I SO/Wa 19/10

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wójta Gminy N. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z wniosku Wójta Gminy N. D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy N. D. oraz Prezydentem Miasta G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie przyznania pomocy społecznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z 18 maja 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. D., działając na podstawie upoważnienia udzielonego przez Wójta Gminy N. D., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, domagając się w nim wskazania Prezydenta Miasta G. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku F. B. w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na odzież, obuwie, środki higieny osobistej, bieliznę i pokrycie kosztów schronienia w noclegowni. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. I OW 81/10, dołączony do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, wniosek Wójta Gminy N. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, jako sądowi właściwemu na mocy art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W wypełnionym przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (GOPS) w N. D. formularzu PPPr wskazano, że Ośrodek nie posiada zaplanowanych środków finansowych na postępowanie administracyjne. Sytuacja finansowa GOPS w N. D. jest trudna. Wartość środków trwałych Ośrodka, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, wynosi 46.060 zł, środki finansowe na rachunku bankowym są zaś równe kwocie 14.256, 54 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W świetle art. 246 § 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozważając zasadność przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zwrócić uwagę w pierwszym rzędzie trzeba na wysokość kosztów postępowania obciążających wnioskodawcę. Kwestia ta ma znaczenie zasadnicze o tyle, że ocena stanu majątkowego wnioskodawcy nie jest odnoszona do abstrakcyjnie wyznaczonego obciążenia finansowego, ale do konkretnie ustalonego zobowiązania. Na koszt postępowania w niniejszej sprawie składa się wpis od wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, który zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wynosi 100 zł. Pomimo odniesienia się we wniosku do danych finansowych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i wskazania, że nie posiada on zaplanowanych środków do wszczęcia postępowania (sądowego), sytuacja majątkowa składającego wniosek musi zostać oceniona w kontekście możliwości finansowych wynikających z sytuacji budżetowej Gminy N. D., a nie z planu finansowego Ośrodka. Wynika to z faktu, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N. D. jest jednostką organizacyjną Gminy N. D., działającą w formie jednostki budżetowej. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), Ośrodek pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu jednostki samorządu terytorialnego a pobrane dochody odprowadza z kolei na rachunek budżetu gminy. Zasada ta znajduje swoje potwierdzenie w załączniku do uchwały nr [...] Rady Gminy N. D. z dnia [...] lutego 2005 r., nadającej statut Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w N. D., zgodnie z którym Ośrodek jest budżetową jednostką organizacyjną Gminy (§ 3) i prowadzi działalność finansową w ramach budżetu Gminy N. D. (§ 20). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że plan dochodów i wydatków Ośrodka, z którego nie przewiduje się ponoszenia kosztów prowadzenia spraw sądowych, nie uniemożliwia realizacji tego rodzaju wydatku. Skoro bowiem budżet jednostki samorządu terytorialnego, obejmuje przychody i wydatki Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, jako jej jednostki budżetowej, to (brakująca) kwota wymaganego od wnioskodawcy wpisu na rozstrzygnięcie sporu o właściwość powinna znaleźć swoje pokrycie w środkach budżetowych Gminy. Zgodnie z art. 249 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, w planie finansowym urzędu jednostki samorządu terytorialnego ujmuje się między innymi wszystkie wydatki budżetowe nieujęte w planach finansowych innych jednostek budżetowych. Jeżeli poziom środków finansowych na zapewnienie działalności gminy od strony prawnej, w ramach których mógłby znaleźć swoje źródło koszt wpisu od złożonego wniosku, byłby niewystarczający, zauważyć trzeba, że możliwe jest skorzystanie przez gminę ze środków pochodzących z rezerwy budżetowej. Zgodnie ustawą o finansach publicznych, w toku wykonywania budżetu zarząd jednostki samorządu terytorialnego może ponadto dokonywać zmian w planie dochodów i wydatków jej budżetu polegających między innymi na zmianach planu wydatków jednostki samorządu terytorialnego w ramach działu w zakresie wydatków bieżących (art. 257 pkt 3 ustawy). Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że brak zapisania w planie wydatków GOPS kwoty wymaganego wpisu od wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie uniemożliwia w świetle obowiązujących przepisów zastosowania się wnioskodawcy do tego obowiązku. Ramy niniejszego postępowania nakazują wskazać, że zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Gminy N. D. z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy na 2010 rok (Dz. Urzęd. Woj. [...]), w planie budżetu, nie uwzględniając środków na "różne opłaty i składki" (2.500 zł), na tzw. "pozostałą działalność" Urzędu Gminy zaplanowane zostały środki w kwocie 30.000 zł. Ponadto, zapisy uchwały budżetowej wskazują, że zaplanowana została w niej rezerwa budżetowa (ogólna) w wysokości 10.000 zł (Dz. 758. Różne rozliczenia), z czego kwota 8.000 zł przeznaczona ma być na różne wydatki, które - jak podano - przy opracowywaniu budżetu nie zostały uwzględnione. Z uchwały budżetowej Gminy N. D. wynika, że Gmina nie dysponuje znacznymi środkami finansowymi (dochody budżetowe zaplanowano w wysokości niewiele przekraczającej 5,5 mln zł, wydatki - 6,5 mln zł), niemniej jednak kwoty 100 zł z tytułu wymaganego wpisu - w stosunku do przytoczonych środków - nie można w żaden sposób postrzegać jako nadmiernego obciążenia finansowego. Obciążenie to powinno zostać pokryte przez Gminę N. D. we własnym zakresie, skoro nie ma wątpliwości, że do zadań związanych z przyznawaniem pomocy społecznej zalicza się prowadzenie postępowań administracyjnych, a co za tym idzie - udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym prowadzonej działalności ustawowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r. sygn. I FZ 567/06; postanowienie NSA z 27 lutego 2007 r. sygn. II OZ 709/07; postanowienie NSA z 7 lipca 2010 r. sygn. II OZ 650/10) zwraca się uwagę na to, że skoro ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził – wzorem procedury cywilnej – zwolnienia od opłat sądowych Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych (których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej), podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia w sytuacji przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowań sądowych w planach finansowych. Jeżeli bowiem zdecydowano się przeznaczyć posiadane środki na inne cele, nie można skutecznie powoływać się na ten fakt w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowisko to podzielane jest w piśmiennictwie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 591). Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.