II GSK 1102/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 462/10 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydania Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w części punktu 1; 2. uchyla zaskarżone postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie wydania Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Referując stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia [...] lutego 2009 r. skarżąca wystąpiła do Dyrektora W. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (dalej EKUZ) od dnia [...] października 2008 r. Do wniosku dołączyła umowę z dnia [...] lipca 2008 r. - wyjazd na studia w ramach programu ERASMUS, okres pobytu w Niemczech od dnia [...] października 2008 r., druk ZUS ZCZA z dnia [...]stycznia 1999 r., zaświadczenie z dnia [...] listopada 2008 r. potwierdzające, iż jest studentką studiów stacjonarnych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 2008 r. Po uchyleniu przez Prezesa NFZ decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] października 2009 r. odmawiające wydania EKUZ, ze względu na okoliczność, że skarżąca od dnia [...] lipca 2005 r. nie jest osobą ubezpieczoną – nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny i tym samym nie ma prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Rozpatrzywszy zażalenie od wskazanego postanowienia, Prezes NFZ utrzymał je w mocy. Organ II instancji podkreślił, że z art. 67 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 164 poz. 1027 z 2008 r. ze zm.; dalej ustawa o świadczeniach) wynika obowiązek zgłoszenia członków rodziny, którzy po zgłoszeniu uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, które ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Organ wskazał, że J. P. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny przez K. P. (ojca) z datą uzyskania uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia 1 stycznia 1999 r. Następnie z dniem [...] stycznia 2002 r. skarżąca uzyskała status osoby bezrobotnej, nabywając własny tytuł ubezpieczenia, co zostało potwierdzone w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych II Oddział w P. z dnia [...] marca 2009 r. Z pisma wynika, że skarżąca: 1. od [...] września 2002 r. do [...] lutego 2003 r. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w P. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, 2. od [...] maja 2003 r. do [...]lutego 2003 r. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w P.jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, 3. od [...]lutego 2004 r. do [...] października 2004 r. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w P. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, 4. od dnia [...] października 2004 r. została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w "M." (ostatni dokument ZUS RCA złożono za miesiąc październik 2004 r.), 5. od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] lipca 2005 r. była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako absolwent pobierający stypendium w okresie skierowania na szkolenie lub odbycie stażu przez Powiatowy Urząd Pracy w P.. Z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, iż skarżąca w chwili złożenia wniosku posiadała status osoby nieubezpieczonej; wyrejestrowanie z ubezpieczenia nastąpiło z dniem [...] lipca 2005 r., a ostatnia składka na ubezpieczenie zdrowotne wpłynęła za sierpień 2005 r. Rozpoznawszy skargę na wskazane postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił ją ( pkt 1) i przyznał na rzecz pełnomocnik z urzędu koszty postępowania (pkt 2). Uzasadniając wyrok, Sąd w pierwszej kolejności przypomniał zasady przyznania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Następnie przypomniał, jak kształtował się stan faktyczny sprawy. Na tym tle, WSA wskazał, że skarżąca nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z żadnego tytułu, a zatem nie było podstaw do wydania przez W. Oddział Wojewódzki NFZ karty EKUZ. W odpowiedzi na zarzuty skargi WSA uznał, że zaskarżone postanowienie spełnia wymogi stawiane przez art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r. ze zm.; dalej Kpa.), co znaczy, że wydane jest w zgodzie z zasadą demokratycznego państwa prawnego i z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto, Sąd uznał, że organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą i przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, a swoje stanowisko uzasadniły w sposób zgodny z przepisem art. 107 § 3 Kpa. W skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w części pkt 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 20, art. 73 pkt 4, a także art. 75 ust. 4 ustawy o świadczeniach przez ich nieprawidłowe zastosowanie oraz niewyjaśnienie, czy skarżąca złożyła oświadczenie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, co doprowadziło do stwierdzenia, że skarżąca nie miała prawa do wydania jej EKUZ od dnia [...] października 2008 r., z uwagi na fakt, że od dnia [...] lipca 2005 r. nie była osobą ubezpieczoną, podczas gdy status osoby ubezpieczonej przysługiwał jej z mocy przepisów ustawy o świadczeniach, których WSA nie zastosował. Zarzuciła również naruszenie art. 67 oraz art. 51 ust. 1 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta została jedynie na zarzutach zbudowanych w oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Kasator stwierdził, iż Sąd I instancji całkowicie pominął regulacje mające zasadnicze znaczenie w odniesieniu do skarżącej, która zgodnie z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami, jako studentka podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Należy przede wszystkim stwierdzić, że Sąd I instancji, oddalając skargę J. P., ograniczył się w kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego do tych przepisów i okoliczności, na które powoływały się organy administracji, pozostawiając na uboczu przepisy, które powinny znajdować zastosowanie do sytuacji skarżącej jako studentki, na co wskazywała ona w skardze. Powyższe znalazło wyraz w rozpatrywaniu prawa skarżącej do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego jedynie z perspektywy zgłoszenia jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez ojca, a następnie przez Powiatowy Urząd Pracy w P. bez rozważenia przepisów dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego m.in. studentów i uczestników studiów doktoranckich nie podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego, której wydania dochodzi skarżąca stanowi potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących świadczeniobiorcy lub osobie uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, zgodnie z przepisami o koordynacji, na terytorium innego niż Rzeczypospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 1) ustawy o świadczeniach do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym – obowiązkowym i dobrowolnym – ubezpieczeniem zdrowotnym. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 20) cyt. ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ( studenci i uczestnicy studiów doktoranckich, którzy studiują w Rzeczypospolitej Polskiej (...) nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego Unii i niebędący osobami, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy ). Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego studentów i uczestników studiów doktoranckich powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej lub studiów doktoranckich albo skreślenia z listy studentów ( art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach ). Wreszcie co istotne, a wynika z art. 75 ust. 4 cyt. ustawy, studentów zgłaszają do ubezpieczenia zdrowotnego szkoły wyższe. Jak wynika ze stanu faktycznego, który nie jest sporny, skarżąca w okresie, którego dotyczy żądanie wydania poświadczenia EKUZ, była studentką Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Mając zatem na uwadze powołane wyżej przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Sąd I instancji, a wcześniej organy administracji, powinny rozważyć prawo skarżącej do świadczeń z opieki zdrowotnej ze względu na jej status studentki, a więc osoby, która podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Autor skargi kasacyjnej celnie zarzucił naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, argumentując, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, że w rozstrzygnięciach organów administracji zabrakło analizy wniosku skarżącej pod kątem obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego studenta wyrażonego w art. 66 pkt 20 oraz art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach. Analizy takiej nie przeprowadził również WSA, naruszając wskazane przepisy prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie. Ponownie rozpatrując sprawę, organ zobowiązany będzie ocenić prawo skarżącej do wydania jej żądanego poświadczenia z perspektywy powołanych wyżej przepisów ze szczególnym uwzględnieniem art. 73 pkt 4) ustawy o świadczeniach i przewidzianego nim obowiązku złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego, niż rozpoczęcie studiów tytułu. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze, iż kasacja ograniczyła się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) w związku z art. 193 tej ustawy orzekł jak w sentencji.