II GSK 1407/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "W" Sp. z o.o. w T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1660/10 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "W." Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1660/10 - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwaną dalej p.p.s.a. odrzucił skargę "W." Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 maja 2010 r. "W." Sp. z o.o. w T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. dotyczącą płatności obszarowych. Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2010 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała skargę do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym, ewentualnie odpisów tych dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 p.p.s.a. Wezwanie to zawierało pouczenie, iż w razie nieusunięcia braku formalnego skargi w wyznaczonym siedmiodniowym terminie skarga zostanie odrzucona. W odpowiedzi na wezwanie strona skarżąca – zachowując ustawowy termin, przedłożyła kserokopię odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Kopia odpisu z KRS została poświadczona za zgodność z oryginałem przez Prezesa Zarządu skarżącej spółki – K. K. Ponadto strona skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odrzucając skargę stwierdził, że art. 48 § 3 p.p.s.a. dopuszcza jedynie dwie możliwe postacie dokumentów składanych do sądu: oryginały lub odpisy uwierzytelnione przez notariusza lub pełnomocnika – profesjonalistę. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie pomimo wskazania stronie skarżącej w jaki sposób może zostać uwierzytelniona kopia odpisu z KRS, skarżąca spółka nie wykonała zarządzenia i nie przedstawiła takiego odpisu, a jedynie kserokopię z KRS potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez osobę, która nie jest osobą wymienioną w art. 48 § 3 p.p.s.a. Zatem wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. WSA skargę odrzucił. "W." Sp. z o.o. w T. wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 28, 29, 46 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 47 § 1, 48, 49 oraz 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. odrzucenie skargi z powołaniem się na konieczność przedłożenia oryginału odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej bądź jego uwierzytelnionej zgodnie z art. 48 p.p.s.a. kopii i wezwanie do uzupełnienia braków w tym zakresie skutkujące w dalszej kolejności – po jego wykonaniu odrzuceniem skargi, 2. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 28, 29 i 48 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że jedynym dokumentem poświadczającym osoby upoważnione do reprezentowania skarżącej jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego bądź też jego uwierzytelniona zgodnie z dyspozycją art. 48 p.p.s.a. kopia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w toku postępowania administracyjnego przed organami obu instancji była reprezentowana przez K. K., który działał jednoosobowo, jako jedyny członek zarządu skarżącej spółki. Natomiast okoliczność ta nie była nigdy kwestionowana przez organy. Ponadto kasator nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym nieprzedłożenie oryginału odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego ma skutkować odrzuceniem skargi. W tym kontekście skarżąca wskazała, że przepis art. 48 p.p.s.a. nie przewiduje żadnej sankcji za nieprzedstawienie oryginału dokumentu. Według kasatora okoliczność ta nie wynika również z art. 49 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego skarżąca zarzuciła, że ocena złożonego przez spółkę odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego powinna być dokonana w kontekście całej zgromadzonej w aktach administracyjnych dokumentacji. W ocenie skarżącej postępowania sądowego nie można prowadzić w oderwaniu od uprzednio toczącego się postępowania administracyjnego, a w szczególności oceny zdolności organów skarżącej do jej reprezentowania. Według skarżącej zasadny jest również zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym bowiem skutki ogłoszenia wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, możliwość zapoznania się z jego treścią i wyłączenie zasłaniania się niewiedzą odnośnie okoliczności w niej ujawnionych dotyczą erga omnes. Zatem zdaniem skarżącej nie sposób przyjąć, aby konsekwencje ogłoszenia dokonanego wpisu – w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością – nie mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism, w szczególności jeżeli stosowny dokument, choć w nieoczekiwanej przez Sąd I instancji formie, został złożony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę uznając, że strona skarżąca mimo wezwania nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Przyjął, że nadesłana kserokopia odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego skarżącej spółki i potwierdzającego umocowanie Prezesa Zarządu K. K. do podpisania skargi – nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez osoby wymienione w art. 48 § 3 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy oraz w świetle podstaw, na których oparto rozpoznawaną skargę kasacyjną, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia czy odrzucona zaskarżonym postanowieniem skarga posiadała braki formalne, jeżeli tak czy dokonane wezwanie do uzupełnienia tych braków i przedłożenie przez skarżącą kserokopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, poświadczonej za zgodność z oryginałem przez Prezesa Zarządu skarżącej spółki K. K. - dawało podstawę do zastosowania przez WSA rygoru odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ważąc powyższe na wstępie wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna zawierać nie tylko elementy wymienione w jego pkt 1 - 3 (tzn. wskazanie zaskarżonego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego - co w niniejszej sprawie pozostaje poza sporem) ale i powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przypadku, gdy strona jest osobą prawną pismo musi być podpisane przez osoby pełniące funkcje organów, zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. W art. 29 powołanej ustawy procesowej ustawodawca wskazał przy tym jednoznacznie, że organ lub inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. W tym stanie rzeczy nie powinno ulegać wątpliwości, iż niewykazanie dokumentem, że osoba, która podpisała skargę jest umocowana do reprezentowania strony - jest brakiem formalnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04). Rozważenia wymaga natomiast, jakim dokumentem umocowanie to może być skutecznie wykazane. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują wprost tej kwestii. Niemniej jednak za prawidłową uznać należy praktykę, zgodnie z którą w przypadku spółek prawa handlowego (jak w niniejszej sprawie) odpowiednim dokumentem jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego. Racjonalne jest bowiem założenie, że wykazywanie umocowania innymi dokumentami urzędowymi lub prywatnymi mogłoby powodować konieczność prowadzenia daleko idących czynności sądu celem zbadania autentyczności dokumentu i prawidłowości oraz aktualności zawartych w nim danych. Tymczasem dane wpisane do Rejestru zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) korzystają z domniemania prawdziwości; na mocy art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy przed dokonaniem wpisu to sąd rejestrowy w zakresie swych kompetencji bada, czy dołączone do wniosku dokumenty są zgodne pod względem formy i treści z przepisami prawa, jak i czy zgłoszone dane są zgodne z rzeczywistym stanem. Zgodnie natomiast z art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Zatem jak wynika z treści ww. przepisu ustawodawca dopuścił dwie możliwe postacie dokumentów składanych do Sądu, tj. oryginały lub odpisy uwierzytelnione przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że określonego w tym przepisie wymogu nie spełnia złożenie dokumentu, którego zgodność z oryginałem została potwierdzona przez Prezesa Zarządu skarżącej spółki K. K., gdyż nie jest on jedną z osób wymienionych w art. 48 § 3 p.p.s.a. W świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a., jak już wyżej wywodzono, to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 p.p.s.a - zgodnie z którym ustawodawca zobligował przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych - bez względu na to, jakiego rodzaju brak wystąpi, nie czyniąc wyłomu dla wykazywania umocowania osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Nie zmienia tej zasady regulacja zawarta w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, zgodnie z którą "od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów", jak i domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru (wynikające z art. 17 ww. ustawy). Obowiązek ogłaszania wpisów do Rejestru w Monitorze Sądowym i Gospodarczym mieści się w ramach wymogu ogłaszania dokumentów i informacji o spółce kapitałowej oraz spółce komandytowo-akcyjnej - wprowadzonego art. 5 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Przepis ten z kolei jest wyrazem harmonizacji Kodeksu spółek handlowych z przepisami UE, w szczególności z pierwszą dyrektywą z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w Państwach Członkowskich od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi Traktatu, w celu uzyskania ich równoważności w całej Wspólnocie, dla zapewnienia ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich (68/151 EWG) - Dz. Urz. UE L 68, poz. 65, s. 8 z dnia 14 marca 1968 r. ze zm. Jak wynika z preambuły tego aktu, Rada Wspólnot Europejskich miała na uwadze, że koordynacja przepisów prawa krajowego dotyczących jawności, ważności zobowiązań spółek oraz ich nieważności ma szczególne znaczenie, w szczególności w celu zapewnienia ochrony interesów osób trzecich; że ochrona osób trzecich musi być zapewniona w drodze przepisów ograniczających w możliwie najszerszym zakresie przyczyny nieważności zobowiązań zaciągniętych w imieniu spółki; jak i że w celu zapewnienia pewności prawnej w stosunkach między spółką a osobami trzecimi, jak też między wspólnikami, niezbędne staje się ograniczenie przypadków nieważności oraz retroaktywnego skutku orzeczenia nieważności i ustalenie krótkiego terminu dla sprzeciwu osoby trzeciej od takiego orzeczenia. W tym stanie rzeczy, a dodatkowo mając na uwadze omówione wyżej uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu - w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością - mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism, tym samym, aby zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonującą czynności posiada stosowne umocowanie przerzucały na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi), bądź na sąd (na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego), tym bardziej, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest oryginału odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej bądź jego uwierzytelnionej zgodnie z art. 48 p.p.s.a. kopii. W kwestii zaś samej treści wezwania należy stwierdzić, że odpowiadało ono wymogom z art. 49 § 1 p.p.s.a., zostało bowiem sformułowane w taki sposób, iż zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy i nie mogło budzić wątpliwości skarżącej. W wezwaniu tym dokładnie zostały określone braki formalne skargi do których usunięcia została wezwana skarżąca tj. "przez złożenie oryginału dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała skargę do reprezentowania strony skarżącej przed sądem administracyjnym, ewentualnie odpisów tych dokumentów poświadczonych za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 48 § 3 p.p.s.a.". W wezwaniu prawidłowo został wskazany termin do usunięcia braków (7 dni), jak i prawidłowo pouczono o skutkach nieusunięcia tych braków (odrzucenie skargi). W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skoro strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.