I GSK 932/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. nr [...] D. Sp. z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 9 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1607/10 w sprawie ze skargi A. C. nr [...] D. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy połączenia prowadzonych odrębnie postępowań w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1607/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucił skargę A. C. nr D. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r., w przedmiocie odmowy połączenia prowadzonych odrębnie postępowań w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, a także zwrócił skarżącej równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do usunięcia w terminie siedmiu dni braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała skargę do reprezentowania strony skarżącej, np. aktualnego na dzień podpisania skargi oryginału odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.). Wezwanie zawierało pouczenie, że w razie nieusunięcia braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie, skarga zostanie odrzucona. W wyznaczonym terminie strona przesłała pismo wraz z załączoną kserokopią odpisu z KRS, która została poświadczona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego E. C., który nie występował jako pełnomocnik strony skarżącej w przedmiotowej sprawie. Sąd pierwszej instancji uznał, że brak formalny skargi nie został uzupełniony, bowiem nadesłana do Sądu kserokopia odpisu z KRS nie spełnia wymogów dokumentu wykazującego umocowanie osoby, która podpisała skargę (to jest Prezesa Zarządu M. O.), gdyż kopia ta została poświadczona przez radcę prawnego, który nie złożył pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej. Skutkowało to odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czego konsekwencją był także zwrot na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. całego uiszczonego wpisu od skargi. Skargę kasacyjną od postanowienia Sądu pierwszej instancji złożyła A. C. nr D. Sp. z o.o. w K., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wskutek naruszenia art. 49 § 1 w związku z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez niewezwanie organu administracji do uzupełnienia przesłanej odpowiedzi na skargę o akta sprawy, II. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 48 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że organ, do którego wniesiono skargę ma obowiązek przekazać skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. W toku postępowania administracyjnego pełnomocnik strony przesłał do organu pełnomocnictwo do działania w imieniu skarżącej spółki, które znajduje się w aktach. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika nie pozbawia jej prawa do brania osobistego udziału w sprawie. Korzystając z tego uprawnienia strona osobiście złożyła skargę do Sądu pierwszej instancji, co jednak nie pozbawiło pełnomocnika strony uprawnień do korzystania z uprawnień, w szczególności określonych w art. 48 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów są trafne. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając że strona skarżąca mimo wezwania nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Przyjął, że nadesłana kserokopia odpisu aktualnego z KRS dotyczącego skarżącej spółki i potwierdzającego umocowanie Prezesa Zarządu M. O. do podpisania skargi – nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego występującego w sprawie jako pełnomocnik strony, czego ustawodawca wymaga w art. 48 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych było przedwczesne. Poza sporem według art. 57 § 1 w z. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. skarga powinna zawierać podpis strony. W myśl art. 28 § 1 ww. ustawy osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Zgodnie z art. 29 p.p.s.a. organ ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wykazać należy umocowanie do dokonywania czynności. Nie rodzi jednak sporów w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentowania spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (vide postanowienie NSA z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt I GSK 1080/07.) Z treści art. 48 § 1 p.p.s.a. wywieść można, że zasadą jest składanie - na żądanie sądu - oryginału dokumentu. Zgodnie z art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może jednak złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że określonego w tym przepisie wymogu nie spełnia złożenie dokumentu, którego zgodność z oryginałem została potwierdzona przez radcę prawnego niewystępującego jako pełnomocnik strony w sprawie. Podkreślenia wymaga jednak, że w myśl powołanego wyżej art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucenie skargi uzasadnia nieuzupełnienie braków formalnych tzn. takich, które powodują, że pismo (skarga) nie może otrzymać prawidłowego biegu po bezskutecznym upływie terminu zakreślonego do uzupełnienia tego braku. Ponadto do podstawowych warunków poprawnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaliczyć trzeba prawidłowe sformułowanie wezwania do usunięcia stwierdzonego braku formalnego skargi. Winno być ono czytelne, jasne, zrozumiałe i w sposób dokładny i wystarczająco szczegółowy określać zarówno brak formalny, jak i sposób jego usunięcia (postanowienie NSA z dnia 2 października 2007 r. I GSK 2348/06). Mając powyższe na uwadze - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – odrzucenie skargi nie znajduje uzasadnienia w sytuacji, gdy przewodniczący wezwał stronę działającą w postępowaniu sądowym osobiście do złożenia "aktualnego na dzień podpisania skargi oryginału odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – a w wyniku tego wezwania złożono dokument - którego zgodność z oryginałem została potwierdzona przez radcę prawnego. Przede wszystkim Sąd powinien uwzględnić, że skoro strona działała bez profesjonalnego pełnomocnika - wezwanie odsyłające do treści przepisu było nieprecyzyjne i mylące co do sposobu jego wykonania. W okolicznościach sprawy zachodziła zatem konieczność ponownego wezwania strony bądź to do złożenia oryginału dokumentu bądź też do złożenia stosownego pełnomocnictwa, szczególnie gdy sąd administracyjny miał wiedzę, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo obejmujące możliwość występowania pełnomocnika w imieniu skarżącej również przed sądem administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2137/04, LEX nr 247029 oraz postanowienia NSA sygn. akt I GSK 933/10, I GSK 934/10, I GSK 935/10, I GSK 936/10). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doszło do naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej art. 49 § 1 p.p.s.a. Błędne jest natomiast stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, że sąd naruszył art. 49 § 1 w związku z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez niewezwanie organu administracji do uzupełnienia przesłanej odpowiedzi na skargę o akta sprawy. Obowiązek przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje również w sytuacji, gdy pełnomocnictwo zostało już przedłożone w postępowaniu administracyjnym. Zatem fakt, że w aktach administracyjnych znajduje się oryginał pełnomocnictwa sam z siebie nie uprawnia osoby, której zostało ono udzielone do dokonywania czynności, o których mowa w art. 48 § 3 p.p.s.a., gdyż konieczne jest złożenie do akt sądowych uwierzytelnionej kopii takiego dokumentu, bądź nowego pełnomocnictwa. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że po wydaniu zaskarżonego postanowienia pełnomocnik skarżącej przy piśmie procesowym z dnia 15 września 2010 r. przedłożył odpis pełnomocnictwa udzielonego mu w dniu 10 lutego 2009 r. (k. 49 akt sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), co obecnie czyni nieaktualnym wzywanie do uzupełnienia tego braku formalnego. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).