III SA/Wa 2224/09
WyrokWSA w Warszawie2010-08-06
Skład orzekający: Bożena Dziełak, Sylwester Golec, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w celu uregulowania zaległości podatkowych stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Przeniesienie własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w celu uregulowania zaległości podatkowych, na podstawie art. 66 Ordynacji podatkowej, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Jest to szczególny mechanizm poboru podatków, który prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego kosztem majątku podatnika, a nie do jego przysporzenia majątkowego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych, pytając, czy przeniesienie własności nieruchomości na rzecz gminy w celu uregulowania zaległości podatkowych na podstawie art. 66 Ordynacji podatkowej będzie skutkowało powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Minister Finansów uznał, że czynność ta stanowi przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Skarżąca wniosła skargę, argumentując, że jest to forma zapłaty podatku, a nie zbycie nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdził, że nie może być ona wykonana, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz B. sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Zakładów [...] S.A. w W. (obecnie B. sp. z o.o. w W.) na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz B. sp. z o.o. w W. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżąca – Zakłady [...] S.A. w W. (obecnie B. sp. z o.o. w W.), 16 czerwca 2009 r. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
Przedstawiła następujące zdarzenie przyszłe: Skarżąca, za zgodą właściwego naczelnika urzędu skarbowego, ma zamiar uregulować swoje zobowiązanie podatkowe przenosząc własność nieruchomości na gminę na podstawie umowy zawartej z Prezydentem M. W.. Możliwość taką przewiduje art. 66 Ordynacji podatkowej.
Skarżąca zadała pytanie: czy przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego będzie skutkowało naliczeniem jej przychodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób prawnych?
Zdaniem Skarżącej, przenosząc własność nieruchomości na podstawie art. 66 Ordynacji podatkowej nie uzyska ona takiego przychodu. Umowa przeniesienia własności nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe nie spowoduje przyrostu majątku Skarżącej, ale jego uszczuplenie i stanowi formę zapłaty.
W interpretacji indywidualnej z [...] września 2009 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko Skarżącej uznał za nieprawidłowe.
Wyjaśnił, że w art. 12 ust. 1-3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) – dalej "u.p.d.o.p.", ustawodawca określił przykładowy katalog zdarzeń uznanych za przychody. Za przychód podatkowy można uznać każde przysporzenie majątkowe podatnika o charakterze trwałym, którego rzeczywiste otrzymanie, a czasami już sam fakt, iż jest należne, powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego, o ile przysporzenie to nie jest wyłączone z przychodów na mocy art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. Przychód występuje nie tylko, gdy dojdzie do zwiększenia aktywów podatnika, ale również, jeżeli nastąpi zmniejszenie się jego zobowiązań (długów).
W art. 66 Ordynacji podatkowej uregulowany został szczególny sposób wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, będący wyjątkiem od zasady, iż podatki są realizowane w formie pieniężnej. Wierzyciel podatkowy zostaje zaspokojony świadczeniem w naturze, jakim jest przeniesienie na jego rzecz własności rzeczy (praw) podatnika. Samo wygaśnięcie zobowiązania następuje z dniem przeniesienia własności rzeczy lub prawa, co stwierdzane jest decyzją organu podatkowego, określającą wysokość wygasłego zobowiązania.
Natomiast ocena skutków prawnych uregulowania zobowiązania na gruncie u.p.d.o.p. zależy od formy zapłaty. Zapłata w formie pieniężnej nie powoduje powstania przychodu opodatkowanego podatkiem dochodowym. Sytuacja jest odmienna, gdy podatnik reguluje zobowiązanie przenosząc własność nieruchomości.
Zdaniem Organu, ponieważ przepisy u.p.d.o.p. nie zawierają szczegółowej regulacji powstania przychodu w przypadku świadczenia zastępczego, należy odwołać się do przepisów ogólnych tej ustawy dotyczących przychodu. Jeżeli podatnik przenosi własność swojego składnika majątku na wierzyciela w celu zwolnienia się z istniejącego zobowiązania pieniężnego i wierzyciel wyraża na to zgodę, dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania pieniężnego. Zwolnienie z długu powoduje u dłużnika powstanie opodatkowanego przychodu.
Działając w zamierzony sposób Skarżąca jako dłużnik zwolni się z długu, a nieruchomość zmieni właściciela. Przeniesienie własności nieruchomości stanowi świadczenie zastępcze świadczenia pieniężnego i na gruncie u.p.d.o.p. należy je traktować na równi ze zbyciem prawa własności nieruchomości. Wystąpi zatem przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości, zgodnie z art. 12 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 14 ust 1 u.p.d.o.p.
W rezultacie Skarżąca osiągnie przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości wartości rynkowej tej nieruchomości, która jednocześnie powinna odpowiadać wartości zaległości podatkowych Skarżącej wraz z odsetkami. Jeżeli wartość nieruchomości nie wystarczy na pełne pokrycie zaległości wraz z odsetkami, odpowiednie zastosowanie znajdzie art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji i uwzględnienie jej stanowiska. Zarzuciła błędną wykładnię art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. oraz art. 66 Ordynacji podatkowej przez uznanie, że przeniesienie własności nieruchomości celem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego stanowi czynność skutkującą powstaniem przychodu z tytułu odpłatnego zbycia tej nieruchomości.
W ocenie Skarżącej, w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej podatnik dokonuje czynności cywilnoprawnej przeniesienia prawa własności rzeczy lub prawa majątkowego w celu wygaszenia zaległości, a zatem jest to forma (sposób) poboru podatku, wyjątkowo nie w postaci pieniężnej, a poprzez przeniesienie własności rzeczy lub praw.
Uregulowanie to nie wprowadza instytucji sprzedaży lub darowizny rzeczy (praw) na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, które miałoby skutkować potrąceniem z zaległością podatkową podatnika. Na poparcie powyższego stanowiska Skarżąca wskazała uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2007 r. sygn. akt I FPS 2/07.
Zdaniem Skarżącej umowa przeniesienia własności nieruchomości w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej nie może więc być traktowana jako występująca w obrocie gospodarczym umowa zbycia nieruchomości za wynagrodzeniem. Umowę taką należy zakwalifikować do umów cywilnych nienazwanych, którym nie można przypisać skutków podatkowych właściwych dla umowy sprzedaży. Skarżąca podniosła, że o takim charakterze dokonywanej czynności świadczy chociażby fakt, iż przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych w zamian za zaległości podatkowe nie powoduje powstania wierzytelności podatnika w sytuacji, gdy wartość przedmiotu umowy przekracza sumę zaległości z odsetkami.
Skarżąca podniosła, że z art. 66 Ordynacji podatkowej nie wynika konieczność spełnienia świadczeń ekwiwalentnych, a jedynie odpowiednie stosowanie art. 55 § 2 tej ustawy. Oznacza to, że jeżeli wartość przenoszonej rzeczy (prawa) nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, wartość tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek. Ustawodawca nie ograniczył możliwości przeniesienia własności rzeczy lub prawa przewyższających wartością zaległość podatkową i nie stworzył również możliwości uznania za nadpłatę wartości rzeczy lub prawa w części przewyższającej wygasające zobowiązanie podatkowe. Zdaniem Skarżącej błędny jest pogląd o uzyskaniu przychodu w wysokości wartości rynkowej nieruchomości. Wartość ta – uwzględniając wysokość zaległości podatkowej – nie zostanie przez podatnika uzyskana, ponieważ nie zostanie mu "wypłacona" ani w formie zwrotu nadwyżki w pieniądzu ani poprzez zaliczenie na poczet innych zobowiązań. Nie występuje zatem odpłatne zbycie rzeczy lub praw majątkowych, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p.
Ponadto uznanie przedmiotowej czynności za skutkującą powstaniem przychodu z tytułu zbycia nieruchomości, w istocie zmierzałoby do powstania "nowego" zobowiązania podatkowego. Instytucja przeniesienia własności rzeczy w zamian za zaległości podatkowe jest stosowana wobec podatników będących w złej sytuacji ekonomicznej, dla których przeniesienie własności rzeczy lub praw jest jedyną możliwością uregulowania zaległości podatkowych. Zastosowanie wykładni dokonanej przez Organ powodowałoby powstanie nowej zaległości podatkowej, zwiększając już istniejące, i to w związku z wypełnianiem przez podatnika nałożonego na niego obowiązku podatkowego.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
W skardze złożonej na interpretację Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Podniosła zarzuty takie same jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa oraz powtórzyła ich uzasadnienie.
Podniosła, że zapłata podatku (obojętnie, w jakiej dopuszczalnej prawem formie) nigdy nie była, nie jest i prawdopodobnie nie będzie czynnością dokonywaną w zamian za inne świadczenie. Ze względu na istotę samego podatku nie ma podstaw, aby w czynności regulowania zobowiązania podatkowego przez przeniesienie własności nieruchomości, doszukiwać się powstania przychodu podatkowego z tytułu zbycia nieruchomości.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Organu, że zapłata w formie pieniężnej nie powoduje powstania opodatkowanego przychodu, a przeniesienie własności nieruchomości skutek taki powoduje. Podkreśliła, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego następuje zarówno przez zapłatę tego zobowiązania w formie pieniężnej, jak i przez przeniesienie własności nieruchomości. W obu przypadkach dochodzi do efektywnego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
W opinii Skarżącej powołanie przez Organ art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. jako podstawy powstania przychodu było chybione. Istotą przychodu podatkowego jest definitywny charakter "przysporzenia majątkowego", tj. taki, w którym ostatecznie powiększone zostają aktywa podatnika. Przeniesienie własności nieruchomości na pokrycie zaległości podatkowych powoduje uszczuplenie majątku.
Skarżąca uważała, iż nie następuje także zwolnienie z długu, ponieważ organ podatkowy nie rezygnuje z dochodzenia należności budżetowej, tj. nie umarza zobowiązania podatkowego. W tej sytuacji nie znajdzie zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p.
Przyjęcie za słuszne stanowiska Organu prowadziłoby do nieracjonalnych skutków. Podatnik realizując zobowiązanie podatkowe musiałaby rozpoznać obowiązek podatkowy z tytułu zdarzenia, które obowiązku takiego nie powoduje. Uznanie, że wypełnienie zobowiązania w trybie art. 66 Ordynacji podatkowej powoduje powstanie przychodu podatkowego i kolejnego obowiązku podatkowego, przeczyłoby ratio legis tego przepisu.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył argumentację przedstawioną w zaskarżonej interpretacji.
Jego zdaniem umowa przeniesienia własności nieruchomości pomiędzy organem reprezentującym jednostkę samorządu terytorialnego i podatnikiem oprócz skutku publicznoprawnego w postaci wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wywiera także skutek cywilnoprawny w postaci przeniesienia własności rzeczy. Skutki podatkowoprawne będą rozpatrywane przez pryzmat przepisów Ordynacji podatkowej, a skutki cywilnoprawne – na gruncie u.p.d.o.p. Ustawodawca wskazując w art. 66 § 2 i 3 Ordynacji podatkowej skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, wskazał jednocześnie, że źródłem tego wygaśnięcia jest czynność cywilnoprawna – umowa. Istotą tej umowy jest przede wszystkim przeniesienie własności nieruchomości, a skutkiem dalszym – wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Sama czynność przeniesienia własności nieruchomości podlega przepisom u.p.d.o.p.
Minister Finansów nie zgodził się ze Skarżącą, że przeniesienie własności nieruchomości stanowi formę (sposób) zapłaty podatku. Z brzmienia art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że instytucja ta nie jest zapłatą podatku, lecz odrębną od zapłaty formą wygaśnięcia zobowiązania. Ponadto, jeżeli przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych następuje w celu wygaśnięcia zobowiązania, nie można rozważać kwestii nadpłaty, ponieważ sformułowania Ordynacji podatkowej odnoszą się do nadpłaty kwoty pieniężnej.
Minister Finansów wyjaśnił, że pojęcie "zbycie" nie oznacza tylko umowy sprzedaży w rozumieniu Kodeksu cywilnego ("k.c."). Cena nie zawsze musi być wyrażona w pieniądzu. Może również przybrać postać zwolnienia danego podmiotu (dłużnika) z ciążących na nim zobowiązań wobec innego podmiotu. Nie chodzi tu o umorzenie (darowanie) zobowiązania, lecz o uregulowanie go w formie innej niż pieniężna. Twierdzenie, że art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p. nie ma tu zastosowania jest prawidłowe, ale jako zarzut w stosunku do Organu – bezprzedmiotowe. Podstawę przychodu z tytułu przeniesienia własności nieruchomości stanowi art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., zgodnie z którym przychodem są w szczególności otrzymane wartości pieniężne. Przenosząc własność nieruchomości, Skarżąca zostaje zwolniona z długu, chociaż nie odbywa się to w ramach obrotu gospodarczego. Nie tylko przeniesienie własności nieruchomości w ramach obrotu gospodarczego podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Powinność zapłaty tego podatku wynika z samego faktu zaistnienia zdarzenia, jakim jest przeniesienie własności nieruchomości.
Zdaniem Ministra Finansów uznanie, że przeniesienie własności nieruchomości na gruncie u.p.d.o.p. nie wywołuje powyższych skutków, stawiałoby w nierównej sytuacji podatników, bowiem ten z nich, który najpierw zbywa nieruchomość, a następnie reguluje zaległości podatkowe, uzyskuje opodatkowany przychód z tytułu zbycia nieruchomości, ten zaś, który bezpośrednio przenosi własność nieruchomości nie podlega żadnemu podatkowi.
Powołana przez Skarżącą uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FPS 2/07 dotyczyła podatku od towarów i usług i nie ma zastosowania w tej sprawie, szczególnie wyrwany z kontekstu jej fragment.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Podniesione w niej zarzuty i argumentacja zasługiwały na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna dotycząca opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych czynności polegającej na zawarciu umowy przenoszącej na rzecz gminy własność nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe, jakie Skarżąca posiada wobec tejże gminy, a zatem w trybie przewidzianym w art. 66 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Skarżącej, stanowiąc formę "zapłaty" (poboru) podatku, czynność ta nie będzie skutkowała powstaniem opodatkowanego przychodu.
Zdaniem natomiast Ministra Finansów Skarżąca uzyska przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, opodatkowany na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p.
Istotę swojego stanowiska Skarżąca oparła zasadniczo na uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2007 r. sygn. akt I FPS 2/07 (ONSAiWSA 2007/6/127).
Jakkolwiek rację ma Minister Finansów, że uchwała ta podjęta została na tle przepisów o podatku od towarów i usług, to jednak argumentacja Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie także w rozpatrywanej sprawie, ponieważ określa ona znaczenie instytucji przewidzianej w art. 66 Ordynacji podatkowej. Z tego też punktu widzenia argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu uchwały ma charakter uniwersalny.
Przepis powyższy w § 1 stanowi, że szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego jest przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa – w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa (pkt 1); gminy, powiatu lub województwa – w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budżetów (pkt 2).
Nie ulega wątpliwości, jako że wynika wprost z treści cytowanego wyżej przepisu, że skutkiem przeniesienia własności nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe, będzie wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, z tytułu którego zaległości te powstały. Oczywistym jest więc, że celem dla którego podatnik wnioskuje o zawarcie stosownej umowy przenoszącej własność rzeczy lub praw jest uwolnienie się od obciążającej go zaległości podatkowej. W ten sposób podatnik chce zrealizować obciążający go obowiązek uiszczenia podatku. Ustawodawca, ustanawiając art. 66 Ordynacji podatkowej, to właśnie umożliwił – uwolnienie się od zobowiązania podatkowego w sposób, który nie będąc zapłatą podatku prowadzi jednakże do zaspokojenia wierzyciela (Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego).
Jedyna zatem płaszczyzna, na jakiej możliwe jest rozważanie skutków przeniesienia nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe, to przepisy podatkowe. Przepisy prawa cywilnego mają tu zastosowanie o tyle, że umowa należy do instytucji prawa cywilnego i przepisy tego prawa określają formę zawarcia umowy, jakiej należy dochować, aby przeniesienie nieruchomości było skuteczne.
Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone we wskazanej wyższej uchwale z 8 października 2007 r., zgodnie z którym okoliczność, że umowa stanowiąca podstawę przeniesienia własności rzeczy (praw) w rozliczeniu za zaległości podatkowe jest umową cywilnoprawną, nie zmienia istoty regulacji określonej w art. 66 Ordynacji podatkowej. Regulacja ta nie odnosi się bowiem do obrotu gospodarczego, tylko wprowadza dodatkowy mechanizm poboru podatków.
Zaznaczyć przy tym należy, że mechanizm ten dotyczy wszystkich podatków i danin publicznoprawnych, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej i które stanowią dochody budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
Mechanizmu tego w żaden sposób nie należy utożsamiać z czynnościami skutkującymi powstaniem obowiązku podatkowego, ani w podatku od towarów i usług, którego dotyczyła uchwala z 8 października 2007 r., ani w podatku dochodowym od osób prawnych.
Rację ma Skarżąca, że akceptacja stanowiska Ministra Finansów, iż zastosowanie tego mechanizmu skutkowałoby powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym, przeczyłaby ratio legis tego przepisu. Nie sposób bowiem przyjąć, że ustawodawca zezwalając w określonych warunkach na zwolnienie się podatnika z długu podatkowego, a zatem na uiszczenie podatku formie innej niż zapłata – czyli pieniężnej, równocześnie czynność tę uczynił źródłem kolejnego zobowiązania podatkowego.
Przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych w zamian za zaległości podatkowe jest instytucją wyjątkową. Nie można w ten sposób "zapłacić" podatku w terminie jego płatności. Ustawodawca ten sposób uiszczenia podatku zastrzegł dla sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe przekształciło się w zaległość podatkową z uwagi na bezskuteczny upływ terminu zapłaty podatku.
Instytucja ta w założeniu ma pomóc podatnikowi uiścić zaległości podatkowe, ale w taki sposób, aby nie ucierpiał na tym interes Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego.
Najkrócej rzecz ujmując - przenosząc własność nieruchomości na gminę, Skarżąca po prostu wywiąże się ze swoich zobowiązań podatkowych.
Nie będą tu miały zastosowania przepisy u.p.d.o.p., ponieważ Skarżąca nie uzyska żadnego przychodu, ani podlegającego, ani nie podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Zasadnie, powołując się na orzecznictwo, Minister Finansów podnosił, że zmniejszenie pasywów podatnika może powodować powstanie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych. Jednakże ma to miejsce wówczas, gdy zmniejszenie pasywów nie jest wynikiem działania powodującego uszczuplenie majątku podatnika. Opodatkowaniu będzie zatem podlegało zwolnienie z długu, jednakże z tego względu, że w takim przypadku wierzyciel rezygnuje z należnego mu świadczenia, pomimo że nie uzyskał zaspokojenia. Innymi słowy zwolnienie z długu, dokonane przez wierzyciela, ma ten skutek, że dług przestaje istnieć, aczkolwiek z majątku dłużnika nic nie ubyło (art. 508 k.c.).
Przenosząc własność nieruchomości na rzecz gminy, Skarżąca powoduje wprawdzie wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, ale też dzieje się to kosztem jej majątku, który zostaje pomniejszony o tę nieruchomość (jej wartość). Gmina natomiast uzyskuje zaspokojenie swojej wierzytelności podatkowej, tyle że w formie innej niż pieniądze.
Podatnik ma obowiązek uiszczania podatków, także wówczas, gdy przekształciły się w zaległość podatkową. Bez względu na formę, efektywne zaspokojenie wierzyciela podatkowego, nie będzie to niczym innym niż uiszczeniem podatku (zaległości podatkowej).
Chybione jest w związku z tym twierdzenie Organu, że brak opodatkowania przeniesienia własności nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe prowadziłby do nierównego traktowania podatników. Żadna bowiem z form uiszczenia zaległości podatkowej, skutkująca wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, nie prowadzi do powstania obowiązku podatkowego. Nie dzieje się tak ani w przypadku zapłaty, ani przy potrąceniu wierzytelności, ani też gdy następuje przejęcie własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym. Podatnik, który sprzedaje nieruchomość uzyskuje od nabywcy cenę, którą może przeznaczyć na jakikolwiek cel, również zapłacić zaległości podatkowe. Przeniesienie własności nieruchomości w zamian za zaległości może mieć tylko jeden skutek – stwierdzenie wygaśnięcia obciążającego podatnika zobowiązania podatkowego. Gmina (Skarb Państwa) nie uiszcza ceny za nieruchomość, której własność zyskuje. Zostaje zaspokojone już istniejące i wymagalne zobowiązanie.
Okoliczność, że z przeniesieniem własności nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe ustawodawca nie powiązał żadnych rozliczeń między stronami, wynikających z porównania wartości nieruchomości i kwoty zaległości podatkowych, spowodowana jest także tym właśnie, że – na wniosek podatnika – w sposób szczególny dochodzi do uregulowania zobowiązania podatkowego. Przeniesienie własności nieruchomości, do którego znaczenie przywiązywał Minister Finansów, jest pochodną przyjęcia takiego właśnie sposobu uregulowania zobowiązań podatkowych, innego niż zapłata, ale tak jak ona skutkującego wygaśnięciem zobowiązania podatkowego.
Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji przedstawiła prawidłowe stanowisko, iż przenosząc własność nieruchomości na rzecz gminy nie uzyska przychodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób prawnych.
Kwestionując to stanowisko Minister Finansów naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p., a także art. 66 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując wniosek Skarżącej o wydanie interpretacji indywidualnej, Minister Finansów uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.
W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.".
Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło