V SA/Wa 1163/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. dawniej B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania realizacji projektu w zakresie działania 1.2 "ułatwienie startu młodym rolnikom"; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. K. dawniej B. kwotę 742 (siedemset czterdzieści dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor [...] OR ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2005 r., nr [...], odrzucił wniosek o dofinansowanie realizacji projektu złożonego przez J. B. w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" ponieważ wpłynął on do Oddziału Regionalnego po terminie. Prezes ARiMR decyzją z [...] maja 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organy obu instancji podniosły, iż przedmiotowy wniosek nie mógł zostać przyjęty przez Biuro Obsługi Wniosków, gdyż z dniem 2 marca 2005 r. [...] Oddział Regionalny wstrzymał przyjmowanie wniosków w zakresie działania 1.2 " Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006". O terminie przyjęcia wniosków decyduje data wpływu dokumentów do Oddziału Regionalnego a wniosek J. B. wpłynął w dniu 7 marca 2005r., to jest 5 dni po wskazanym terminie. Wskazano nadto, że wnioskodawczyni wysyłając wniosek listem zwykłym nie zastosowała się do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2004 r. w sprawie trybu składania wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 79/07, uchylił decyzję Prezesa ARiMR wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Po rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] kwietnia 2008r., nr [...], Dyrektor [...] OR ARiMR, w trybie art. 26 ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. nr 116, poz. 1206, z późn.zm.), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98 poz. 1071 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 września 2004r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Dz.U. z 2004r. nr 207 poz. 2117 z późn.zm.) odmówił Wnioskodawczyni przyznania pomocy. W uzasadnieniu swej decyzji organ I instancji powołał zapisy Sektorowego Programu Operacyjnego stanowiące, że pomoc może być przyznana rolnikowi, który po raz pierwszy stał się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego nie wcześniej niż 12 miesięcy przed dniem zawarcia umowy dofinansowania projektu. Dyrektor [...] OR ARiMR wskazał, iż nieruchomość rolna Wnioskodawczyni o powierzchni 1.0479 ha została przez nią nabyta w dniu 7 grudnia 2004r. a w dniu 2 marca 2005r., został przez nią wydzierżawiony grunt rolny o powierzchni 1,10 ha. Wskazał również, iż w dniu 14 czerwca 2004r. wnioskodawczyni złożyła w Biurze Powiatowym w J. wniosek o przyznanie płatności obszarowych do obszaru o powierzchni 1,59 ha, do wniosku nie została dołączona żadna informacja lub dokumentacja potwierdzająca wcześniejsze prowadzenie gospodarstwa rolnego. Wobec powyższego, według Dyrektora [...] OR ARiMR, w związku z uwzględnieniem kryterium prowadzenia gospodarstwa rolnego przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, ostatnim dniem do podpisania umowy z Agencją był dzień 14 czerwca 2005r. Zatem w opinii Dyrektora nie ma podstawy do pozytywnej oceny wniosku J. B., z uwagi na dłuższy niż 12 miesięcy okres posiadania i prowadzenia gospodarstwa oraz z powodu braku środków na sfinansowanie zgłoszonego projektu. Decyzją z [...] lipca 2008r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Wnioskodawczyni, Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. V SA/Wa 2714/ 08, oddalił skargę J. B. na decyzję Prezesa ARiMR. W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły upływ ostatecznego terminu możliwego do podpisania umowy o dofinansowanie projektu. Ostatnim dniem do podpisania umowy z Agencją ARiMR był dzień 14 czerwca 2005r. Sąd zaznaczył, w ślad za argumentacją przedstawioną przez organy obu instancji, iż procedura pomocowa dla Wnioskodawczyni nie mogła zostać uruchomiona także z powodu braku środków na sfinansowanie zgłoszonego projektu. W załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w ust. 3.1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom" podano, iż projekty zgodne z wymaganiami określonymi dla działania 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przyjmowane są do realizacji według kolejności złożenia (rejestracji) wniosków o dofinansowanie realizacji projektu w ramach dostępnych środków. Zdaniem Sądu tryb postępowania organów administracyjnym w kontekście kryteriów wdrażania przedmiotowego działania w niniejszej sprawie przeprowadzony został przez organy w sposób prawidłowy. J. B. zaskarżyła skargą kasacyjną powyższy wyrok w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokowi zarzuciła naruszenie : - art. 8 ust. 1 i art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju, pkt 3.1.2 załącznika systemu wdrażania działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 listopada 2004 r. w sprawie trybu składania i wzoru wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" poprzez ich błędną interpretację lub niezastosowanie. - art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 12 § 1 k.p.a. oraz art. 1, art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2010 r., sygn. II GSK 501/09, stanął na stanowisku, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zagadnienia upływu ostatecznego terminu możliwego do podpisania umowy o dofinansowanie projektu NSA wskazał na uregulowania zawarte w art. 8 ust. 1 rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/99 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.99.160.80). Podkreślił, iż wśród warunków jakie musi spełniać młody rolnik do udzielenia pomocy wymieniono okoliczność rozpoczynania przez rolnika prowadzenia gospodarstwa rolnego po raz pierwszy, brak jest natomiast wymogu o jakim mowa w załączniku do rozporządzenia MRiRW z dnia 8 września 2004 r., a mianowicie, iż za osobę, która po raz pierwszy podjęła się prowadzenia gospodarstwa rolnego uważa się osobę, która stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie wcześniej niż 12 miesięcy przed podjęciem decyzji o udzieleniu pomocy. NSA zwrócił również uwagę na rozporządzenie Rady (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/99 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE.L.04.153.30) a szczególnie na art. 4 pkt 1 (którego naruszenie zarzucała Skarżąca), gdzie określono datę, według której dokonuje się oceny spełnienia warunków dotyczących pomocy w podejmowaniu działalności przez młodych rolników ustanowionych w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, a mianowicie stwierdzono, iż warunki te muszą być spełnione w chwili podjęcia indywidualnej decyzji o przyznaniu wsparcia. NSA przywołał także art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 817/2004, w którym stwierdzono, iż indywidualna decyzja o przyznaniu pomocy przewidzianej w art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 zostaje podjęta nie później niż 12 miesięcy po podjęciu działalności, tak jak określają przepisy obowiązujące w Państwach Członkowskich. Na gruncie przedstawionych uregulowań Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż młody rolnik warunki do uzyskania wsparcia musi spełniać w dacie podjęcia decyzji o przyznaniu wsparcia oraz że decyzję o przyznaniu wsparcia rolnikowi organ obowiązany jest podjąć przed upływem 12 miesięcy od daty podjęcia działalności przez młodego rolnika. Obowiązek podjęcia decyzji w terminie 12 miesięcy jest adresowany wyłącznie do organu, a użyte przez normodawcę sformułowanie "zostaje podjęta" nie daje organowi luzu decyzyjnego, a wręcz przeciwnie zobowiązuje organ do podjęcia decyzji w zakreślonym terminie. Zdaniem NSA nie oznacza to jednak, iż zaniechanie przez organ wydania decyzji w powyższym terminie powoduje negatywne skutki dla osoby domagającej się przyznania prawa pomocy, gdyż upłynął okres 12 miesięcy od daty podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego do daty podjęcia decyzji. Taki wymóg pozostawałby bowiem w sprzeczności z zasadami działania racjonalnego ustawodawcy, gdyż uzależniałby przyznanie uprawnień osobie zainteresowanej od tego czy organ wyda decyzję w ustawowym terminie. Odnosząc się do kwestii związanych z dostępnością środków na dofinansowanie projektu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w świetle brzmienia art. 26 ust. 2 ustawy o NPR i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia "Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" oczywiste jest, że merytorycznie rozpoznawany wniosek nie jest weryfikowany z punktu widzenia dostępności środków. Wskazane w przytoczonych uregulowaniach przesłanki weryfikacji w sposób wyraźny odnoszą się do celu, jaki realizacja projektu ma osiągnąć i zasad działania dofinansowania. Zdaniem NSA taka konstrukcja reguł przyznawania dofinansowania i zawierania umów o dofinansowanie nie pozwala na przyjęcie, by dostępność środków była okolicznością, która rzutuje na rozpoznanie co do istoty sprawy w postępowaniu administracyjnym, wszczętym wnioskiem ubiegającego się o dofinansowanie. Dostępność środków nie jest elementem materialnego stosunku prawnego, o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie, o którym mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o NPR. NSA wskazał, iż ustalenie czy środki są dostępne nie mieści się w przedmiocie postępowania o dofinansowanie, które z mocy art. 26 ust. 2 ustawy o NPR ma charakter postępowania administracyjnego. Etap drugi może zostać "uruchomiony" tylko w razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku ubiegającego się o dofinansowanie. W konsekwencji oczywiste jest, że organ administracyjny rozstrzygając co do istoty sprawę o przyznanie dofinansowania nie może brać pod uwagę regulacji przewidzianych dla drugiego etapu. Unormowania właściwe dla zawierania umów nie stanowią podstawy prawnej w postępowaniu przewidzianym art. 26 ust. 2 ustawy o NPR. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. V Sa/Wa 2714/ 08) i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę ze skargi J. B. na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2008r., nr [...], w przedmiocie odmowy dofinansowania realizacji projektu w ramach działania 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom" zważył co następuje: Zgodnie z art. 190 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Ta sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2008r., bowiem wydana ona została na gruncie sprzecznej z przyjętą przez NSA wykładni prawa. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien mieć na względzie, iż młody rolnik warunki do uzyskania wsparcia musi spełniać w dacie podjęcia decyzji o przyznaniu wsparcia oraz, że decyzję o przyznaniu wsparcia rolnikowi organ obowiązany był podjąć przed upływem 12 miesięcy od daty podjęcia działalności przez młodego rolnika. Obowiązek podjęcia decyzji w terminie 12 miesięcy adresowany jest wyłącznie do organu, a użyte przez normodawcę sformułowanie "zostaje podjęta" nie daje organowi luzu decyzyjnego, a wręcz przeciwnie zobowiązuje organ do podjęcia decyzji w zakreślonym terminie. Zgodnie z wiążącym stanowiskiem NSA, zaniechanie przez organ wydania decyzji w powyższym terminie nie może powodować negatywnych skutków dla osoby domagającej się przyznania dofinansowania z powodu upływu okresu 12 miesięcy od daty podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego do daty podjęcia decyzji. Taki wymóg, jak wskazał NSA, pozostawałby w sprzeczności z zasadami działania racjonalnego ustawodawcy, gdyż uzależniałby przyznanie uprawnień osobie zainteresowanej od tego czy organ wyda decyzję w ustawowym terminie. Bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o dofinansowanie pozostaje kwestia braku środków na sfinansowanie zgłoszonego projektu. W wiążącym w tej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. II GSK 501/09), jak też w innych orzeczeniach NSA, prezentowany jest pogląd, iż dostępność środków nie jest elementem materialnego stosunku prawnego, o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie o przyznanie dofinansowania, przewidziane w art. 26 ust. 2 ustawy o NPR. Ustalenie czy środki są dostępne nie mieści się bowiem w przedmiocie tego postępowania. NSA podkreślił, iż wyłącznie pierwszy etap postępowania o dofinansowanie z mocy art. 26 ust. 2 ustawy o NPR ma charakter postępowania administracyjnego, etap drugi – zawarcie umowy o dofinansowanie - może zostać "uruchomiony" tylko w razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku ubiegającego się o dofinansowanie. Unormowania właściwe dla zawierania umów nie stanowią podstawy prawnej w postępowaniu przewidzianym art. 26 ust. 2 ustawy o NPR. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 190 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku uwzględniając wskazaną przez Skarżącą zmianę jej nazwiska na J K.