VI SA/Wa 865/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. ; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. F. kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] nałożył na G. F.[...] karę pieniężną w kwocie 500 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) Podstawą wydania powyższej decyzji były ustalenia dokonane w trakcie kontroli drogowej w dniu [...] listopada 2009 r. w miejscowości [...]. Skontrolowano pojazd marki [...] o numerze rej. [...]. Pojazdem kierowanym przez W. N. wykonywano krajowy transport regularny osób. Kierowca okazał zaświadczenie o spełnieniu wymagań ustawy o transporcie drogowym wystawione przez firmę A. z siedzibą [...] [...], [...] [...]. Przewoźnikiem wykonującym przewóz była firma G. F. [...] z siedzibą [...] [...], [...] [...]. Powyższe ustalenia zawarto w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1. ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U Nr 235, poz. 1701) kierowcy, o których mowa w art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 1, do czasu uzyskania wpisu do prawa jazdy potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego, obowiązani są mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu wydane przez przewoźnika drogowego zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie i spełnianie wymagań określonych w niniejszej ustawie oraz w ustawie, o której mowa w art. 1. Od powyższej decyzji G. F. złożył odwołanie. W uzasadnieniu oświadczył, że nie zgadza się z ustaleniami organu I instancji, iż to przedsiębiorca wykonujący przewóz powinien wystawić zaświadczenie. Wskazał, iż kierowca okazał zaświadczenie i nie zostało ono uznane za prawidłowe jedynie z braku tożsamości przewoźnika i wystawcy zaświadczenia. Zatrzymany kierowca wykonywał przewóz na rzecz [...] G. F. Przedsiębiorca korzysta z kierowców zatrudnionych przez A. i odbywa się to każdorazowo w porozumieniu z A., która to firma ponosi odpowiedzialność za uprawnienia i umiejętności zatrudnianych kierowców. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a., art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 oraz ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz Ip. 1.8 pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 5 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy -prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 235, poz. 1701), utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Organ uzasadnił, iż bezspornym w sprawie jest fakt, iż na dzień kontroli kierowca W. N. nie posiadał właściwego zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie jak i spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Kierowca okazał zaświadczenie poświadczające zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą wystawione przez przedsiębiorcę A. Kierowca nie okazał natomiast ww. dokumentu wystawionego przez przedsiębiorcę, na rzecz którego wykonywał regularny przewóz osób tj. G. F. Organ przywołując treść art. 5 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym wskazał, że przewoźnik drogowy wykonujący przewóz wydaje kierowcy zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie i spełnianie wymagań określonych w ustawie. Powyższy obowiązek dotyczy także niezatrudnionego przez przewoźnika drogowego kierowcy wykonującego przewozy na jego rzecz. Fakt, iż kontrolowany kierowca wykonywał przewóz na rzecz G. F. wynika z protokołu kontroli podpisanego przez kierowcę bez zgłaszania jakichkolwiek uwag. Uprawnione jest zatem twierdzenie, iż zaświadczenie poświadczające zatrudnienie kierowcy oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą powinno być wystawione przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz. Organ wskazał ponadto, iż w sprawie brak jest okoliczności, które stanowiłyby przesłankę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 92 a ust. 4 i 5 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, gdyż okoliczności sprawy i dowody zgromadzone w sprawie nie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Od powyższej decyzji G. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - przez zaniechanie uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. i umorzenia postępowania, oraz naruszenie prawa materialnego; - art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż przewoźnik korzystający z pracy kierowcy zatrudnionego u innego przewoźnika i nie związany bezpośrednio z kierowcą stosunkiem zatrudnienia, innym stosunkiem pracy albo zlecenia, zobowiązany jest do wydania kierowcy zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie i spełnianie wymagań określonych w ustawie. Skarżący wywodził, że nieuprawnione jest tworzenie reguły, iż poddane kontroli przez organ zaświadczenie musi być wystawione przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz. Podnosił, że kierowca okazał zaświadczenie - i nie zostało ono przez organ administracji uznane za prawidłowe, jedynie z braku tożsamości przewoźnika i wystawcy zaświadczenia. Kierowca wskazał, iż jest zatrudniony przez firmę A. Skarżący wskazywał, że korzysta z kierowców A. - którzy są zatrudnieni przez A. - a jedynie przewóz wykonywany jest na rzecz G. F. Korzystanie z kierowcy odbywa się każdorazowo w porozumieniu z A. Przyjmując pogląd przedstawiony przez organ administracji - to skarżący musiałby wydawać zaświadczenie o zatrudnieniu kierowcy - nie wiadomo w jaki sposób i na jakiej podstawie, gdyż tego kierowcy nie zatrudnia. G. F. korzysta z fachowego kierowcy - co do którego uprawnień, umiejętności odpowiedzialność ponosi podmiot udostępniający pracę tego kierowcy. Zdaniem skarżącego ustawodawca jasno dopuszcza możliwość korzystania przez przewoźnika z pracy kierowcy zatrudnionego w innym podmiocie, co przenosi faktycznie na kierowcę obowiązek legitymowania się dokumentem potwierdzającym wymagania przewidziane ustawą i wydanym przez jego pracodawcę. Nie bez przyczyny ustawodawca używa tu zwrotu "zatrudnienie" właściwe dla umów o pracę statuowanych kodeksem pracy, nie natomiast pracy, która może być wykonywana na podstawie innego stosunku prawnego /choćby umowy zlecenia/. W przypadku korzystania z pracy kierowcy na podstawie umowy zawartej z innym przewoźnikiem - przewoźnika z kierowcą nie łączy żaden stosunek prawny, gdyż jest on jedynie związany umową z innym przewoźnikiem, który udostępnia kierowcę. Skarżący nie może zatem wydać zaświadczenia o przewidzianej treści, gdyż nie zna sytuacji prawnej kierowcy, natomiast wydanie takiego zaświadczenia przez podmiot udostępniający kierowcę jest dopuszczalne i w ocenie skarżącego zostało przewidziane omawianą normą prawną. Skarżący podnosił, że przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadzałoby do konieczności potwierdzania przez przewoźnika korzystającego z pracy kierowcy - faktów nie znajdujących odzwierciedlenia w stanie faktycznym, gdyż taki przewoźnik nie zatrudnia bezpośrednio kierowcy. To po stronie podmiotu udostępniającego pracę kierowcy, istnieje obowiązek potwierdzenia tych okoliczności, a po stronie kierowcy posiadanie tych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym kierowcy, o których mowa w art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 1, do czasu uzyskania wpisu do prawa jazdy potwierdzającego odbycie szkolenia okresowego, obowiązani są mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu wydane przez przewoźnika drogowego zaświadczenie potwierdzające zatrudnienie i spełnianie wymagań określonych w niniejszej ustawie oraz w ustawie, o której mowa w art. 1. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do przewoźnika drogowego wykonującego osobiście przewozy oraz niezatrudnionego przez przewoźnika drogowego kierowcy wykonującego przewozy na jego rzecz. Stosownie do art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów ustawy o czasie pracy kierowców lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 złotych. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Ip. 1.8. lit. 3 załącznika do w/w ustawy, która karą w wysokości 500 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawienia kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą (dalej jako zaświadczenie). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że kierowca kontrolowanego pojazdu przedstawił zaświadczenie wystawione przez firmę A. - podmiot zatrudniający kierowcę. Organy Inspekcji Transportu Drogowego nałożyły karę za brak zaświadczenia wystawionego przez skarżącego G. F., na którego rzecz kierowca kontrolowanego pojazdu wykonywał przewóz. Art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym statuuje obowiązek legitymowania się przez kierowcę zaświadczeniem wydanym przez przewoźnika drogowego. Pojęcie przewoźnika drogowego jest zdefiniowane w powołanym wyżej art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym. Powołane przepisy nie wskazują jednak na wywiedziony przez organ obowiązek legitymowania się zaświadczeniem wystawianym przez przewoźnika drogowego wykonującego kontrolowany przewóz drogowy. W szczególności obowiązku tego nie można wywodzić z treści ustępu 2 powoływanego art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym. Wskazuje on bowiem jedynie na odpowiednie zastosowanie dyspozycji ustępu 1 do przewoźnika drogowego wykonującego osobiście przewozy oraz do niezatrudnionego przez przewoźnika drogowego kierowcy wykonującego przewozy na jego rzecz. W przedmiotowej sprawie kierowcy nie łączył z przewoźnikiem wykonującym kontrolowany przewóz żaden stosunek cywilnoprawny. Jego praca została udostępniona przez inny podmiot na podstawie umowy zawartej między przewoźnikiem wykazującym kontrolowany transport a tym podmiotem. Organ nie ustalał, czy zaświadczenie, którym legitymował się kierowca zostało wystawione przez podmiot posiadający status przewoźnika drogowego. W ocenie Sądu, w świetle powołanych przepisów dopuszczalna jest sytuacja legitymowania się przez kierowcę zaświadczeniem wystawionym przez zatrudniającego go przewoźnika drogowego innego niż przewoźnik wykonujący dany transport drogowy. W takiej sytuacji przewoźnik wykonujący dany transport dopełnia ciążących na nim obowiązków starannego działania sprawdzając czy kierowca, którego usługi "wynajął" legitymuje się odpowiednim zaświadczeniem. Celem wprowadzenia do ustawy o transporcie drogowym przepisów statuujących po stronie kierowcy obowiązek odbywania szkoleń okresowych, a po stronie zatrudniających ich przewoźników drogowych obowiązek wystawiania zaświadczeń było wymuszenie na przewoźnikach drogowych posługiwania się profesjonalistami przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie mnożenie zaświadczeń potwierdzających spełnienie wymagań określonych w ustawie. W przypadku korzystania z pracy kierowcy na podstawie umowy zawartej z innym podmiotem – przewoźnika z kierowcą nie łączy żaden stosunek prawny, gdyż jest on jedynie związany umową z innym podmiotem, który udostępnia kierowcę. W ocenie Sądu nie ma jednak przeszkód aby zaświadczenie, o którym mowa w art. 5 wystawił podmiot zatrudniający kierowcę, o ile posiada on status przewoźnika drogowego. W konsekwencji - zdaniem Sądu - działanie organów obu instancji naruszyło przepisy prawa w stopniu dającym podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., jak i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali czy zaświadczenie, którym w przedmiotowej sprawie legitymował się kontrolowany kierowca zostało wystawione przez podmiot posiadający status przewoźnika drogowego i rozpozna sprawę ponownie mając na względzie przedstawioną wyżej wykładnię art. 5 ustawy z 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie -działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie podlegają wykonaniu, działając w tym zakresie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Orzekając z kolei o zwrocie kosztów postępowania, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.