I SA/Wa 752/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2010 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] lutego 2010 r. nr [...], utrzymało u mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko S.C. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że dochód rodzinny wnioskodawcy, w rozumieniu przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. (tj. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 929 ze zm.) o świadczeniach rodzinnych, w 2008 r. wyniósł kwotę [...] zł a miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i był ponad dwa razy większy od ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł a określonego tak w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy, w skład rodziny wnioskodawcy wchodzą trzy osoby tj. wnioskodawca R.C., jego żona L.C. i S.C. – dziecko wnioskodawcy z pierwszego małżeństwa. Fakt zawarcia przez R.C. w dniu 13 listopada 2008 r. umowy małżeńskiej majątkowej, mocą której wyłączono wspólność majątkową małżonków nie ma żadnego znaczenia, w ocenie organu, dla ustalenia składu rodziny. Również okoliczność zawarcia intercyzy jest bez znaczenia dla ustalenia dochodu rodziny. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo uwzględnił w dochodzie rodziny wnioskodawcy również dochody uzyskane przez jego żonę. Natomiast wewnętrzne stosunki majątkowe między małżonkami, zdaniem organu, są wewnętrzną sprawą małżonków i leżą poza sferą zainteresowań organu rozpatrującego niniejszą sprawę. Skoro więc miesięczny dochód w rodzinie wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę przekroczył ustawowe kryterium dochodowe to zasadnym było odmówienie przyznania wnioskowanej pomocy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. R.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego RP w zakresie zgodności art. 3 pkt 16 i 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2,18, 32 ust. 1 oraz 71 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim nakazuje brać pod uwagę jako członka rodziny małżonka rodzica samotnie wychowującego własne dziecko, zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił skarżonej decyzji rażące naruszenie art. 3 pkt 16 i 17a w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stosownie do przepisów art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 ze zm.) zasiłek rodzinny, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniu o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Zgodnie z tymi zasadami okolicznościami decydującymi o prawie do zasiłku są: stan rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny oraz wysokość dochodu rodziny. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie zasiłków obowiązane są dokładnie ustalić te okoliczności. W rozpoznawanej sprawie osobą ubiegająca się o zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku jest R.C., który jest rodzicem S.C.. R.C. jest rozwiedziony z matką S.C.. Pozostaje w związku małżeńskim z L.C.. Małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Skarżący podnosi ponadto, że z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, siebie i syna S. utrzymuje ze środków finansowych pozyskiwanych samodzielnie bez udziału żony. Żona skarżącego L.C. jest osobą obcą dla jego syna i nie ma w stosunku do niego żadnych praw i obowiązków. Tym samym w ocenie skarżącego, błędnie organy wliczyły jej dochód do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do zasiłku rodzinnego. Należy uznać powyższy pogląd skarżącego za błędny, a tym samym stanowisko organów, w tym zakresie, za prawidłowe. Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma charakter świadczenia socjalnego, gdyż ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i uprawnionymi do tego zasiłku są rodzice lub opiekunowie dziecka a nie dziecko. Ustalając więc dochód rodziny, od którego zależy prawo do tego zasiłku, o jakim stanowi art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy obowiązane są wziąć pod uwagę dochód rodziny uprawnionego do zasiłku rodzinnego czyli dochód rodziny rodzica lub opiekuna dziecka, co w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia dochodu rodziny skarżącego R.C.. Definicję legalną rodziny zawiera przepis art. 3 pkt 16 powołanej ustawy stanowiąc, iż oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z obu przytoczonych ustawowych definicji pojęcia rodziny i dochodu rodziny należy uznać, że członkiem rodziny skarżącego jest jego żona L.C. i uzyskiwany przez nią dochód składa się na dochód rodziny, od którego zależy prawo do zasiłku rodzinnego o przyznanie, którego ubiega się skarżący. Należy mieć przy tym na uwadze, że jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2005 r. sygn. akt I OKS 150/05 (Lex nr 192108) ustawodawca określając pojęcie rodziny uwzględnia status prawny nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Tak więc wszelkie podnoszone przez skarżącego argumenty co do wzajemnych relacji faktycznych jego i jego żony L.C. oraz co do relacji jego żony L. i jego syna S.C. dla ustalenia dochodu rodziny skarżącego dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego nie mają znaczenia gdyż liczy się tylko status prawny. A w sprawie jest bezsporne, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z L.C.. Bez znaczenia dla ustalenia dochodu rodziny skarżącego w tej sprawie ma fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej, gdyż ustrój majątkowy małżeński jest bez wpływu na dochód rodziny ustalany dla potrzeb prawa do zasiłku rodzinnego. Nadto zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnionym do zasiłku rodzinnego jest skarżący R.C. jako rodzic. Obowiązkiem więc organów administracji orzekających w sprawie tego zasiłku było ustalenie stanu rodzinnego skarżącego oraz wysokości dochodu jego rodziny. Organy tych ustaleń dokonały prawidłowo, w szczególności zgodnie z przepisami ustawy zaliczyły do członków rodziny skarżącego jego żonę L.C. zaś do dochodu jego rodziny wliczyły dochód uzyskiwany przez jego żonę. Ponieważ dochód ten w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę [...] zł, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek nie przysługuje co też prawidłowo zostało orzeczone w zaskarżonych decyzjach. Wobec tego zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 3 pkt 16 i art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie znajduje potwierdzenie i nie zachodzi konieczność wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności tych przepisów. Natomiast art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie więc nie mogło dojść do jego naruszenia i również zbędne jest występowanie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jego konstytucyjności. Należy także wskazać, że brak jest podstaw do stosowania analogii w wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych odnoszących się do zasiłku rodzinnego z wykładnią tych przepisów na gruncie ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zaliczka alimentacyjna jak i obecnie obowiązująca pomoc osobom uprawnionym do alimentów określona w ustawie z 7 września 2007 r., mają inny charakter niż zasiłek rodzinny i inny jest krąg osób do tych świadczeń uprawnionych. Mianowicie zasiłek rodzinny jest świadczeniem o charakterze socjalnym i redystrybucyjnym, do którego uprawnieni są rodzice lub opiekunowie dziecka natomiast zaliczka alimentacyjna czy inna pomoc osobom uprawnionym do alimentów jest świadczeniem zastępczym i subsydiarnym a uprawnionym do nich jest osoba, która ma zasądzone alimenty czyli dziecko. Tak więc kryteria przyznawania tych świadczeń są inne i powoływanie się na orzecznictwo odnoszące się do zaliczki alimentacyjnej, w tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r. sygn. P18/06 przez skarżącego jest nieuzasadnione. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.