jak również podnoszone przez stronę w postępowaniu zażaleniowym argumenty nie wskazują na wystąpienie ważnego interesu o którym mowa w powyższym przepisie. Uznając za niezasadny zarzut dotyczący braku możliwości zajęcia przyszłych wierzytelności pieniężnych u dłużnika zajętej wierzytelności organ wyjaśnił, iż z treści art. 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu dostaw, robót i usług. Oznacza to, że przyszła wierzytelność będąca efektem bieżącego roszczenia strony może stanowić przedmiot zajęcia. Nie można w związku tym, uznać przedmiotowego zajęcia za niedopuszczalne. Podobnie trudno uznać zajęcie tej przyszłej wierzytelności za zbyt uciążliwy środek egzekucyjny z uwagi na sam charakter przedmiotu zajęcia. W ocenie organu uwaga na temat sposobu postępowania komornika sądowego egzekwującego w całości wierzytelności strony u dłużnika zajętej wierzytelności, nie może zmienić oceny rozstrzygnięcia w zakresie przedmiotowego zwolnienia z egzekucji dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Przepisy części trzeciej - Postępowanie egzekucyjne - ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego, regulujące sposób postępowania komornika sądowego, nie nakazują mu przekazywania VAT-u do urzędu skarbowego, w sytuacji egzekucji wierzytelności obowiązanego u jego kontrahenta zawierającej podatek od towarów i usług. Również przepis art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług nie obliguje komornika sądowego do sugerowanego przez Spółkę działania. W skardze skierowanej do Sądu strona wniosła o uchylenia powyższej decyzji w całości zarzucając: - niezgodność z orzeczeniem WSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2010r. sygn. akt III SA/WA1618/09, - wadliwe zastosowanie art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - brak zastosowanie art. 18 oraz art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, art. 30 § 1 i § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, uchwały SN z dnia 15 grudnia 2006. sygn. akt III CZP 115/06, - naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu strona cytując treść wskazanego wyżej orzeczenia WSA w Warszawie wskazała, że w zażaleniu z 8 stycznia 2010r. przytoczyła wszystkie okoliczności, a przede wszystkim przyczyny powstania zobowiązania podatkowego wynikającego m.in. z braku zapłaty podatku VAT przez płatnika i dysponenta podatku - Komornika Sądowego i zarzuca, iż organ egzekucyjny w swoim postanowieniu nr [...] całkowicie pominął zgłoszone dowody dotyczące dysponowania podatkiem VAT od zajętych wierzytelności przez Komornika Sądowego. Spółka zarzuciła również Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, że powziął informację na temat egzekucji sądowej, a mimo to "nie wystąpił do Kancelarii Komorniczej opierając się na treści art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług z wnioskiem o udzielenie informacji na temat podjętych przez Kancelarię Komorniczą czynności egzekucyjnych objętych podatkiem VAT ze stawką 22%.". Odwołując się do przesłanek wskazanych przez organ egzekucyjny w swoim postanowieniu mówiących, że wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych może wynikać tylko z tych okoliczności, które są niezależne od zobowiązanego, bądź zostały spowodowane działaniem czynników, na które zobowiązany nie mógł mieć wpływu, Strona zarzuca, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu nie stosował się do tych treści w swoim rozstrzygnięciu. Ponadto Spółka nie zgadzając się z interpretacją przepisów art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej, odwołuje się do pisma Ministra Finansów nr [...], interpelacji nr [...] podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów i uchwały Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2006r. sygn. akt III CZP 115/06. Wskazuje również, że Komornik Sądowy w toku podjętych czynności windykacyjnych wyegzekwował środki od jego kontrahentów wraz z podatkiem VAT i że organy podatkowe powzięły informację o fakcie nie odprowadzenia VAT do Urzędu Skarbowego i nie wykazały żadnych czynności egzekucyjnych wobec płatnika podatku VAT, kierując postępowanie egzekucyjne wobec podatnika. Zdaniem strony organ egzekucyjny błędnie zinterpretował art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem strony zajęcie wierzytelności z tytułu robót i usług w A. nie powinno mieć miejsca ze względu na skierowanie postępowania egzekucyjnego do nieodpowiedniego adresata. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 14 lipca 2010r. strona złożyła pismo z dnia 13 lipca 2010r. stanowiące odpowiedź na pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 maja 2010r. oraz wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, załączonych do powyższego pisma – postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] 2010r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił przeprowadzić dowód z powyższych dokumentów. W piśmie z dnia 13 lipca 2010r. strona wskazała, iż pomimo wystąpienia okoliczności zawartych w art. 59 § 1 pkt 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ poszerzył zakres czynności egzekucyjnych zaostrzając egzekucję po fakcie udowodnienia przez stronę braku obowiązku odprowadzenia podatku VAT przekazanych w drodze czynności egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Określone w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - podstawy uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując akt administracyjny sąd bada zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa procesowego i materialnego. Rozpoznając wniesioną skargę Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa. Podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek. Zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. W rozpoznawanej sprawie wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot - Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. W takiej sytuacji zajęcie stanowiska wobec wniosku zobowiązanego następuje w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez konieczności wydawania odrębnego pisma w tym przedmiocie. A zatem pismo z dnia 18 stycznia 2010r. zawierającego stanowisko wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.) wobec organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.) było bezprzedmiotowe, jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w zaskarżonym akcie. W istocie bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] 2010r. nie wyraził zgody (jako wierzyciel) na zwolnienie z egzekucji przysługującej mu od zobowiązanego wierzytelności i już ta okoliczność (brak zgody wierzyciela) przesądza o niemożności uwzględnienia wniosku strony. Tylko bowiem w przypadku łącznego spełnienie przesłanek z art. 13 § 1 cyt. ustawy istnieje możliwość pozytywnego załatwienia wniosku strony w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych. Niezależnie od powyższych okoliczności przesądzających o negatywnym dla skarżących rozstrzygnięciu sprawy nadmienić należy, iż organy trafnie oceniły, że nie została spełniona także przesłanka ważnego interesu zobowiązanych w rozumieniu art. 13 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany musi więc wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Z ustaleń organów jednoznacznie wynika, iż skarżący nie posiadają innych składników majątkowych podlegających egzekucji, co sprawia, iż odstąpienie od zastosowanego w sprawie środka egzekucyjnego mogłoby doprowadzić do całkowitej bezskuteczności postępowania egzekucyjnego. Konkludując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie pierwszoinstancyjne odpowiadają prawu. Brak kumulatywnego spełnienia przesłanek warunkujących zwolnienie spod egzekucji wierzytelności skarżącej Spółki sprawił, iż organ egzekucyjny nie miał możliwości pozytywnego załatwienia wniosku. Za niezasadny należy również uznać zarzut dotyczący naruszenia 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższy przepis stanowi, iż zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Z treści powyższego przepisu - zdania drugiego – wynika, że przyszła wierzytelność będąca efektem bieżącego roszczenia strony może również stanowić przedmiot zajęcia. Na marginesie należy również wskazać, iż zarzuty zawarte w skardze oraz piśmie złożonym na rozprawie dotyczące działań komornika sądowego nie mieszczą się w granicach przedmiotowej sprawy, która dotyczy zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego. Z powyższych przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.