II OZ 190/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 238/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku Uczestnik postępowania ze skargi J. K. , K. G. wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2010 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego dochody pochodzą wyłącznie z gospodarstwa rolnego i wynoszą 710 zł miesięcznie. Ponadto skarżący oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,2303 ha a także, że nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podniósł, że jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych wnioskodawcy referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Z nadesłanych dokumentów i oświadczenia wynikało, że skarżący nie posiada rachunków bankowych innych niż wskazane w nadesłanych wyciągach. W okresie od sierpnia do października 2010 r. obroty na koncie wnioskodawcy nie przekraczały 70 zł. Wnioskodawca wyjaśnił nadto, że w 2010 roku jego dochody są niższe niż to wynika z zaświadczenia Prezydenta Miasta Gdańska, z powodu klęski w uprawach. W roku 2010 nie otrzymał dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na parterze jego domu zamieszkują rodzice, jednak prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Odnośnie zaświadczenie o dochodach rodziców wnioskodawca oświadczył, że przedstawi je z opóźnieniem z powodu święta państwowego – 11 listopada i dni wolnych od pracy. Rodzice posiadają dwa samochody ciężarowe, które użytkuje wnioskodawca na cele prowadzenia gospodarstwa i utrzymania domu, tj. FS Lublin 3352 o wartości około 1 500 zł oraz Mercedes 307D o wartości również około 1 500 zł. Wnioskodawca nie nadesłał do Sądu oświadczenia w przedmiocie rzeczywistej wysokości dochodów otrzymywanych z prowadzonej działalności rolnej/warzywniczej, wyciągów z kont bankowych rodziców, oświadczenia w przedmiocie dopłat bezpośrednich przysługujących rodzicom wnioskodawcy. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy. Analizując okoliczności podniesione we wniosku i dane zawarte w oświadczeniach wnioskodawcy oraz w sprzeciwie, Sąd uznał, iż K.G. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie spełnił przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z akt miesięczny dochód wnioskodawcy kształtuje się na poziomie co najmniej 710 zł. Ponadto wnioskodawca posiada majątek w postaci dużego domu i nieruchomości rolnej, z których to składników majątkowych może czerpać pożytki. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych właściciela nieruchomości o niewątpliwie znacznej wartości nie sposób uznać za osobę ubogą. Natomiast brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy stronie, która nie wykazuje aktywności w celu wykorzystania posiadanego majątku, a w konsekwencji poprawy swojej sytuacji majątkowej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r., III SA/Wa 1483/04, niepubl.). Dodatkowo Sąd wskazał, że skarżący wzywany do przedstawienia dokumentów potwierdzających sytuację majątkową jego oraz rodziców nie przedstawił oświadczenia w przedmiocie rzeczywistej wysokości dochodów otrzymywanych z prowadzonej działalności rolnej/warzywniczej, wyciągów z kont bankowych rodziców, oświadczenia w przedmiocie dopłat bezpośrednich przysługujących rodzicom wnioskodawcy. Ten brak aktywności w wykonaniu wezwania nie zmierza w żaden sposób do wyjaśnienia pojawiających się wątpliwości. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu zarówno osiągane dochody w gospodarstwie rolnym, jak i posiadany majątek, z którego można czerpać pożytki, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego Sąd uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest dobra, nie jest on nadto osobą bezrobotną, lecz osiąga stałe zarobki, które może przeznaczyć na zaspokojenie swoich potrzeb. Na powyższe postanowienie K. G. wniósł zażalenie podnosząc, że nie może czerpać pożytków z nieruchomości ponieważ dom jest zamieszkiwany przez rodziców i niego samego z narzeczoną, ponadto dom nie jest wykończony. Uprawy nie przynoszą dochodów z powodu klęsk żywiołowych jak też ingerencji w stosunki wodno-melioracyjne z powodu budowy obwodnicy Gdańska. Rodzice utrzymują się z renty, posiadają samochody dostawcze pozostałe po prowadzonej działalności w złym stanie technicznym. Wnioskodawca ma kłopoty ze spłatą kredytu klęskowego, zadłużenie w banku wynosi 10.000 zł. Jest również zadłużony z powodu niepłacenia składek na KRUS. Do zażalenia wnioskodawca załączył dokumenty potwierdzające informacje zawarte w zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprawie niniejszej Sąd uznał, iż K. G. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze stanowiskiem Sądu trudno się zgodzić z następujących przyczyn. Przede wszystkim mając na uwadze okoliczności sprawy niniejszej nie można podzielić stanowiska Sądu, że wnioskodawca może czerpać pożytki z posiadanych składników majątkowych i nie wykazuje aktywności w celu ich wykorzystania. Jak wynika bowiem z informacji zawartych w zażaleniu dom jest zamieszkiwany przez rodziców wnioskodawcy wraz z nim samym i jego narzeczoną co uniemożliwia czerpanie z niego korzyści majątkowych w postaci choćby czynszu najmu. Ponadto z załączonych do zażalenia dokumentów wynika, że posiadana przez wnioskodawcę nieruchomość rolna została dotknięta przez klęskę żywiołową (opinia Wojewody), wnioskodawca jest zadłużony z tytułu kredytu obrotowego na wznowienie produkcji rolnej w związku z klęską żywiołową (zaświadczenie z Banku Spółdzielczego w Sztumie z dnia 26.08.2010 r.) a także jest zadłużony z powodu niezapłacenia składek na KRUS (zawiadomienie oddziału regionalnego KRUS w Gdańsku z dnia 5.01.2011 r.). Ponadto do zażalenia załączono żądane wyciągi z kont bankowych rodziców wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oceniając sytuację majątkową i dochodową wnioskodawcy nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, błędnie oceniając możliwości wnioskodawcy w zakresie zdolności osiągania zysków z posiadanego majątku – domu mieszkalnego i nieruchomości rolnej. Ponownie rozpoznając wniosek K. G. o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien wziąć pod uwagę załączone przez niego dokumenty do zażalenia na postanowienie Sądu w szczególności te zaświadczające o klęsce żywiołowej, która dotknęła jego nieruchomość, dokumenty potwierdzające jego zadłużenia z tej przyczyny oraz wyciągi z kont bankowych rodziców wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.