II GSK 1323/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-12-14

Skład orzekający: Małgorzata Korycińska, Zofia Borowicz, Jacek Czaja

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem 5-letniego okresu zobowiązania, w tym na skutek przeniesienia posiadania tych działek na rzecz innego podmiotu lub z powodu nagłej choroby, skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania?
Ratio decidendi
Zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem 5-letniego okresu zobowiązania, nawet jeśli nastąpiło na skutek przeniesienia posiadania tych działek lub z powodu nagłej choroby, skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności. Obowiązek ten nie jest wyłączony, jeśli beneficjent nie dopełnił formalności związanych z powiadomieniem organu o przeniesieniu posiadania lub o zaistnieniu siły wyższej w ustawowo określonych terminach.
Stan faktyczny
E. W. otrzymał płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na lata 2004 i 2005. W 2006 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na tych gruntach, a następnie przekazał posiadanie działek K. C. Organ administracji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, wskazując na naruszenie 5-letniego okresu zobowiązania. WSA oddalił skargę E. W., a NSA oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 700/10 w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną I Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę E. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że w dniu 15 czerwca 2004 r. E. W. złożył wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, a decyzjami z dnia [...] marca 2005 r. oraz z dnia [...] listopada 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji ARiMR przyznał wnioskodawcy tę płatność, odpowiednio na rok 2004 oraz 2005. W związku z tym, że E. W. od 2006 r. nie składał wniosków o przyznanie płatności z tytułu ONW Kierownik Biura w dniu 25 maja 2007r. wystosował do niego wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie. W odpowiedzi E. W. oświadczył, iż nie prowadzi działalności rolniczej na gruntach objętych zobowiązaniem ONW od 2006 r., natomiast zobowiązanie ONW o powierzchni 12,03 ha kontynuuje K. C.. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych przez E. W. płatności z tytułu ONW w wysokości 10.043,19 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezes ARiMR, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że E. W. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem 5-letniego okresu zobowiązania, co skutkowało nałożeniem sankcji przewidzianych w § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz. 657 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem ONW, w postaci obowiązku zwrotu płatności ONW, za cały okres jej pobierania. Organ podkreślił, iż E. W. składając wniosek o płatności ONW zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. Ponadto wyjaśnił, iż fakt dalszego prowadzenia działalności rolniczej przez osoby, na rzecz których została przekazana własność gospodarstwa rolnego, nie zwalnia od zwrotu płatności ONW osoby, która podjęła się zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia podał, że zgodnie z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art.14 ust.2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z 26.06.1999r. z późn.zm.). Przepisy te zobowiązywały beneficjenta do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Sąd podał, że konsekwencją niewłaściwego wykonania powyższego zobowiązania była konieczność zwrotu całej płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek, na których nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. Z akt sprawy wynika, iż E. W. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW przed upływem 5-letniego okresu zobowiązania. W związku z powyższym organ prawidłowo ustalił, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu otrzymanych płatności ONW. Sąd podał, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolnej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nowelizującego rozporządzenie ONW (Dz.U. Nr 42, poz. 287). Zgodnie z powyższą nowelizacją producent rolny mógł "uwolnić się" od obowiązku zwrotu, jeżeli dostarczył w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek. Na mocy kolejnej nowelizacji z dnia 25 kwietnia 2006r. (§ 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich nowelizującego rozporządzenie ONW (Dz.U. Nr 75, poz. 522), obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR na formularzu oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od dnia 4 maja 2006r. do dnia 3 lipca 2006r. Skarżący dokonał przekazania działek objętych zobowiązaniem ONW w czasie, gdy nie było podstawy prawnej do przejęcia zobowiązania. Jednakże nie zgłosił on przekazania zobowiązania ONW do działek rolnych odpowiedniemu organowi w okresie, gdy stało się to prawnie unormowane, a dokonał powyższego dopiero po wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Fakt dalszego prowadzenia działalności rolniczej przez osobę, na rzecz której została przekazana własność gospodarstwa rolnego, nie zwalnia od zwrotu płatności ONW osoby, która podjęła się zobowiązania. Skarżący składając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności, zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności. W sytuacji przekazania posiadania gospodarstwa rolnego i tym samym niedotrzymania podjętego zobowiązania, skarżący winien liczyć się z koniecznością zwrotu pobranej płatności. U podstaw wyroku powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). II E. W. zaskarżając wyrok w całości domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: - prawa materialnego, a mianowicie § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r., (Dz. U Nr 75, poz. 522) w zw. z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., poprzez pominiecie zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy przez następcę prawnego nieruchomości rolnych złożony został wniosek wraz z oświadczeniem o przejęciu zobowiązania z tytułu ONW, a także poprzez dokonanie tzw. błędu w subsumcji, tzn. uznanie stanu faktycznego dotyczącego zwrotu wypłaconych dopłat ONW, bez ustalenia kiedy doszło faktycznie do przekazania działek objętych zobowiązaniem ONW, (z uwzględnieniem faktury VAT z lipca 2006 r.) i zmniejszenia powierzchni prowadzonego gospodarstwa rolnego z jednoczesnym ustaleniem iż: "Skarżący dokonał przekazania działek w czasie gdy nie było podstawy, prawnej do przejęcia zobowiązania", w konsekwencji zastosowanie prawa materialnego obowiązującego przed zmianami rozporządzenia w sprawie ONW, w sytuacji gdy obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy nakazywały ich wsteczne stosowanie; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 § 1 p.p.s.a. in initio, poprzez nierozpatrzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzutów skarżącego dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych i sprzeczności ustaleń w zebranym materiale dowodowym w kwestii zmiany stanu faktycznego sprawy i występowania "siły wyższej" - w postaci zaprzestania produkcji rolniczej z powodu nagłej choroby i w następstwie ustalenia prawa do renty rolniczej; - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, przepisów art. 145, 146, 147 p.p.s.a., zgodnie z którymi WSA powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji lub aktu lub stwierdzić, że zostały wydane z naruszeniem prawa; - art. 105 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy utrzymywana jest w obrocie prawnym decyzja administracyjna nieodpowiadająca stanowi faktycznemu sprawy i oparta na wadliwie sformułowanych, wielokrotnie zmienianych przepisach prawa, co jest sprzeczne z interesem społecznym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że zarówno organy jak i Sąd, nie ustaliły jednoznacznej daty przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych, a ponadto pominęły przepisy dopuszczające możliwość stosowania z mocą wsteczną uregulowań prawnych dotyczących obowiązku zwrotu wsparcia ONW, w sytuacji gdy następny posiadacz złożył wniosek o płatność ONW. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpatrzył zarzutów skarżącego dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych i sprzeczności ustaleń w zebranym materiale dowodowym. Data zaprzestania działalności rolniczej podobnie jak zastosowanie odpowiednich uregulowań prawnych dopuszczających działanie korzystnych dla skarżącego przepisów z mocą wsteczną, były kwestiami kluczowymi, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. in fine, nie biorąc pod uwagę powyższych okoliczności z urzędu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję, którą ustalono E. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Autor skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie zarzutów skarżącego dotyczących błędów w ustaleniach faktycznych i sprzeczności ustaleń w zebranym materialne dowodowym. Z zarzutem tym nie można się zgodzić, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznał sprawę w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie pominął żadnego z przedstawionych przez skarżącego zarzutów. Sąd I instancji rozważywszy całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz uwzględniwszy obowiązujące regulacje prawne uznał, że stan faktyczny sprawy zobowiązywał organy do wydania decyzji ustalającej E. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podziela. Należy wskazać, że decyzją z dnia [...] marca 2005 r. przyznano skarżącemu płatność ONW na rok 2004, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. – płatność ONW w pomniejszonej wysokości na rok 2005. Składając wnioski o przyznanie tych płatności skarżący zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres pięciu lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Obowiązek złożenia takiego oświadczenia wynika z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW przewidującego, że płatność ONW udziela się producentowi rolnemu który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.). Powołany art. 14 ust. 2 przewidywał, że możliwość przyznania rolnikom na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wsparcia uwarunkowana jest m. in. podjęciem się prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma fakt, że wbrew zobowiązaniu, od 2006 r. skarżący nie prowadził działalności rolniczej. Powyższa okoliczność jest bezsporna bowiem w aktach administracyjnych znajdują się trzy pisma E. W. (karty: 174,179,189), z których wynika, że zaprzestał on prowadzenia działalności rolniczej przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania. Ponadto w oświadczeniu z dnia 6 czerwca 2007 r. (karta 179) skarżący wyjaśnił, że zaprzestanie działalności rolniczej nastąpiło w 2006 r. Nie ma żadnego znaczenia prawnego podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że nie ustalono konkretnej daty zaniechania przez skarżącego działalności rolniczej. Istotne jest bowiem to, że zaniechanie nastąpiło "w okresie objętym zobowiązaniem", czyli w terminie pięciu lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego (art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE), a co do tego nie ma wątpliwości. Zgodnie z treścią § 9 ust. 2 pkt 1a rozporządzenia ONW w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. Przepisy rozporządzenia ONW przewidują możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności w pewnych przypadkach, ale żadna z takich okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie. Autor skargi kasacyjnej podaje dwie okoliczności, które wymagają rozważenia w kontekście wyłączenia obowiązku zwrotu płatności. Wskazuje, że przez następcę prawnego nieruchomości został złożony wniosek wraz z oświadczeniem o przejęciu zobowiązania ONW (tiret pierwszy petitum skargi kasacyjnej) oraz że wystąpiła "siła wyższa" w postaci zaprzestania produkcji rolnej z powodu nagłej choroby (tiret drugi petitum skargi kasacyjnej). Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych okoliczności należy wskazać, że zgodnie z treścią § 9 ust 2a. pkt 2 w przypadku, gdy zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW podlega zwrotowi w części, która została przyznana do działek rolnych których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, stosowne oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych. Na mocy § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wprowadzona została możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW również w przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia. Jednakże warunkiem wyłączenia obowiązku zwrotu było złożenie do kierownika biura powiatowego ARiMR, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, oświadczenia podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, spełniającego warunki określone w pkt 1 i pkt 2 tej jednostki redakcyjnej. Tak więc w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych istnieje możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW, ale jedynie w sytuacji, gdy w określonym terminie od przeniesienia posiadania nieruchomości (14 dni, bądź w przypadku przeniesienia posiadania przed dniem wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r. – w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia) producent złoży w biurze powiatowym ARiMR oświadczenie podmiotu przejmującego, w określonej w przepisach formie i treści. W rozpoznawanej sprawie powyższa okoliczność wyłączająca obowiązek zwrotu płatności nie zaistniała, ponieważ E. W. oświadczenia takiego we wskazanym terminie nie złożył. W tym miejscu należy przejść do drugiej okoliczności, wyłączającej według autora skargi kasacyjnej obowiązek zwrotu płatności ONW, tj. "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej z powodu nagłej choroby. Z przepisów § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a) oraz § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ONW wynika, że płatność nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie prowadzenia działalności nastąpiło na skutek długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego, a ponadto producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), o zaistnieniu tej okoliczności, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej. Art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE stanowi zaś, że o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Ten termin może zostać przedłużony o 20 dni roboczych, w przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania. Mając na uwadze treść powyższych przepisów należy uznać, że samo zaistnienie "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej z powodu nagłej choroby, nie było wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności ONW. Niezbędne było również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej, czego E. W. nie uczynił. Skoro zatem skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania i nie spełnił przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu płatności ONW, to zobligowany te płatności zwrócić. W konsekwencji tego co zostało powyżej wyjaśnione bezzasadny jest również § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r., ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zostało złożone ani oświadczenie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r., ani oświadczenie o którym mowa w § 9 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia ONW. Kasator konstruując zarzut naruszenia § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. powiązał go z art. 157 § 2 k.p.a., co wydaje się zupełnie niezrozumiałe, ponieważ ostatni z wymienionych przepisów stanowi o sposobie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145, 146, 147 p.p.s.a. – bez wskazania, które konkretnie jednostki redakcyjne tych przepisów zostały naruszone. Takie sformułowanie zarzutu, uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, bowiem nie jest zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego doszukiwanie się intencji wnoszącego skargę kasacyjną i precyzowanie za niego stawianych zarzutów. Poza tym, powyższe przepisy stanowią o tym jakie rozstrzygnięcia Sądu I instancji mogą zapaść w przypadku uwzględnienia skargi, przy czym art. 145 p.p.s.a. dotyczy skarg na decyzję lub postanowienie, art. 146 p.p.s.a.– skarg na akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., zaś art. 147 p.p.s.a. – skarg na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji rozpoznawał skargę na decyzję, to art. 146 oraz 147 p.p.s.a. w ogóle nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Odnośnie naruszenia art. 145 p.p.s.a. (bez podania konkretnej jednostki redakcyjnej) należy zwrócić uwagę, że nie można tych samych uchybień traktować jednocześnie jako dających podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji, jak i stanowiących przyczynę stwierdzenia ich nieważności. Autor skargi kasacyjnej jest w tym względzie niekonsekwentny. Ostatni z zarzutów wymienionych w petitum skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 105 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi o możliwości umorzenia postępowania administracyjnego, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Przepis ten określa następujące przesłanki umorzenia postępowania, które muszą być spełnione łącznie: a) wniosek o umorzenie postępowania pochodzi od strony, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte, b) inne strony postępowania nie sprzeciwiają się umorzeniu postępowania, c) umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym. Należy podkreślić, że w świetle tego przepisu niedopuszczalne jest umorzenie postępowania wszczętego z urzędu. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało wszczęte z urzędu, zatem nie było możliwości umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się podanie skarżącego z dnia 27 czerwca 2009 r., w którym zwraca się on między innymi o umorzenie należności wynikającej z decyzji Prezesa ARiMR z dnia 29 maja 2009 r. Zasadność złożonego przez skarżącego wniosku zostanie oceniona w odrębnym postępowaniu. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło