II OSK 721/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-13
Skład orzekający: Andrzej Gliniecki, Andrzej Jurkiewicz, Iwona Bogucka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie wodnoprawne może zostać wydane z zastrzeżeniem uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę, mimo że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wymaga takiej zgody na etapie "działalności realizacyjnej"?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pozwolenie wodnoprawne może być wydane z warunkiem uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na etapie postępowania o pozwolenie na budowę. Sąd uznał, że pojęcie "działalność realizacyjna" w planie miejscowym odnosi się do etapu wykonania inwestycji, a nie do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Zastrzeżenie w pozwoleniu wodnoprawnym na uzyskanie zgody organu ochrony przyrody przed rozpoczęciem prac budowlanych jest zgodne z planem miejscowym i służy ochronie pomników przyrody.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.S. i M.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o udzieleniu pozwoleń wodnoprawnych na odwodnienie wykopów budowlanych. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Prawa wodnego i procedury administracyjnej, w szczególności w zakresie wymogu uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego oraz wpływu inwestycji na pomniki przyrody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.S. i M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1024/10 w sprawie ze skargi A.S. i M.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1024/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.S. i M.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2008 r., nr [...], w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego.
Wyrok ten został wydany w następującym, wskazanym przez Sąd I instancji, stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w W., Prezydent m. st. Warszawy udzielił pozwoleń wodnoprawnych na odwodnienie wykopów budowlanych dla potrzeb wykonania komór startowo-montażowych i odbiorczych, w ramach realizacji metodą mikrotunelingu projektowanej kanalizacji ogólnospławnej DN 600 mm, o długości 348,5 m, na działkach ew. nr [...], [...], [...] z obrębu [...] w ul. L. w dzielnicy B., do wskazanych rzędnych, za pomocą 17 studni depresyjnych, o łącznym wydatku do 332 m³/h, przy depresji w studniach od 4,5 do 6,5 m oraz instalacji igłofiltrowej umieszczonej wewnątrz odwadnianego wykopu. Pozwolenie to obejmuje także wykonanie 17 studni depresyjnych oraz ich rozbiórkę po spełnieniu swoich funkcji z jednoczesnym zasypaniem wnętrza otworów piaskiem. Nadto przedmiotowych pozwoleń wodnoprawnych udzielono z zastrzeżeniem zachowania szeregu warunków wymienionych w treści decyzji, w tym m.in. prowadzenia robót w okresie jesienno-zimowym, uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na wykonanie prac dopuszczonych decyzją czy prowadzenia robót ręcznie w bezpośrednim sąsiedztwie drzew. Pozwolenia udzielono do dnia 31 grudnia 2010 r.
W uzasadnieniu wskazano, że prace odwodnieniowe mają być prowadzone na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Winnicy Południowej w gminie Warszawa Białołęka zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Warszawa Białołęka Nr LVIII/842/02 z dnia 27 września 2002 r. Plan ten stanowi w § 8 ust. 8 pkt 5, że wszelka działalność realizacyjna w odległości mniejszej niż 15 m od pomników przyrody wymaga uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Wobec powyższego zobowiązano inwestora do uzyskania zgody tego organu na prowadzenie prac związanych z odwodnieniem wykopów budowlanych. Nie można uznać, że taką zgodę uzyskano wcześniej tj. w piśmie Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 2 sierpnia 2007 r., bowiem stanowisko to dotyczyło innej inwestycji, choć powiązanej tj. lokalizacji kanału ogólnospławnego. Nie rozważano natomiast w tym piśmie zagadnień związanych z odwodnieniem wykopów budowlanych.
Organ podniósł dalej, że decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] ustalono środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie kanalizacji ogólnospławnej. W decyzji tej zobowiązano inwestora do uzyskania pozytywnej opinii Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody przy sporządzaniu projektu budowlanego. Zgoda ta powinna zostać dołączona do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę.
Wskutek wniesionych odwołań Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości 1, Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości 2, I.B. i R.J., I.J., M. i A.S., Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] października 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2008 r.
W ocenie Wojewody Mazowieckiego nadesłane wyjaśnienia co do wpływu odwodnienia na pomniki przyrody i tereny leśne są wyczerpujące. Obniżenie poziomu wód ma charakter tymczasowy, trwale nie wpłynie na pogorszenie stanu pobliskich pomników przyrody. Nadto zawarto szereg wymogów na etapie wykonywania prac, które mają na celu zabezpieczenie tych wartości.
Odnośnie natomiast uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody organ przyznał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Winnicy Południowej w gminie W. wszelka działalność realizacyjna w odległości mniejszej niż 15 m od pomników przyrody musi być uzgodniona z Wojewódzkim Konserwatorem Przyrody. Pozwolenie wodnoprawne zostało wydane z zastrzeżeniem uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na wykonanie prac dopuszczonych niniejszym pozwoleniem.
Uzyskanie wymaganego uzgodnienia jest obligatoryjne przed wydaniem pozwolenia na budowę.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wniosły: Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości 1, Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości 2 oraz M. i A.S. Skarga obydwu Wspólnot została odrzucona. Natomiast M. i A.S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucili brak dogłębnego wyjaśnienia sprawy oraz wydanie decyzji mimo niezłożenia przez wnioskodawcę wymaganych dokumentów.
Zdaniem skarżących, po pierwsze - Inspektor Nadzoru Terenów Zieleni nie udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania organu wydającego decyzję w I instancji, a po wtóre - Wojewoda przyznał, że uzgodnienie uzyskane przez inwestora nie dotyczy robót objętych decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., a mimo to utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po trzecie pominięto opinię dr hab. J.D., z której wynika, że nawet najmniejsza zmiana poziomu wody może doprowadzić do unicestwienia drzew stanowiących pomniki przyrody. Nadto inwestor nie przedstawił zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na odwodnienie, mimo, że był do tego zobowiązany.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Również [...] S.A. z siedzibą w W. w piśmie z dnia 24 listopada 2010 r. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie kwestionowanego aktu.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał, że zasady wydawania pozwoleń wodnoprawnych zawarte są w art. 122 i nast. ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). W ocenie Sądu organ I instancji prawidło przyjął, że projektowana inwestycja wymaga uzyskania zezwolenia wodnoprawnego. Powołane przepisy prawa wodnego w pełni to stanowisko uzasadniają. Jednocześnie organ przeanalizował przepisy proceduralne zawarte w tym akcie i trafnie przywołał i zastosował te zapisy, które winny znaleźć zastosowanie. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów. W ocenie Sądu analiza stanu faktycznego oraz aspektów technicznych inwestycji wskazuje, że pozwolenie nie naruszyło przepisów prawa wodnego.
Zatem, zdaniem Sądu, istota zagadnienia sprowadza się do oceny, czy w zaskarżonej decyzji zrealizowano wymóg wynikający z zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 125 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m. in. ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy. Przywoływany przez organy § 8 ust. 8 pkt 5 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Winnicy Południowej w gminie Warszawa Białołęka, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Warszawa Białołęka Nr LVIII/842/02 z dnia 27 września 2002 r. stanowi, że wszelka działalność realizacyjna w odległości mniejszej niż 15 m od pomników przyrody wymaga uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Z postanowień planu nie wynika, w jakiego rodzaju postępowaniach i na jakim etapie inwestycji zgoda ta powinna być uzyskana. Nie wynika z planu także to, aby zgoda ta miała być wydawana wielokrotnie, w zależności od tego jakie toczy się postępowanie. Pojęcie działalność realizacyjna sugerowałoby, zdaniem Sądu, że zgoda taka winna być wydana na etapie realizacji inwestycji, czyli jej wykonania, co następuje w oparciu o pozwolenie budowlane. Dalej przepisy regulujące wydawanie pozwoleń wodnoprawnych nie przewidują procedury uzgadniania (uzyskiwania zgody) projektu pozwolenia wodnoprawnego, jak ma to miejsce np. w wypadku wydawania decyzji lokalizacyjnej (art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W konsekwencji, w ocenie Sądu, trafne jest stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji, że inwestor zobligowany będzie do uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę. Takie postanowienie nie narusza ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a zatem nie doszło do naruszenia art. 125 ustawy Prawo wodne, co pośrednio sugerować mogłaby skarga. Wyraźnie w decyzji organu I instancji stwierdzono, że pozwolenia udziela się z zastrzeżeniem zachowania m. in. warunku uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na wykonanie prac dopuszczonych decyzją. Taki zapis powoduje zgodność z postanowieniem zawartym w planie zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie Sądu nie ma przeszkód, aby w trakcie postępowania organ odstąpił od pewnych wymogów, jeżeli nie wynikają one z przepisów, a jedynie stanowią wyraz pewnej koncepcji prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego. Jeżeli uzyskane informacje organ uznał za wystarczające do wydania decyzji, a pozostałe nie były konieczne do wydania rozstrzygnięcia, nie ma przeszkód, aby zawęzić postępowanie. Taka sytuacja miała miejsce, bowiem zabezpieczono w sposób należyty wartości chronione prawnie.
Odnośnie prywatnego dokumentu, jakim jest opinia dr hab. J.D. Sąd stwierdził, że organ II instancji nie ustosunkował się do niej w sposób odrębny, co mogłoby stanowić naruszenie przepisów proceduralnych skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji, o ile owo naruszenie mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu w pierwszym akapicie rozważań Wojewody zawarte są takie argumenty, które stanowią kontrargumenty do tej opinii. Tym samym uchybienie organu w konsekwencji nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia. Wszystkie zawarte w decyzji dodatkowe zastrzeżenia i wymagania (pkt II decyzji organu I instancji) mają na celu zminimalizowanie negatywnych skutków inwestycji dla przyrody.
Nadto Sąd wskazał, że czy w konsekwencji przedmiotowa inwestycja zostanie zrealizowana, zostanie przesądzone w stanowisku Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody zajętym przed wydaniem pozwolenia na budowę, stosownie do zapisu obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dlatego przedmiotowa skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., została oddalona.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli A.S. i M.S. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie zakwestionowanemu wyrokowi, w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 125 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że inwestor zobligowany będzie do uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę, podczas, gdy uzgodnienie takie powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego, gdyż taki wymóg wynika z zapisów planu zagospodarowania przestrzennego,
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 125 pkt 3 w zw. z art. 126 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której pozwolenie wodnoprawne narusza wymagania ochrony dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków,
3. naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący kasacyjnie wskazali, że art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne ustanawia zasadę zgodności treści pozwolenia wodnoprawnego z przepisami systemu obowiązującego prawa, w tym ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Ta ostatnia regulacja określa w sposób wiążący społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości, stanowiąc ograniczenie w dysponowaniu nieruchomością na dowolne cele według uznania właściciela. Pozwolenie wodnoprawne jest w swej istocie sposobem zagospodarowania tego terenu. Każda zaś decyzja administracyjna kształtująca wykorzystanie przestrzenne terenu musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zatem pominięcie postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z uwagi na możliwość ich ewentualnego uwzględnienia w innym postępowaniu, stanowi o naruszeniu art. 125 pkt 2 ww. ustawy.
Nadto wskazując na przepisy art. 6 ust. 1 pkt 6 i art. 45 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.) skarżący podnieśli, że na terenie objętym pozwoleniem wodnoprawnym znajdują się drzewa mające status pomników przyrody (okoliczność bezsporna). Obiekty te są zaś objęte szczególną ochroną. W stosunku do drzew - pomników przyrody miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprowadził zakaz wszelkiej działalności realizacyjnej w odległości mniejszej niż 15 m od pomników przyrody bez zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody oraz nakaz prowadzenia prac związanych z infrastrukturą podziemną w taki sposób, aby nie dopuścić do szkodliwego dla zieleni obniżenia poziomu zwierciadła wody gruntowej.
Nadto w ocenie skarżących kasacyjnie, w niniejszej sprawie doszło do całkowitego pominięcia kwestii związanej z ochroną środowiska i warunków korzystania z jego zasobów. Mianowicie, mimo iż z materiału dowodowego wyraźnie wynika, że na obszarze objętym pozwoleniem wodnoprawnym znajdują się podlegające prawnej ochronie pomniki przyrody, nie doszło do ustalenia przez Sąd, czy i jaki wpływ na drzewostan będzie miał projektowany sposób korzystania z wody. Przedmiotowa sprawa w ogóle nie została rozpatrzona pod kątem zastosowania art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Sąd I instancji całkowicie pominął w swoich rozważaniach to, czy zostało w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśnione, czy pozwolenie wodnoprawne nie będzie naruszać wymagań ochrony dóbr kultury wpisanych do rejestru.
Tymczasem, jak wynika z treści opinii dr hab. J.D., skutki wynikające z realizacji pozwolenia wodnoprawnego doprowadzą do zniszczenia pomników przyrody. Te okoliczności zupełnie pozostały poza rozważaniami Sądu I instancji.
Uzasadniając zaś ostatni z zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, wskazano, że w ocenie skarżących w sprawie nie wyjaśniono w żaden sposób, czy wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie zagraża pomnikom przyrody istniejącym na terenie objętym pozwoleniem wodnoprawnym. W toku postępowania Sąd ograniczył się do ustalenia, że pomniki przyrody istnieją, lecz nie podjął próby wyjaśnienia, czy wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stoi w sprzeczności z wymaganiami ochrony dóbr kultury, jakie owe drzewa stanowią. Kwestia natomiast poziomu prawnej ochrony pomników przyrody, w szczególności poprzez zakaz zmiany poziomu wód, czy prowadzenia w ich pobliżu prac, stanowi jednak zagadnienie mające istotne znaczenie dla sprawy. W konsekwencji, treść pozwolenia wodnoprawnego pomija wymagania określone art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Dodatkowo skarżący zauważyli, że zniwelowanie błędów pozwolenia wodnoprawnego wydanego z pominięciem wymagań ochrony środowiska i dóbr kultury, jest w odniesienie do pomników przyrody zadaniem niemożliwym. Zmiana stosunków wodnych, czy mechaniczne uszkodzenia drzew mogą bowiem doprowadzić do obumarcia pomnika przyrody, którego nie można zastąpić prostym nasadzeniem nowych drzew.
Nadto, w ocenie skarżących kasacyjnie zaakceptowanie przez Sąd zawężenia postępowania dowodowego przez organ stoi w sprzeczności z treścią art. 125 ustawy Prawo wodne.
Organ nie ma bowiem możliwości rezygnacji z konieczności ustalenia czy pozwolenie wodnoprawne nie będzie naruszało ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i wymagań ochrony środowiska i dóbr kultury. Zgodność pozwolenia wodnoprawnego z przepisami regulującymi ochronę środowiska i dóbr kultury nie jest jednak elementem koncepcji postępowania dowodowego, jak twierdzi Sąd, lecz istotą przedmiotowego aktu administracyjnego. Okoliczności te stanowią bowiem przesłankę wydania pozwolenia wodnoprawnego, co powoduje, że w przypadku ustalenia, że projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt 1 i 2 ustawy Prawo wodne, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3 tej ustawy wydaje się decyzję odmowną. Brak jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie uzasadnia zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a.
Nadto, zdaniem skarżących, zasadny jest zarzut naruszenia art. 107 k.p.a., albowiem zaskarżona decyzja nie spełnia wymagań w nim wskazanych. W szczególności nie odniesiono się do przedłożonego dowodu w postaci opinii dr. hab. J.D., a uznanie tego uchybienia przez Sąd za nieistotne dla rozstrzygnięcia, z tego powodu, że w rozważaniach Wojewody "zawarte są takie argumenty, które stanowią kontrargumenty do tej opinii", narusza art. 107 § 3 k.p.a. Zaś na poparcie zaprezentowanego stanowiska skarżący powołali się na wskazane w treści skargi orzeczenia sądów administracyjnych.
Konkludując skarżący wskazali, że ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji pozwoli na prawidłowe określenie przesłanek dla ewentualnego wydania pozwolenia wodnoprawnego, a przede wszystkim stwierdzenia czy brak jest przesłanki negatywnej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, o których mowa w art. 125 pkt 2 i 3 ustawy Prawo wodne. W szczególności konieczne jest bowiem prawidłowe określenie skutków zmiany stosunków wodnych dla objętych ochroną prawną pomników przyrody.
W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania [...] S.A. z/s w W. wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej. Stanowisko to zostało podtrzymane przez Spółkę w piśmie z dnia 30 maja 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednakże pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu nie zaistniała, zatem należało wywiedzioną skargę kasacyjną rozpoznać w granicach zakreślonych podstawami w niej podniesionymi. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotowa skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., jednakże w uwagi na konstrukcję podniesionych zarzutów, w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności należało rozważyć zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Podnosząc zarzuty prawa materialnego skarżący powołują się na naruszenie art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne oraz art. 125 pkt 3 w zw. z art. 126 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Naruszenia art. 125 pkt 2 powyższej ustawy skarżący upatrują w błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że inwestor zobligowany będzie do uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę, podczas gdy uzgodnienie takie winno nastąpić przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego, gdyż taki wymóg wynika z zapisów miejscowego planu. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej naruszenie powyższego przepisu autor skargi kasacyjnej powiązał z § 8 ust. 8 pkt 5 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu Winnicy Południowej w gminie Warszawa Białołęka (uchwała nr LVIII/842/02 Rady Gminy Warszawa -Białołęka z dnia 14 października 2002 r.).
Zdaniem skarżących powyższy zapis powoduje, że już na etapie wydawania pozwolenia wodnoprawnego wnioskodawca winien się taką zgodą legitymować. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której wydawane jest pozwolenie wodnoprawne, między innymi pod warunkiem uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.
Przepis art. 125 pkt 2 ustawy Prawo wodne wskazuje, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m. in. ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zaś z § 8 ust. 8 pkt 5 obowiązującego na terenie inwestycji miejscowego planu wynika, że dla terenów o którym mowa w ust. 1 (tj. oznaczonych na rysunku planu symbolem MW, na których ustalono mieszkalnictwo wielorodzinne – przyp. Sądu) obowiązuje następujący wymóg z zakresu ochrony środowiska – "wszelka działalność realizacyjna w odległości mniejszej niż 15 m od pomników przyrody wymaga uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody".
W niniejszej sprawie niespornym jest, że w odległości mniejszej niż 15 m od planowanych prac objętych pozwoleniem wodnoprawnym znajduje się dziewięć drzew – pomników przyrody. Sporna jest natomiast kwestia na jakim etapie postępowania inwestor winien, zgodnie z ww. zapisem planu miejscowego, pozyskać zgodę Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Brak takiej zgody, a contrario do zapisu § 8 ust. 8 pkt 5 miejscowego planu, powoduje bowiem niemożność przystąpienia do realizacji działalności.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd I instancji, że użycie w przepisie prawa miejscowego pojęcia "działalność realizacyjna" sugeruje, że niezbędna jest zgoda Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na etapie bezpośrednio poprzedzającym wykonanie inwestycji. Samo wydanie pozwoleń wodnoprawnych nie upoważnia inwestora do rozpoczęcia prac związanych z wykonaniem inwestycji, a niezbędne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Zatem wydanie przedmiotowych pozwoleń m. in. pod warunkiem uzyskania zgody o jakiej mowa w § 8 ust. 8 pkt 5 miejscowego planu i załączenie jej jako elementu niezbędnego do wniosku o pozwolenie na budowę czyni zadość celowi, w jakim nakaz ten został ustanowiony, tj. ochrony pomników przyrody, bowiem wnioskodawca nadal zobowiązany jest do uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Zatem trafnie przyjęto w zaskarżonym wyroku, że tego typu zapis powoduje, iż wydana decyzja nie narusza wskazanych ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tej sytuacji nie można podzielić zarzutu skarżących kasacyjnie, że postanowienia planu miejscowego, co do obowiązku uzyskania przedmiotowej zgody, zostały pominięte. Wprost przeciwnie – wprawdzie decyzja o udzieleniu pozwoleń wodnoprawnych została wydana, jednakże na wnioskodawcę nałożono rygorystyczne warunki jej wykonania. Tymczasem zarzucając naruszenie wymienionych przepisów skarga kasacyjna całkowicie pomija treść wymagań, jakie zostały zawarte w decyzji udzielającej pozwoleń wodnoprawnych, a mające na celu zminimalizowanie wpływu prac objętych tą decyzją na istniejące pomniki przyrody. Między innymi obowiązkiem organu jest uzyskanie zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na wykonanie prac dopuszczonych niniejszą decyzją, co czyni zadość zapisowi § 8 ust. 8 pkt 5 miejscowego planu.
Nie można również podzielić zarzutu skarżących kasacyjnie, że Sąd I instancji zakwestionowanym wyrokiem naruszył przepis art. 125 pkt 3 w zw. z art. 126 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Wprawdzie zarzut ten został sformułowany wadliwie, jednakże nie uniemożliwiło to jego merytorycznego rozpoznania, albowiem z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że wskazując na dobra kultury wpisane do rejestru zabytków, skarżący kasacyjne odnoszą się do drzew będących pomnikami przyrody, która to forma ochrony przyrody wpisywana jest do centralnego rejestru form ochrony przyrody o którym mowa w art. 113 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.)
Zdaniem skarżących kasacyjnie, w niniejszej sprawie zupełnie pominięto kwestię ochrony środowiska i nie ustalono jaki wpływ będzie miał projektowany sposób korzystania z wody na pomniki przyrody.
Zgodnie z treścią art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów odrębnych. Zaś zgodnie z treścią art. 126 pkt 1 tej ustawy odmawia się wydania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt 1 i 2, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji przedmiotowych przepisów, albowiem w sprawie nie zaszła negatywna przesłanka uniemożliwiająca wydanie pozwolenia wodnoprawnego wskazana w art. 126 pkt 1 w zw. z art. 125 pkt 3 ustawy Prawo wodne.
W orzecznictwie przyjmuje się, że z przepisów ustawy Prawo wodne dotyczących wydawania pozwoleń wodnoprawnych wynika obowiązek wydania pozwolenia wodnoprawnego, o ile w sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 126 tej ustawy. W przypadku zajścia którejkolwiek z przesłanek tam wskazanych organ zobowiązany jest do odmowy wydania takiego pozwolenia (porównaj: wyrok NSA z dn. 28.04.2006 r., sygn. akt II OSK 749/05, LEX nr 209509).
Jak wynika z treści decyzji organu I instancji, w celu zminimalizowania wpływu prac objętych pozwoleniem wodnoprawnym na drzewa (pomniki przyrody) Prezydent m. st. Warszawy wydał przedmiotowe pozwolenia, jednakże z zastrzeżeniem szeregu warunków. Są to między innymi: prowadzenie odwodnienia etapami, prowadzenie każdego etapu odwodnienia oddzielenie wraz z określeniem maksymalnego czasu trwania każdego z etapów, prowadzenie w czasie trwania robót codziennej rejestracji poziomu zwierciadła wód podziemnych oraz 2-3 dni po zakończeniu pompowania we wskazanych miejscach, prowadzenie robót poza okresem wegetacyjnym, uzyskanie zgody Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody na wykonanie prac dopuszczonych niniejszą decyzją, prowadzenie pod nadzorem Inspektora Nadzoru Terenów Zieleni wszelkich robót związanych z budową kanalizacji i monitoringu zieleni w zasięgu oddziaływania odwodnienia oraz w bezpośrednim sąsiedztwie drzew nakazano wykonanie robót wiertniczych ręcznie (pkt II ppkt 3, 4, 7, 8, 9, 10 i 11 decyzji). Zatem niewątpliwie zamieszczenie tych zastrzeżeń w decyzji świadczy o rozważeniu przez organ kwestii wpływu prac objętych decyzją na środowisko, a w szczególności na drzewa objęte specjalną ochroną i podjęciu działań mających na celu zminimalizowanie wpływu tych prac na pomniki przyrody. Dlatego też zarzut niezastosowania art. 125 pkt 3 w zw. z art. 126 pkt 1 ustawy Prawo wodne nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku.
Formułując zaś zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., skarżący wskazali, że w istocie w sprawie nie wyjaśniono, czy wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie zagraża pomnikom przyrody istniejącym na terenie objętym zaskarżoną decyzją. Podali także, że brak jednoznacznych ustaleń co do wpływu wydanego pozwolenia na środowisko i dobra kultury stanowi o naruszeniu art. 7 i 77 k.p.a. Zaś naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. i 80 k.p.a. powiązano z brakiem odniesienia się przez organ do zawartej w aktach sprawy opinii dr hab. J.D., co zostało zaakceptowane przez Sąd I instancji.
Tak sformułowany zarzut, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z wcześniejszych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że nie wyjaśniono, czy wydane pozwolenie wodnoprawne nie zagraża pomnikom przyrody. Podkreślić bowiem należy, że zastrzeżenia pod jakimi to pozwolenie zostało wydane (o czym była już mowa wyżej) mają na celu przede wszystkim ochronę przedmiotowych pomników przyrody i eliminację ewentualnego negatywnego wpływu prac objętych niniejszą decyzją na te drzewa. Zatem kwestia wpływu wydanego pozwolenia wodnoprawnego na przyrodę była brana pod uwagę przez organy już na etapie postępowania administracyjnego i przez Sąd I instancji na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.
Rację mają skarżący kasacyjnie, że organ odwoławczy nie odniósł się do przedłożonego do akt sprawy opracowania dr hab. J.D. dotyczącego wpływu inwestycji budowlanych – wykopów dla potrzeb projektowanej kanalizacji oraz przekształcenia ciągu pieszo-rowerowego w ulicę o nawierzchni asfaltowej – na drzewostan przy ul. L. na B., jednakże za zasadne należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie mogłoby doprowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Powyższe wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla te akty w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić bowiem należy, że organ wydający pozwolenie wodnoprawne świadom był ewentualnych negatywnych skutków prowadzonych prac na objęte ochroną drzewa istniejące na tym terenie, dlatego w decyzji zawarto szereg obostrzeń mających na celu właśnie zminimalizowanie, czy wręcz wyeliminowanie tego niekorzystnego wpływu na przedmiotowe pomniki przyrody. Natomiast niniejsze opracowanie prognozując ewentualny negatywny wpływ prac związanych z odwodnieniem wykopów budowlanych w ogóle nie bierze pod uwagę rozwiązań zastosowanych przez organy, a mających na celu ograniczenie tych negatywnych zmian. Tym samym brak było podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło