I OZ 710/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 31/10 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. Z. na bezczynność Prezydenta Miasta G. w przedmiocie obowiązku zawarcia umowy zbycia nieruchomości stanowiącej własność gminy postanawia: oddalić zażalenie H. Z. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego radcę prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku wyznaczyła jako pełnomocnika skarżącego radcę prawnego R. D. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę H. Z., natomiast pełnomocnik skarżącego sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący w dniu 3 lutego 2011 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania w całości oraz ustanowienie adwokata "w ramach zmiany z radcy prawnego na adwokata". W dniu 21 lutego 2011 r. wnioskodawca złożył pismo, w którym wypowiedział pełnomocnictwo dotychczasowemu radcy prawnemu. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 1 czerwca 2011 r. H. Z. ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 385/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 29 kwietnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalając wniosek skarżącego z dnia 1 czerwca 2011 r. na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) wskazał, że skarżący uzyskał prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i nie kwestionował postanowienia referendarza w tym przedmiocie, które stało się prawomocne. W ocenie Sądu ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy uznać należało za bezzasadny. Strona nie może bowiem skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało uznane w rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 23 lipca 2010 r. To samo tyczy się zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. Z. wskazując, że odmowa zwolnienia z kosztów w całości i brak ustanowienia adwokata z urzędu nie dopuszcza do pisania kasacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje również postępowanie egzekucyjne. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata (odpowiednio także radcy prawnego) sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej (okręgowej izby radców prawnych). Z treści cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo pomocy przyznane przez Sąd rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne. Możliwość jego utraty została wyraźnie wskazana w art. 249 i 251 p.p.s.a. Jeżeli zatem nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tych przepisach, to strona z przyznanego jej zwolnienia z kosztów sądowych lub pełnomocnika z urzędu korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. Wskazać należy, że H. Z. uzyskał na podstawie prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lipca 2010 r., sygn. akt II SAB/Gd 31/10, prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych, a Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku, zgodnie z art. 253 p.p.s.a. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego R. D. W tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości do przyznania skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał. Podkreślić należy, że wskazanie radcy prawnego z urzędu przez właściwą izbę radców prawnych i podjęcie przez niego czynności, w tym także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego (por. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 262/05). Odmowa sporządzenia kasacji nie podlega kontroli ze strony sądu administracyjnego. W razie wątpliwości strona może wystąpić do organu samorządu zawodowego z wnioskiem o dokonanie kontroli zasadności takiego działania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.