II OZ 170/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącej Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 367/10 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r. w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie Zarządzeniem z dnia 15 listopada 2011 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011r. Motywując to rozstrzygnięcie wskazano, iż w dniu 23 maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek J.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2011 r., na podstawie art. 49 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (powoływana jako: p.p.s.a.) skarżący – J. M. reprezentowany przez pełnomocnika został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 23 maja 2011 r. poprzez złożenie skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczono radcy prawnemu – Z. K. w dniu 22 lipca 2011 r. Podano ponadto, że pismem z dnia 29 lipca 2011 r. skarżący poinformował Sąd, iż zrezygnował z reprezentowania go przez ustanowionego w sprawie z urzędu pełnomocnika – radcę prawnego Z. K., a zawiadomienie dołączone zostało do pisma z dnia 12 lipca 2011 r. skierowanego do Prezesa WSA w Warszawie. W rozstrzygnięciu o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku powołując się na art. 49 §2 p.p.s.a. argumentowano, iż powyższego pisma nie można uznać za wykonanie zarządzenia z dnia 18 lipca 2011 r. Oświadczenie skarżącego, że rezygnuje z reprezentowania go w sprawie przez ustanowionego pełnomocnika nie wywołuje żadnych skutków prawnych, bowiem pełnomocnik ustanowiony z urzędu w sprawie jest umocowany o występowania w imieniu skarżącego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Zaznaczono również, że skarżący został pouczony o konsekwencjach niezastosowania się do treści wezwania. J. M. złożył zażalenie na powyższe zarządzenie wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Strona zarzuciła, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie zostało jej doręczone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 §4 p.p.s.a. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem formalnym podlegającym usunięciu w ramach postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2005 roku, sygn. akt I OZ 437/05, opubl. ONSAiWSA 2006/1/6). Stosownie do 49 § 1 p.p.s.a. - jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie zarządzeniem z dnia 18 lipca 2011 r. nakazano wprawdzie wezwać J. M. do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 23 maja 2011 r., z określeniem terminu i rygoru związanego z niewykonaniem wezwania, jednak wezwanie to przesłane zostało na adres radcy prawnego Z. K., pomimo, że w dniu 13 lipca 2011 r. do sądu wpłynęło pismo J. M. stanowiące zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa temu radcy prawnemu, co potwierdza zamieszczona na piśmie prezentata Biura Podawczego WSA w Warszawie (k. 229). We wskazanych okolicznościach, brak skutecznego doręczenia wezwania stronie postępowania wyklucza możliwość zastosowania rygoru przewidzianego w § 2 art. 49 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można w żaden sposób zgodzić się ze stanowiskiem przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, zgodnie z którym oświadczenie strony o rezygnacji z zastępstwa procesowego realizowanego przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy pozostaje bez skutków prawnych. Stanowisko to jest niczym nieuzasadnione i rażąco obiega od standardów dotyczących realizacji prawa do sądu jednolicie rozumianych zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie. Podkreślić należy, że przepisy art. 243 i nast. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dają stronie uprawnienie do domagania się ustanowienia na jej rzecz na koszt budżetu państwa (z części budżetu sądu administracyjnego) zawodowego pełnomocnika. Według art. 244 §2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Ustanowienie prawa pomocy na podstawie cytowanego przepisu jest więc jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa z mocy prawa. Nie ma natomiast w powoływanej ustawie procesowej żadnych ograniczeń co do możliwości cofnięcia przez stronę postępowania umocowania do działania w jej imieniu. Kwestię następstw rozwiązania w drodze wypowiedzenia stosunku wynikającego z pełnomocnictwa reguluje szczegółowo art. 42 p.p.s.a. stanowiąc w § 1, iż wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do Sądu od dnia zawiadomienia go o tym. Z pisma strony wniesionego w dniu 13 lipca 2011 r. wynika niezbicie fakt cofnięcia pełnomocnictwa radcy prawnemu Z. K. Konsekwencją rezygnacji strony z pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest natomiast to, że strona w dalszym ciągu postępowania występuje samodzielnie. Nie wyklucza to również umocowania do działania w jej imieniu innej osoby. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. art. 197 §1 i 2 oraz art. 198 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.