IV SA/Po 551/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 września 2010 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...]z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...] w części w jakiej odmawia skarżącemu przyznania odsetek za okres od dnia [...] maja 2006r. do [...] lipca 2006r.; II. Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. Zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] odmówił st. sierż. szt. rez. R. Z. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował m. in. stanowisko służbowe strony i w związku z tym zaproponowano żołnierzowi inne stanowisko służbowe, ale R. Z. odmówił jego przyjęcia. Zważywszy na to Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej, a następnie rozkaz o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych (organ wyższego stopnia) stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano R. Z. zwaloryzowane świadczenia pieniężne. Po otrzymaniu tych świadczeń R. Z. wystąpił z wnioskiem o odsetki. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004, Nr 241, poz. 241 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojewódzkich komend uzupełnień (Dz. U. Nr 66, poz. 613 z późn. zm.), odmówił R. Z. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W ocenie organu, w spornym okresie R. Z. nie pełnił służby, ale otrzymywał od resortu Ministerstwa Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, to jest dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Ten sam organ, od którego strona domaga się odsetek regularnie co miesiąc wypłacał pieniądze, które po stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniami nienależnymi. Organ wskazał, że po przywróceniu do służby R. Z. odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, zatem, zdaniem organu, roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. W ocenie organu dopiero w chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczyć od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2008r. nr [...], utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję. Powyższe decyzje były przedmiotem skargi wniesionej przez R. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia [...] maja 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 5/09 uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] września 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to ma moc wsteczną, to znaczy eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Nieważność decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne, a więc skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego przez cały czas służby. Organy rozstrzygające o żądaniu wadliwie zinterpretowały przepisy art. 81 ust. 3 i art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zestawienie tych przepisów pozwalać ma na uznanie, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Natomiast regulacje dotyczące wypłaty uposażenia, dodatków do uposażenia, wreszcie odsetek, zawarte w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowią lex specialis. Na skutek kasacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesionej przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1054/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz obciążył R. Z. kosztami postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji, jednakże zaznaczył, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej. Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy żołnierza zawodowego wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia, a gdy uzyskuje walor ostateczności staje się wykonalna. Do tego czasu obowiązuje zatem decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, która wywołuje skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego powoduje, że stan ten ulega zmianie. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji stwierdzającej nieważność. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstaje roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że w niniejszej sprawie dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o zwolnieniu R. Z. z zawodowej służby wojskowej przestało obowiązywać dokonane w stosunku do niego wypowiedzenie. Nie oznacza to jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia. NSA wskazał na brak wątpliwości w doktrynie prawa administracyjnego, że nawet wadliwe akty konstytutywne (a taki charakter noszą akty w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej), do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego wywołują określone skutki w sferze prawa materialnego (zob. np. T. Woś: "Moc wiążąca aktów administracyjnych w czasie". Warszawa 1978, s. 143). NSA wskazał również, że w następstwie decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, skarżący przestał bowiem być czynnym żołnierzem, wobec czego zaktualizowały się wobec niego inne uprawnienia finansowe związane ze zwolnieniem go ze służby, to jest dwunastomiesięczne uposażenie, emerytura wojskowa i odprawa wojskowa, a nie uprawnienia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. W tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Zdaniem NSA o należnych odsetkach można mówić wtedy, gdy roszczenie główne stało się wymagalne, a nadto nastąpiła zwłoka w jego wypłacalności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, ze przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd pierwszej instancji winien ustalić kiedy roszczenie główne stało się wymagalne oraz, czy nastąpiła zwłoka w jego wypłacalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając ponownie sprawę w granicach art. 134 § 1 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. Sąd uznał, że żądanie skarżącego jest uzasadnione, jednakże w niewielkim rozmiarze. Zgodnie z przepisami art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. nr 179 poz. 1750 ze zm. – obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892 ze zm.) uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca za który przysługują. Dalej art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Wreszcie art. 76 ust.1 precyzuje, że prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Pismem z dnia 26 sierpnia 2010 r. (k. 193-196) pełnomocnik organu administracji, w odpowiedzi na zapytanie Sądu poinformował, że R. Z. przybył ponownie do służby dnia [...] maja 2006 r. a uposażenie zostało żołnierzowi wypłacone dnia [...] lipca 2006 r. Do pisma została załączona kserokopia fragmentu rozkazu dziennego wydanego w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...] dnia [...] maja 2006 r. oraz zaświadczenie księgowej do spraw uposażeń Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu. Taka sytuacja powoduje, że przy zastosowaniu powyżej cytowanych przepisów zaległe uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami oraz uprawnieniami o których mowa w rozkazie dziennym z dnia [...] maja 2006 r. winny być wypłacone skarżącemu w dniu [...] maja 2006 r. Z ww. pisma pełnomocnika organu administracji wynika, że uposażenie zostało wypłacone R. Z. dnia [...] lipca 2006 r. Taki stan rzeczy wskazuje, że organ administracji winien naliczyć odsetki za okres od dnia [...] maja 2006 r. do dnia [...] lipca 2006 r. włącznie, gdyż przez ten okres pozostawał w zwłoce z wypłatą, o której to zwłoce mowa w art. 75 ust. 3. Z uwagi na powyższe na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie I i II sentencji wyroku. Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd nie podzielił jej wywodów dotyczących zwrotu kosztów postępowania w kwocie 2.417 złotych. Prawo skarżącego do odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności uregulowane w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wiąże się z faktem pozostawania w stosunku służbowym, a przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, o której mowa w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz. U. nr 163 poz. 1349 ze zm. Zgodnie z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W przedmiotowej sprawie Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" przytoczonego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. i łącznie zasądził kwotę 257 zł na którą to kwotę składa się minimalne wynagrodzenie pełnomocnika (240 złotych) i 17 złotych (tytułem opłaty od pełnomocnictwa). O kosztach orzeczono w punkcie III wyroku. MZ