I SA/Gd 519/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi W. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G z dnia 12 kwietnia 2010 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2008 oddala skargę. Decyzją z dnia 21 sierpnia 2009 r. Wójt Gminy odmówił stwierdzenia nadpłaty uiszczonego przez W.Z. za lata 2006-2008 podatku od nieruchomości położonej w miejscowości [...], na którą składają się między innymi tereny komunikacyjne - Ti o powierzchni 195641 m2 (położone na działkach nr [...], [...], [...], [...]) w kwocie [...] złotych. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącego wskazał, iż wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji, dane z ewidencji gruntów i budynków odnoszące się do nieruchomości wnioskodawcy nie są zgodne z rzeczywistością. W istocie bowiem, jak wskazano we wniosku żadna z części tej nieruchomości nie ma charakteru terenów komunikacyjnych ani nie są one zabudowane. Wójt Gminy nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwego stanu nieruchomości oraz wyjaśnienia czy jakąkolwiek jej część stanowią tereny komunikacyjne w rozumieniu obowiązującej Klasyfikacji Środków trwałych oraz załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Żaden przepis prawa nie zwalnia organów podatkowych od obowiązków procesowych wynikających z art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej tj. wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co do charakteru spornego gruntu w tym czy twierdzenia skarżącego zasługują na wiarę, a w szczególności czy sporny grunt jest gruntem komunikacyjnym. W tym stanie rzeczy nie polega na prawdzie twierdzenie Wójta Gminy, że dane zawarte w ewidencji gruntów są zgodne z rzeczywistością. Nieruchomość należąca do W.Z. jest po części byłym lotniskiem wojskowym ale obecnie nie pełni funkcji terenu komunikacyjnego w rozumieniu powołanych wyżej regulacji, nie jest zabudowana ani zurbanizowana, zatem obecnie zapisy w ewidencji gruntów są błędne i nie uwzględniają rzeczywistego stanu rzeczy. Niezasadne jest także zdaniem odwołującego się twierdzenie, że jedyną podstawą wymiaru podatku od nieruchomości są dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków. Ustawa z dnia 12 stycznia 19991 roku o podatkach i opłatach lokalnych nie nakazuje aby przez tereny komunikacyjne rozumieć grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. la ust. 3 ustawy dotyczy to innych rodzajów gruntów. Przypisanie ewidencji gruntów i budynków decydującej roli w zakresie podatku od nieruchomości nie jest działaniem prawidłowym. Rozpatrując przedmiotową sprawę w związku z wniesionym odwołaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 kwietnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przypomniano, że decyzją z dnia 30 czerwca 2006 roku Wójt Gminy ustalił skarżącemu łączny wymiar zobowiązania pieniężnego za rok 2006 na kwotę [...] złote. Decyzją z dnia 13 lutego 2007 roku organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2007 w kwocie [...] złotych, natomiast za rok 2008 ustalono zobowiązanie podatkowe podatnikowi decyzją z dnia 11 lutego 2008 roku na kwotę [...] złotych. Będące przedmiotem sporu tereny komunikacyjne (Ti) w powyższych decyzjach zostały zakwalifikowane jako grunty pozostałe i naliczono od nich podatek w stawce: [...] zł za 1 m2 gruntu za rok 2006, [...] zł za 1 m2 gruntu za rok 2007 i [...] zł za 1 m2 gruntu za rok 2008. Pismem z dnia 20 lipca 2009 roku pełnomocnik skarżącego zwrócił się do organu podatkowego o stwierdzenie, w oparciu o art. 75 § 2 pkt c ustawy Ordynacja podatkowa, nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 2006-2008. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przypomniało, że zgodnie z art. 72 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za nadpłatę uważa się kwotę: 1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W związku z powyższym, aby stwierdzić nadpłatę należy dokonać wzruszenia ostatecznych decyzji wymiarowych za lata 2006-2008. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy. Skarżący zarzucił, iż narusza ona art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez bezzasadne przyjęcie, iż nie zaszły przewidziane prawem przesłanki ubiegania się przez skarzącego o stwierdzenie nadpłaty podatku od nieruchomości. Zdaniem skarżącego instytucja stwierdzenia nadpłaty nie może być jedynie wykorzystana do wzruszenia ostatecznych decyzji wymiarowych powstałych w trybie art. 21 § 3 ordynacji podatkowej. Natomiast w pozostałych przypadkach przepisy ordynacji podatkowej nie zawierają zakazu ubiegania się o stwierdzenie nadpłaty podatku wynikającego z ostatecznych decyzji wymiarowych wydanych w trybie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, to jest ustalających wysokość podatku. Decyzje odmawiające stwierdzenia nadpłaty podatku zalicza się do decyzji określających wysokość podatku, zatem odwołanie skarżącego od takiej decyzji zobowiązywało Kolegium do merytorycznej oceny jej zasadności czyli do oceny czy w świetle argumentów przedstawionych przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku, podatek od nieruchomości został uiszczony w większym wymiarze niż ten, do którego skarżący został zobowiązany. Zdaniem skarżącego, dopóki wyeliminowanie wadliwej decyzji ostatecznej jest prawnie dopuszczalne w trybie już uruchomionych procedur, w tym przypadku procedury zmierzającej do stwierdzenia nadpłaty podatku - z punktu widzenia ekonomii procesowej - nie ma potrzeby wszczynania postępowań nadzwyczajnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Istota sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej osobie fizycznej podatek od nieruchomości, możliwe jest zadośćuczynienie żądaniu podatnika, który domaga się stwierdzenia nadpłaty w tymże podatku powołując się na niezgodność zapisów ewidencyjnych nieruchomości. Należy stwierdzić, że przedstawione w Ordynacji podatkowej zasady stwierdzania nadpłaty podatku nie znajdą zastosowania, jeżeli w obrocie prawnym istnieją decyzje ustalające lub określające zobowiązanie podatkowe. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być wykorzystywany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających w wyniku decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. W takich przypadkach podatnicy, kwestionujący kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej, muszą najpierw w postępowaniu odwoławczym lub w trybach nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych (art. 240, 247, 254 o.p.) wyeliminować z obrotu prawnego taką decyzję lub ją zmienić, co w konsekwencji umożliwi im zwrot nadpłaty. Trafnie bowiem wywiedziono w orzecznictwie, że instytucja stwierdzenia nadpłaty nie może być wykorzystywana do wzruszania decyzji wymiarowych. Tryb postępowania podatkowego zmierzający do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe, gdyż środki te określone zostały enumeratywnie w przepisach rozdziałów 17, 18 i 19 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2006 r., II FSK 206/05, Lex nr 193354). Poczynione wywody mają zastosowanie do zobowiązań podatkowych skarżącego wynikających z ostatecznych decyzji. Nie ma bowiem podstaw prawnych do rozpatrzenia i pozytywnego dla podatnika załatwienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w przypadku, gdy kwota zobowiązania wynika z ostatecznej, funkcjonującej w obrocie prawnym, decyzji. W przedstawionej sytuacji podatnik może uzyskać zwrot podatku wynikającego z takiej decyzji jedynie wówczas, gdy doprowadzi do jej uchylenia lub zmiany w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych (art. 240, 247, 254 o.p.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca podjęła próbę wykazania nadpłaty w podatku od nieruchomości, sięgając po instytucję stwierdzenia nadpłaty, mimo, że podatek ten został ustalony funkcjonującymi w obrocie prawnym ostatecznymi decyzjami organu podatkowego. Tymczasem - jak wynika z wcześniejszych wywodów - dopóki w obrocie prawnym istnieje decyzja orzekająca o wysokości zobowiązania podatkowego, nie jest możliwe wydanie decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku będącym przedmiotem tego zobowiązania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II FSK 1259/05, Lex nr 280387 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lutego 2009 r., I SA/GI 871/08, Lex nr 511285; zob. także S. Babiarz, Glosa do wyroku do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., II FSK 1242/06, Jur. Podat. 2008, nr 3). Na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego można więc zasadnie twierdzić, że ewentualne wykazanie przez stronę skarżącą nadpłaty w podatku od nieruchomości może nastąpić w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych (art. 240, 247, 254 o.p.), co odnosi się do decyzji ustalających skarżącemu podatek od nieruchomości za lata 2006 - 2008. W kontekście przedstawionych uwag nieuprawnione jest twierdzenie strony skarżącej, jakoby sam fakt powstania nadpłaty - bez względu na źródło stosunku podatkowo-prawnego i sposób jego powstania, jak też bez względu na istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej lub określającej wysokość podatku - uprawniał podatnika do stwierdzenia nadpłaty w podatku. Przyjęcie zapatrywania strony skarżącej prowadziłaby bowiem do nieakceptowanego przez system prawa podatkowego istnienia w obrocie prawnym dwóch, sprzecznych w swej treści, decyzji dotyczących w istocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości z których pierwsza orzekałaby o wysokości tego podatku, druga zaś redukowała ten podatek o ewentualną nadpłatę bez jednoczesnego wyeliminowania z obrotu, czy też skorygowania, decyzji podatkowej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro wszczęte skargą postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom administracji publicznej skutecznego zarzutu naruszenia prawa według art. 145 u.p.p.s.a., należało - stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. - orzec jak w sentencji.