I OSK 1231/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski /spr./ Protokolant asystent sędziego Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 380/10 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Starosta Powiatu G. uznał J. W. za osobę bezrobotną, a decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. przyznał mu prawo do zasiłku dla bezrobotnego od dnia 16 lipca 2009 r. do dnia 15 lipca 2010 r. J. W. przedstawił następnie organowi zaświadczenia ZUS ZLA o niezdolności do pracy w okresach od 12 października 2009 r. do 6 listopada 2009 r., od 7 listopada 2009 r. do 27 listopada 2009 r., od 28 listopada 2009 r. do 18 grudnia 2009 r., od 19 grudnia 2009 r. do 8 stycznia 2010 r. oraz od 9 stycznia 2010 r. do 27 stycznia 2010 r. Wobec powyższych okoliczności Starosta Powiatu G. wydał w dniu [...] stycznia 2010 r. decyzję o utracie przez J. W. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2010 r., uzasadniając ją pozostawaniem przez skarżącego przez nieprzerwany okres 90 dni niezdolnym do pracy. W odwołaniu od ww. decyzji J. W. zakwestionował skutki niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem i podniósł, że nie był świadomy konsekwencji pozostawania na zwolnieniu lekarskim w świetle posiadania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia [...] marca 2010 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że obowiązkiem osoby bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy jest pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. W przypadku długotrwałego pozostawania niezdolnym do pracy ustawa przewiduje sankcję w postaci pozbawienia statusu bezrobotnego z powodu braku gotowości do podjęcia pracy. Osoba bezrobotna, która jest niezdolna do pracy przez nieprzerwany okres 90 dni zostaje pozbawiona statusu bezrobotnego z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu. Organ podniósł, że z przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich wynika, że był on niezdolny do pracy przez okres 90 dni. J. W. był informowany o konsekwencjach przebywania na zwolnieniu lekarskim powyżej 90 dni. W dniu rejestracji otrzymał egzemplarz "Informacji dla osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w G.", gdzie w części II pkt 8 wskazano tę okoliczność jako jeden z powodów utraty statusu osoby bezrobotnego. Okres 90 dni upłynął w dniu [...] stycznia 2010 r. W tej sytuacji organ I instancji był zobligowany przepisem ustawy do pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. W., zakwestionował krzywdzące, w jego ocenie, skutki pozostawania na zwolnieniu lekarskim w kontekście statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415) stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę niezatrudnioną, niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymierza czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 9 starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który pozostaje niezdolny do pracy wskutek choroby lub przebywania w zamkniętym ośrodku odwykowym przez nieprzerwany okres 90 dni, przy czym za okres nieprzerwany uważa się również okresy niezdolności do pracy wskutek choroby oraz przebywania w zamkniętym ośrodku odwykowym w sytuacji, gdy każda kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu 90-dniowego. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że obowiązkiem organu jest orzeczenie o utracie statusu bezrobotnego w sytuacji wskazanej w art. 33 ust. 4 pkt 9 ustawy. Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że na przełomie lat 2009 i 2010, łącznie przez nieprzerwany okres 90 dni, skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, tj. przez okres, który ustawa wiąże ze skutkiem utraty statusu osoby bezrobotnej. W związku z tym prawidłowo orzeczono wobec skarżącego utratę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2010 r. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 marca 2011 r. skargę kasacyjną wniósł J. W. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji publicznej wskazanych przepisów procedury administracyjnej, polegającego na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechania należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków i nieudzielenia skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek celem wykonania obowiązku czuwania, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, 2/ art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez przedstawienie stanu sprawy niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, przez uznanie, że skarżący został w sposób należyty i wyczerpujący poinformowany o konsekwencjach przebywania na zwolnieniu lekarskim. Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, według norm przepisanych, które to koszty nie zostały zapłacone ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) zawiera w art. 2 ust. 1 pkt 2 legalną definicję osoby bezrobotnej, określając przesłanki konieczne do nabycia takiego statusu. Podstawą jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie, służbie lub innej pracy zarobkowej. Obowiązkiem osoby bezrobotnej jest zatem pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Pojęcie "gotowość do podjęcia zatrudnienia" oznacza natomiast sytuację, gdy osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., I OSK 1008/10). W przypadku długotrwałego pozostawania niezdolnym do pracy ustawa przewiduje sankcję w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 9 ustawy starosta pozbawia statusu bezrobotnego m.in. takiego bezrobotnego, który pozostaje niezdolny do pracy na skutek choroby przez nieprzerwany okres 90 dni. Przepis ten wskazuje jednocześnie, że za okres nieprzerwany uważa się okres niezdolności do pracy wskutek choroby w sytuacji, gdy każda kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych. Pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia tego 90-dniowego okresu. Brzmienie przepisu art. 33 ust. 4 pkt 9 ww. ustawy nie pozostawia wątpliwości, że jedyną możliwą reakcją organu w razie zaistnienia przewidzianych w nim okoliczności jest pozbawienie określonej osoby statusu bezrobotnego. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że J. W. uznany został za osobę bezrobotną na mocy decyzji Starosty Powiatu G. z dnia [...] lipca 2009 r. Z kolei od dnia 12 października 2009 r. do dnia 27 stycznia 2010 r. skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, czyli przez łączny nieprzerwany okres 108 dni, a 90 dzień zwolnienia lekarskiego, z którym ustawa wiąże skutek w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej, przypadł na dzień [...] stycznia 2010 r. Powyższe ustalenia obligowały Starostę Powiatu G. do wydania decyzji o pozbawieniu J. W. statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie także prawa do zasiłku dla bezrobotnego, skoro przez nieprzerwany okres 90 dni nie był zdolny do wykonywania zatrudnienia. J. W. nie kwestionuje w skardze kasacyjnej swojej niezdolności do pracy w powyższym okresie, lecz formułuje jedynie wobec Sądu I instancji zarzut, że Sąd ten nie uchylił zaskarżonych decyzji, pomimo naruszenia przez orzekające w sprawie organy wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., przede wszystkim określających obowiązki organów do wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Uchybienie to polegać miało przede wszystkim na niepoinformowaniu skarżącego o skutkach długotrwałego (trwającego ponad 90 dni) przebywania na zwolnieniu lekarskim osoby bezrobotnej. Niewywiązanie się z tego obowiązku spowodowało, w ocenie skarżącego kasacyjnie, że organy naruszyły zasadę przestrzegania praworządności oraz czuwania, by strona uczestnicząca w postępowaniu administracyjnym nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Jednakże podnoszone przez autora skargi kasacyjnej argumenty nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Przede wszystkim nie można się zgodzić z twierdzeniem skarżącego kasacyjnie, że jednokrotne poinformowanie strony o skutkach przebywania na zwolnieniu lekarskim przez okres co najmniej 90 dni było niewystarczające. Przekazanie osobie bezrobotnej egzemplarza "Informacji dla osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w G.", w której w części II pkt 8 wskazano tę okoliczność jako jeden z powodów utraty statusu osoby bezrobotnej, należy uznać za zupełnie wystarczające do uznania, że strona została prawidłowo poinformowana, jakie są konsekwencje długotrwałego przebywania na zwolnieniu lekarskim. Po drugie, co równie ważne, wskazane w skardze kasacyjnej przepisy k.p.a., w tym przede wszystkim art. 9, nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Przepis art. 9 k.p.a. zawiera zasadę, że strona postępowania administracyjnego nie może ponieść szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, a zatem przepis ten dokonuje wyłomu w fundamentalnej zasadzie stanowiącej, że ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi). Jednakże ograniczenie przewidziane powyższym przepisem obowiązuje w ściśle określonych ramach, a mianowicie od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego do jego zakończenia (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2009 r., IV SA/GL 10154/08). Tymczasem w niniejszej sprawie w okresie składania przez stronę zwolnień lekarskich nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, w którym J. W. byłby stroną. Po uzyskaniu przez J. W. statusu osoby bezrobotnej postępowanie administracyjne w tym przedmiocie zostało zakończone, a w jego trakcie skarżący został poinformowany o skutkach przebywania na zwolnieniu lekarskim przez okres co najmniej 90 dni. Organ wypełnił zatem obowiązki nałożone na niego przez przepisy. Nie można zatem wymagać, by po zakończeniu postępowania, w wyniku którego skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej, organy wciąż informowały stronę o konsekwencjach składania przez niego kolejnych zwolnień lekarskich. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu - adwokat K. D., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.