II FZ 344/10

Dnia 28 lipca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Ł. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Po 410/10 w przedmiocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 19 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie: niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie zwrotu środków zajętych w toku postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W dniu 22 kwietnia 2010 roku M. Ł. wniosła do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 19 marca 2010 roku stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Dyrektora zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 22 stycznia 2010 roku odmawiające zwrotu środków pieniężnych zajętych w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości skarżącej z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 czerwca 2010 roku skarżąca została wezwana na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193), do uiszczenia wpisu stałego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Od powyższego zarządzenia skarżąca wniosła zażalenie żądając jego uchylenia w całości. Uzasadniając swoje stanowisko podkreśliła, że sprawa ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej dotyczy postanowienia Dyrektora ZUS odmawiającego zwrotu bezpodstawnie wyegzekwowanych środków pieniężnych zajętych w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości skarżącej z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne. W ocenie skarżącej przedmiotowa skarga jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych i jako taka nie podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 1 czerwca 2010 r., wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 złotych, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za uzasadnione. Zaskarżone przez M. Ł. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 19 marca 2010 r. zostało wydane w sprawie dotyczącej egzekucji zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, a więc sprawy z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych. Zgodnie ze wskazanym w zaskarżonym zarządzeniu art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) –dalej "p.p.s.a.", sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zgodnie z art. 230 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Szczegółowe zasady pobierania wpisu w sprawach sądowoadministracyjnych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego) na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest instytucją stosowaną w wyjątkowych przypadkach i stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia tych kosztów, wynikającej z art. 230 p.p.s.a. Zwolnienie od kosztów sądowych następuje z mocy ustawy na podstawie art. 239 p.p.s.a. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowana w zażaleniu argumentacja skarżącej opierająca się na zarzucie naruszenia przez Przewodniczącego Wydziału obowiązujących przepisów poprzez wezwanie do zapłaty wpisu, mimo przysługującego stronie ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie wskazanego wyżej przepisu art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., zasługuje na aprobatę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni podziela pogląd wyrażany w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2007 r., III UZP 4/06, OSP 2008, z. 4, poz. 309 zgodnie z którym, co prawda ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) rozróżniająca cztery ryzyka ubezpieczeniowe: emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe, nie objęła ubezpieczenia zdrowotnego, to jednak należy przyjąć, że ubezpieczenie to jest też rodzajem ubezpieczenia społecznego, zaś jego odrębność wynika przede wszystkim z faktu odmiennego przedmiotu ochrony oraz odrębności organizacyjnej, ubezpieczenie zdrowotne, bowiem jest realizowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Wobec powyższego w rozstrzyganej sprawie skarżąca zasadnie wywodzi, iż jest skarga dotyczy sprawy z zakresu szeroko rozumianego ubezpieczenia społecznego i dlatego objęta jest zwolnieniem przedmiotowym z art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2010 r. nie odpowiada prawu. Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.