I OSK 1828/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-08-04

Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Anna Łukaszewska-Macioch, Jerzy Solarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może nakazać zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu, mimo braku wyraźnego przepisu prawa przewidującego taki obowiązek, jeśli opłata została pobrana na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę na czynność organu administracji, może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa, nawet jeśli organ odmówił jego podjęcia. W przypadku pobrania opłaty na podstawie przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją i ustawą, sąd może odmówić zastosowania tego przepisu i nakazać zwrot nadpłaty, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Sąd jest związany Konstytucją i ustawami, co pozwala mu odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia.
Stan faktyczny
M. W. zwrócił się do Starosty o zwrot części opłat za wydanie trzech kart pojazdów, twierdząc, że opłata została pobrana niezgodnie z prawem. Starosta odmówił zwrotu, powołując się na obowiązujące przepisy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał czynność Starosty za bezskuteczną i nakazał zwrot części opłat. Starosta wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 146 § 2 P.p.s.a. z powodu braku przepisów prawa uzasadniających obowiązek zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Starosty Powiatu S.-D.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.), Sędzia del. NSA Jerzy Solarski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty Powiatu S. – D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 504/10 w sprawie ze skargi M. W. na czynność Starosty Powiatu S. – D. z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. Wi. wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 504/10 stwierdził bezskuteczność czynności Starosty S.-D. polegającej na odmowie zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu dokonanej pismem z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) i uznał obowiązek zwrotu przez Starostę S.-D. na rzecz M. W. części poniesionych przez niego opłat w wysokości po 425 zł za każdą z następujących kart pojazdu: 1) z dnia (...) października 2005 r. nr (...), 2) z dnia (...) października 2004 r. nr (...), 3) z dnia (...) listopada 2003 r. nr (...). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: M. W. wnioskiem z dnia 26 marca 2010 r. zwrócił się do Starosty S.-D. o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie 3 kart pojazdów i zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości 1275,00 zł. Pismem z dnia (...) kwietnia 2010 r. znak (...) organ odmówił dokonania zwrotu nadpłat wskazując, że opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.). Zdaniem organu, pobrane opłaty nie podlegają zwrotowi, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (OTK-A 2006/1/3), w którym termin utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został odroczony do dnia 1 maja 2006 r. Wnioskodawca pismem z dnia (...) kwietnia 2010 r. wezwał Starostę S.-D. do usunięcia naruszenia prawa przez uwzględnienie wniosku oraz stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat pobranych niezgodnie z prawem. Organ nie udzielił stronie odpowiedzi w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania. Odmowę zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów M. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zarzucając naruszenie: 1) art. 6, 7, 8, 77 § 1 i § 4 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, 2) § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu przez jego zastosowanie, podczas gdy powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R.P. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz stwierdzenie obowiązku zwrotu skarżącemu przez Starostę S.-D. części opłat za wydanie trzech kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z art. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Starosta S.-D. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim powołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę M. W.. W uzasadnieniu wyroku Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że dopuszczalność żądania zwrotu opłaty za wydanie karty na drodze administracyjnej uznał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Skarga do sądu administracyjnego w tym przedmiocie znajduje oparcie w art. 3 § 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Sąd wskazał, że kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w zw. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R.P. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji R.P., który nakazuje wydanie rozporządzenia w granicach ustawowego upoważnienia oraz w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji R.P., gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi – daninę publiczną o charakterze podatkowym. Jeśli zaś chodzi o skutki tego orzeczenia, na tle zastosowanego przez Trybunał Konstytucyjny czasowego odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z podstawowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego, sądu administracyjnego nie związuje. Przepis był bowiem niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08 Sąd wskazał, że z art. 178 Konstytucji R.P. wywodzi się samodzielność sądownictwa administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego. To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje skutkuje tym, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Sąd stwierdził, że skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 P.p.s.a.). Ponieważ uprawnienie skarżącego do zwrotu opłat ponad kwoty wynikające z przepisów ustawy ma charakter bezpośredni, a nie podlegało ono konkretyzacji w formie indywidualnego aktu prawnego, zachodziła potrzeba uznania go w treści niniejszego orzeczenia (art. 146 § 2 P.p.s.a.). Sąd powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach: z dnia 9 grudnia 2009 r. I OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r. I OSK 842/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r. I OSK 590/09 wskazujące, że konkretyzacja ta przyjmuje postać uznania obowiązku organu do dokonania zwrotu skarżącemu, pobranych bez podstawy prawnej, części opłat za karty pojazdu. W tej sytuacji Sąd uznał obowiązek organu zwrotu skarżącemu części opłat za karty pojazdów w kwotach po 425 zł, gdyż uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie każdej z kart pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej. Opłata powinna bowiem uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Pomocnym w tym zakresie jest też przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r., zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Starosta S.-D. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucono naruszenie art. 146 § 2 P.p.s.a. przez uznanie obowiązku Starosty dokonania zwrotu M. W. części opłaty w wysokości po 425 zł za każdą z wymienionych w sentencji wyroku kart pojazdu na łączną kwotę 1275,00 zł, podczas gdy brak jest przepisów prawa, z których taki obowiązek wynika. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pojazdy wskazywane przez skarżącego zostały zarejestrowane w okresie, kiedy to obowiązywał przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ustalający ją na kwotę 500 zł. Rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Według brzmienia § 1 ust. 1 tego rozporządzenia w dniu rejestrowania przez skarżącego pojazdów za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł. W ocenie organu, znaczenie ma ponadto przepis § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.), zgodnie z którym organ rejestrujący pobiera określone przepisami opłaty stosownie do prowadzonego postępowania. W wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji R.P. i jednocześnie orzekł, iż przepis ten traci moc z dniem 1 maja 2006 r. Z treści uzasadnienia wyroku należy wnioskować, iż Trybunał nie uznał wpłat dokonywanych przez wnioskodawców na podstawie ocenianych przepisów za podlegające zwrotowi, a wręcz przeciwnie odsuwając w czasie termin obowiązywania orzeczenia, usankcjonował działania organów administracji podejmowane na ich podstawie. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie uwzględnił argumentacji organu i uznał obowiązek organu do zwrotu części opłaty po 425 zł za każdą wydaną kartę pojazdu, podczas gdy żaden przepis prawa takiego obowiązku nie przewiduje. Przepis art. 146 § 1 P.p.s.a. dotyczy sytuacji, w których to organ administracji konkretyzuje przepis prawa w sprawie indywidualnej w innej formie aniżeli decyzja czy postanowienie. Taką też formę pisma przyjęło stanowisko Starosty w przedmiocie wniosku skarżącego. Forma ta wynikała z braku przepisów prawa regulujących żądania zawarte we wniosku skarżącego. Brak tych przepisów w ocenie Starosty stanowi również przeszkodę dla wydania rozstrzygnięcia ujętego w pkt II zaskarżonego wyroku, bowiem zgodnie z dyspozycją art. 146 § 2 P.p.s.a. uprawnienie lub obowiązek winny wynikać z przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w przedmiotowej sprawie takiej normy nie wskazał. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, uznanie uprawnienia lub obowiązku może być zawarte w wyroku i będzie ono zastępować rozstrzygnięcie organu tylko w przypadku, gdy istnieje przepis prawa przewidujący takie uprawnienie lub obowiązek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę skargi kasacyjnej stanowi zarzut naruszenia przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 146 § 2 P.p.s.a., przez uznanie obowiązku dokonania przez Starostę S.-D. zwrotu części opłat za wskazane w sentencji zaskarżonego wyroku karty pojazdu w sytuacji, gdy brak jest przepisów prawa, z których wynika taki obowiązek. Wskazać należy, iż art. 146 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a P.p.s.a., uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. W art. 146 § 2 zaznaczono, że w sprawach, o których mowa w § 1, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa. Przepisy zawarte w § 1 i § 2 art. 146 P.p.s.a. stanowią niezależne od siebie i samodzielne podstawy wyroków uwzględniających skargi wniesione na akty lub czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (por. T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 308–309). Jak wynika z utrwalonego w judykaturze poglądu, sposób orzekania określony w art. 146 § 1 dotyczy sytuacji, kiedy organ administracyjny konkretyzuje uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisu prawa w odniesieniu do zindywidualizowanego adresata, choć nie czyni tego ani decyzją, ani postanowieniem. Natomiast sposób określony w § 2 odnosi się do sytuacji, kiedy takiego aktu konkretyzującego nie ma, ponieważ organ administracyjny odmówił jego podjęcia. Tak więc sąd nie może się do niego odnieść. Zatem tutaj sąd obowiązany jest ustalić w wyroku, jakie uprawnienie lub obowiązek wynika dla skarżącego bezpośrednio z przepisu prawa (por. np. wyrok NSA z 19 maja 2003 r., OSA 1/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 114 wydany na tle analogicznie brzmiącego art. 16 ust. 1 pkt 4 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), a także wskazane przez Sąd pierwszej instancji wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 842/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 590/09). Pogląd ten znajduje oparcie także w piśmiennictwie, które podkreśla, że norma zawarta w § 2 art. 146 P.p.s.a. stanowi wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji orzeczniczych sądu administracyjnego. Niewątpliwie wyrok sądu uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (por. J. P. Tarno Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 314). Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował w rozpoznawanej sprawie przepis art. 146 § 1 i 2 P.p.s.a., bowiem trafnie uznał za bezskuteczną czynność odmowy zwrotu części opłaty za wydane karty pojazdów i zasadnie uznał obowiązek organu dokonania zwrotu na rzecz M. W. części opłaty w wysokości po 425 zł za każdą z wymienionych w sentencji wyroku kart pojazdów. Nietrafny jest przy tym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku podstawy prawnej do nakazania Staroście zwrotu części opłaty za wydane karty pojazdu. Sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Należy odróżnić podstawę prawną do pobrania opłaty za czynności powiatów od kwestii wysokości tej opłaty odpowiadającej kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów, o której mowa w art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W tej sprawie istotnym pozostaje to, że odmowa zastosowania dotyczy wyłącznie wysokości opłaty należnej za kartę pojazdu, a nie podstawy prawnej do pobrania tej opłaty w ramach odpłatności za czynności powiatów. Dodać należy, że przedmiotowa opłata za wydane karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją i ustawą - Prawo o ruchu drogowym. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z Konstytucją i ustawą, określił inny, późniejszy niż określony w art. 190 ust. 3 Konstytucji R.P., termin utraty mocy obowiązującej kontrolowanego przepisu. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji R.P., wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją R.P. musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją R.P., a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją R.P. lub innym aktem nadrzędnym. Wyjaśnić jednocześnie należy, że czym innym jest orzeczenie o utracie mocy obowiązującej niekonstytucyjnego rozporządzenia, a czym innym kontrola legalności czynności organu administracji publicznej stosującego przepis tego rozporządzenia. Następstwa pierwszego rodzaju orzeczenia dotyczą sfery stanowienia prawa, a następstwa drugiego rodzaju - sfery stosowania prawa. Okoliczność, że niekonstytucyjny przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. został usunięty z obrotu prawnego dopiero 1 maja 2006 r. nie oznacza, że dokonując kontroli legalności działań administracji publicznej sąd administracyjny nie był władny przyjąć, że także przed tą datą przepis ten był niekonstytucyjny i odmówić jego zastosowania. Uznanie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności wskazanego przepisu z Konstytucją R.P. i ustawą oznacza, że taki charakter przepis ten miał od początku, tj. od dnia jego wejścia w życie (por. wyroki NSA: z 6 lutego 2008 r. II OSK 1745/07, także z 25 sierpnia 2009 r. I OSK 1242/08). Podkreślić należy, że sędziowie, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji R.P., są związani wyłącznie Konstytucją i ustawami, a wobec tego mogą odmówić zastosowania niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia także, gdy zdarzenie miało miejsce w dacie jego obowiązywania. W tym kontekście odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny terminu utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. do dnia 1 maja 2006 r. celem umożliwienia wprowadzenia do tego czasu - bez pozbawiania powiatów odpłatności za ich czynności - nowej regulacji, zgodnej z postanowieniami Konstytucji R.P. nie oznacza, że do czasu utraty mocy obowiązującej niniejszego przepisu należało pobierać opłatę w wysokości 500 zł, a nie w wysokości odpowiadającej kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów (por. wyroki NSA: z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 842/09, z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 590/09 pub. https://cbois.nsa.gov.pl.). Dokonując kontroli legalności wykonywania administracji publicznej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim był zatem władny przyjąć, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. był nielegalny także w dacie pobierania opłaty od M. W. nie tylko z tego powodu, że Trybunał stwierdził, iż przepis wskazanego rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. jest niekonstytucyjny, ale także dlatego, że sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, który jest niezgodny z Konstytucją R.P. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oceniając czynność organu z dnia 1 kwietnia 2010 r. odmawiającą zwrotu części uiszczonej opłaty w kwocie 1275,00 zł, jako niezgodną z prawem, zasadnie zastosował normę art. 146 § 1 i 2 P.p.s.a., w tym prawidłowo uznał obowiązek Starosty do dokonania zwrotu na rzecz wnioskodawcy części przedmiotowej opłaty za wydane karty pojazdów. Dodatkowo należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji odmówił zastosowania § 1 ust. 1 omawianego rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., również z uwagi na sprzeczność tego przepisu z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę (TWE), wskazując w tej mierze na postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z dnia 10 grudnia 2007 r. (C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzno). W orzeczeniu tym ETS uznał, że: "Art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak ta przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany." Odmowa zastosowania omawianego przepisu znajduje zatem swoje oparcie także w zasadzie pierwszeństwa prawa wspólnotowego, która odnosi się także do praktyki stosowania prawa przez sądy i organy administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 146 § 2 P.p.s.a., dlatego skarga kasacyjna, jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło