II FZ 393/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Bogusław Dauter, , , po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 608/10 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 1 kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie II FZ 393/11 UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 26 maja 2011 r., I SA/Bd 608/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił wniosek T. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 1 kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2007 r. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: postanowieniem z 15 listopada 2010 r. sąd odrzucił skargę T.S. na powołaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. wskazując, że strona uiściła brakujący wpis cztery dni po wyznaczonym terminie. Skargę kasacyjną wniesioną od powyższego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 25 marca 2011 r. (sygn. akt II FSK 571/11). Pismem z 20 kwietnia skarżąca nadała w placówce pocztowej wniosek do WSA o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi, argumentując iż z uwagi na zaburzenia świadomości oraz zaniki pamięci związane ze schorzeniem, na które cierpi, nastąpiło powyższe uchybienie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, powołując się na treść art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu spóźniony lub z mocy prawa niedopuszczalny sąd odrzuci. Na podstawie akt sprawy sądowej ustalono, że początek biegu 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu to moment doręczenia Skarżącej odpisu postanowienia NSA z 25 marca 2011 r., czyli dzień 4 kwietnia 2011 r. Wobec powyższego wniosek złożony przez skarżącą 20 kwietnia 2011 r. należy traktować jako wniesiony po terminie i na tej podstawie odrzucić. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywróceniu terminu do wniesienia opłaty od skargi na Dyrektora Izby Skarbowej w B. bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od skargi. W uzasadnieniu skarżąca podniosła między innymi, że zgodnie z dyspozycją art. 6 p.p.s.a. sąd miał obowiązek poinformować stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz powołując się na art. 87 § 5 w zw. z art. 88 p.p.s.a. twierdzi, iż dopuszczalne było złożenie przez nią wniosku po upływie wyznaczonego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 88 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu będzie wnioskiem spóźnionym w sytuacji, gdy został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. tj. w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie podkreślono ponadto, iż przywrócenie uchybionego terminu na charakter wyjątkowy i nastąpić może jedynie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną wszystkie określone w przepisach przesłanki (por. post NSA z 5 marca 2001r., sygn. akt I SA/Ka 2418/00 niepubl.). W dyspozycji art. 88 p.p.s.a. uregulowano również skutki procesowe spóźnienia wniosku – podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, iż nie ma żadnej okoliczności pozwalającej sądowi odstąpić od odrzucenia wniosku, jeżeli został on złożony z uchybieniem terminu. W zażaleniu strona podniosła, iż nie można wywodzić negatywnych dla niej skutków z zaniechania pouczenia przez sąd strony w sytuacji, gdy występuje ona bez profesjonalnego pełnomocnika. Na mocy art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności, a także o skutkach zaniedbań. Jednakże odnosząc się do stawianego zarzutu należy podzielić stanowisko wyrażone przykładowo w postanowieniach: z 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 161/05; z 22 stycznia 2008r., sygn. akt II Gz 3/08, zgodnie z którym dyspozycja art. 6 p.p.s.a. nie obejmuje pouczania o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu, bowiem sąd nie jest zobowiązany do szczegółowego instruowania stron co do wszelkich możliwości zachowań. Wskazuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek dokładania jak najwyższej staranności w toku dokonywania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym i to strona sama decyduje czy reprezentacja w postaci profesjonalnego pełnomocnika jest jej potrzebna. Słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 marca 2011r. (k. 126-129) oddalającym skargę kasacyjną wniesioną w przedmiotowej sprawie, że skarżąca będąc świadomą swojego stanu zdrowia tym bardziej powinna rozważyć ustanowienie w sprawie pełnomocnika (na własny koszt bądź występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy). Na sądzie spoczywa obowiązek udzielenia wskazówek stronie ale tylko w stopniu pozwalającym zapewnić realizację zasady równości stron w postępowaniu. Ponadto obowiązek informacyjny sądu, wynikający z art. 6 p.p.s.a., nie ma charakteru nieograniczonego. Zbieżny pogląd został wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II GZ 201/07, w którym nadmieniono, iż strona skarżąca nie może wymagać od sądu aby ten zakładał z góry, że nie dopełni ona spoczywającego na niej obowiązku w wyznaczonym terminie. Omawiany artykuł nie oznacza, że strona ma być pouczona przez sąd o treści każdego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o wszystkich potencjalnych rozwiązaniach procesowych, które w toku postępowania mogą wystąpić, w tym o możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu do dokonania czynności, która została podjęta po terminie. Na marginesie warto zwrócić uwagę, że z przebiegu dotychczasowego postępowania wynika, że skarżąca miała wiedzę o instytucji przywrócenia terminu, jaką przewiduje p.p.s.a., skoro wniesiona uprzednio skarga na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej również złożona została z uchybieniem ustawowego, 30- dniowego terminu. Termin do dokonania tejże czynności został stronie przywrócony, albowiem wraz ze złożeniem skargi złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu, o jakim mowa w art. 87 p.p.s.a. Co więcej skarżąca w wezwaniu do uiszczenia wpisu została prawidłowo pouczona o konsekwencjach nie uiszczenia wpisu w terminie. Wobec powyższego argumenty podniesione przez skarżącą należy uznać za bezzasadne. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.