I SA/Kr 699/10
WyrokWSA w Krakowie2010-09-07
Skład orzekający: Agnieszka Jakimowicz, Stanisław Grzeszek, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gdy płatnik (jednostka budżetowa) nie ponosi winy za powstałą zaległość, a opóźnienie wynika z błędnej oceny zleceniobiorcy co do podlegania ubezpieczeniom?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności składkowych, ponieważ nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Posiadanie przez płatnika majątku (środki pieniężne, samochody, środki trwałe) umożliwia skuteczne postępowanie egzekucyjne. Ponadto, przepisy dotyczące umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych nie mają zastosowania do jednostek budżetowych, a kwestia winy płatnika lub wprowadzenia w błąd przez zleceniobiorcę nie jest podstawą do umorzenia w tym trybie.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Krakowie złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wskazując na nieporozumienie z lekarką weterynarii M. W., która była zleceniobiorcą i błędnie oświadczyła, że posiada odrębny tytuł ubezpieczenia. Organ rentowy (ZUS) odmówił umorzenia, argumentując brak całkowitej nieściągalności, ponieważ Inspektorat posiada majątek. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Inspektorat zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 699/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 września 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2010r., sprawy ze skargi Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 11 lutego 2010r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz, Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, - skargę oddala-
Decyzją z dnia 14 października 2009 r., Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Powiatowemu Inspektoratowi Weterynarii w K. umorzenia:
a) należności z tytułu składek na ubezpieczenie pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 82.745,52 zł, w tym 61.083,54 zł z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, 7.865,98 zł na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 13.796 zł;
b) odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie 770 zł.
Ponadto organ ZUS, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 14.609,32 zł, argumentując, iż zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) wykluczona została możliwość zastosowania art. 28 i 29 cyt. ustawy w stosunku do składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. Skoro wykluczone jest badanie przesłanek umorzenia z art. 28 cyt. ustawy, to brak jest przedmiotu postępowania, co uzasadnia konieczność jego umorzenia.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 14 maja 2009 r. do ZUS wpłynął wniosek od Powiatowego Lekarza Weterynarii K. Ż. w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w K. za okres od marca 2005 do lutego 2009 r. Jednostka ta jest państwowa jednostką budżetową sektora finansów publicznych i dysponentem środków budżetowych trzeciego stopnia. Zajmuje się zadaniami z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego. W 2005 r. utworzono rachunek dochodów własnych, na którym gromadzone są dochody pochodzące z opłat za wykonywanie zadań ustawowych. Wskazano także, iż Powiatowy Lekarz Weterynarii w drodze decyzji może wyznaczyć lekarza niebędącego pracownikiem Inspektoratu do wykonywania określonych zadań. Warunkiem jest zwarcie stosownej umowy zlecenia oraz posiadanie przez lekarza odrębnego tytułu ubezpieczenia – taka klauzula jest zawarta w każdej umowie.
W dalszej części wniosku wyjaśniono źródło pochodzenia zaległości, którym było nieporozumienie z lekarzem weterynarii M. W. jedną z lekarzy wyznaczonych na czas określonych do wykonywania zadań Inspekcji. W marcu 2005 r. ZUS przyznał jej wcześniejszą emeryturę, zawieszając jednak to świadczenie z powodu osiągania przychodu przekraczającego 130% przeciętnego wynagrodzenia. M. W. nie zmieniła jednak dotychczasowego kodu ubezpieczeń: była przekonana, że skoro płaci składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundusz Pracy po złożeniu wniosku o przyznanie emerytury, a emerytury tej nie pobiera, to nie musi dokonywać żadnych zmian w zakresie ubezpieczeń, zarówno z tytułu własnej działalności jak i zawartej z Inspekcją umowy zlecenia. W lutym 2009 r. lekarka zwróciła się do ZUS o interpretację w tym przedmiocie – decyzje ZUS nr [...] i[...]. Niezwłocznie po otrzymaniu w/w interpretacji dokonała korekty dokumentów ubezpieczeniowych, zgłaszając ustalone prawo do emerytury od marca 2005 r., złożyła wniosek o rozliczenie jej konta i przeksięgowanie opłaconych składek na FUS i FP na konto Inspekcji. Inspektorat zgodził się na taką korektę, jednakże po rozliczeniu konta wstecz od marca 2005 r. ZUS poinformował pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. o niedopłacie. Wynika ona w całości z korekty dokumentacji rozliczeniowej lek. wet. M. W.
Gdyby Powiatowy Lekarz Weterynarii wiedział, że M. W. nie posiada odrębnego tytułu ubezpieczenia, to nie zawarłby z nią umowy. Nadmieniono także, iż wydatkowanie środków zgromadzonych na odrębnym rachunku dochodów własnych na cele inne, niż wymienione w ustawie o Inspekcji Weterynaryjnej, stanowiłoby naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Podniesiono, że zwłoka w płatnościach składek powstała na skutek błędnej oceny zleceniobiorcy i w żadnym razie nie można tutaj przypisać winy Powiatowemu Inspektoratowi Weterynarii w K.
W toku postępowania organ ZUS ustalił, co następuje:
• Powiatowy Inspektorat Weterynarii w K. nie jest przedsiębiorcą, nie prowadzi działalności gospodarczej (nie podlega wpisowi do ewidencji), nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych ani podatku do towarów i usług – jest jednostką budżetową sektora finansów publicznych. Zgodnie z decyzją o nadaniu NIP i zaświadczeniem w sprawie REGON jest jednostką organizacyjną mniemającą osobowości prawnej.
• Na podstawie przedłożonego bilansu jednostki budżetowej na dzień 31 grudnia 2008 r. oraz rocznego bilansu rachunku dochodów własnych i tabeli amortyzacyjnej środków trwałych ustalono, że Inspektorat jest właścicielem samochodów osobowych – Fiata Punto (2003 r.), Skody Fabii (2006 r.) oraz Peugeot (2007 r.) - o łącznej wartości 123.783,99 zł. Posiada środki pieniężne w kwocie ok. 61.000 zł. Ponadto posiada środki trwałe o łączne wartości 137.759,80 zł (urządzenia biurowe i specjalistyczne), nie posiada zadłużenia długoterminowego – wykazuje tylko zadłużenie krótkoterminowe wobec innych wierzycieli.
• PIW w K. posiada w istocie wydzielony rachunek dochodów własnych, przeznaczony do gromadzenia wpływów za wykonywanie czynności przez lekarzy wyznaczonych nie będących pracownikami Inspekcji. Środki te mogą być wydatkowane na cele wymienione w art. 17 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej.
• Jednostka przedłożyła umowy z lek. wet. M. W. oraz decyzje o jej wyznaczeniu na czas określony za lata 2005-2009, wraz z w/w umowami i aneksami. Lekarka oświadczyła, iż posiada odrębny tytuł ubezpieczenia społecznego i nie wnosi o opłacenie składek na ubezpieczenie.
• Jednostka przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego dochodów własnych prowadzonego przez [...] Bank w K. – zgodnie z ostatnim wyciągiem z dnia 14 maja 2009 r. saldo końcowe wynosiło 61.551,58 zł.
• Jednostka nie korzystała z pomocy publicznej dla przedsiębiorców, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. nr 123, poz. 1291, ze zm.).
W tym stanie sprawy ZUS orzekł jak na wstępie. Odnośnie do kwestii odmowy umorzenia zaległości składkowych wymienionych w osnowie decyzji podniesiono, że do sytuacji faktycznej wnioskodawcy może mieć zastosowanie jedynie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przesłanki określa art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 28 ust. 3a wraz z wydanym na jego podstawie rozporządzeniem wykonawczym, ponieważ przepisy te nie dotyczą składek na pracowników, lecz składek własnych płatnika. Dlatego też wszystkie okoliczności podniesione we wniosku, które nie dotyczą kwestii istnienia albo nieistnienia całkowitej nieściągalności nie mają znaczenia dla sprawy i nie mogły być wzięte pod uwagę.
Ponadto wyjaśniono, iż w tego rodzaju sprawach decyzja organu ZUS ma charakter uznaniowy, tzn. nawet wówczas, gdy występuje któraś z przesłanek umorzenia, Zakład nie ma obowiązku umorzenia zaległości. Publicznoprawny charakter tych należności zmusza do szczególnej ostrożności w tego rodzaju sprawach.
ZUS nie wdrożył jeszcze postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika, a ma możliwość zabezpieczania i przymusowego dochodzenia należności na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j., Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, ze zm. przyp. tut. Sądu). Dłużnik posiada majątek, nie można więc wykluczyć, iż należności zostaną uregulowane w całości.
5. Pismem z dnia 3 listopada 2009 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że PIW w K. został potraktowany jak przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą. Tymczasem podmiot ten jest państwową jednostką budżetową, która nie posiada żadnych dochodów na pokrycie należności wobec ZUS. Jej majątek jest majątkiem Skarbu Państwa, będącym jedynie w jej użytkowaniu. Dochód z jego sprzedaży stanowi dochód budżetu państwa, a nie dochód, który mógłby zostać przeznaczony na wydatki.
Decyzją z dnia 11 lutego 2010 r., Nr[...], Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 14 października 2009 r. W decyzji tej podniesiono te same okoliczności faktyczne i prawne, co w utrzymanym w mocy rozstrzygnięciu, podnosząc, iż brak jest przesłanek całkowitej nieściągalności, które by mogły uzasadnić umorzenie zaległości składkowych.
Ponadto Prezes ZUS wskazał, iż płatnik dokonał korekty deklaracji rozliczeniowej i zmianie uległa wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, która aktualnie wynosi 8.953,37 zł.
W uzasadnieniu wskazano także, iż cyt. ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych równo traktuje wszystkich płatników składek, bez względu na rodzaj ich działalności oraz ich status – dotyczy to również państwowych jednostek budżetowych. Każdy płatnik powinien regulować swoje zobowiązania, a w razie naruszenia tego obowiązku, ponosić konsekwencje w postaci spłaty wygenerowanych zaległości. Pomimo tego, że zarówno państwowe jednostki budżetowe jak i fundusze celowe tworzą sektor finansów publicznych, to środki zarezerwowane na ich funkcjonowanie przeznaczone są na realizacje ściśle określonych celów. Nie mogą być zatem przenoszone pomiędzy poszczególnymi jednostkami sektora finansów publicznych. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest właśnie funduszem celowym, tworzonym głównie ze składek na te ubezpieczenia, w celu realizacji świadczeń wynikających z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego. Umarznie należności składkowych jest stąd obwarowane takimi wymogami, jakie przytoczono i może mieć miejsce, co do zasady, tylko w przypadku całkowitej ich nieściągalności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Powiatowy Inspektorat Weterynarii w K. wniósł o uchylenie w/w decyzji Prezesa ZUS, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 734 kodeksu cywilnego polegającą na przyjęciu, że zleceniobiorca jest pracownikiem;
2) oraz art. 17 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t. j., Dz. U. z 2007 r. nr 121, poz. 842, ze zm.) poprzez przyjęcie, że środki zgromadzone na rachunku dochodów własnych przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z funkcjonowaniem wyznaczonych lekarzy weterynarii można przeznaczyć ubezpieczenia społeczne lekarzy wykonujących zadania na podstawie umowy zlecenia.
W uzasadnieniu podano, iż ubezpieczona – lek. wet. M. W. – świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia i mimo iż ustawodawca traktuje zleceniobiorców podobnie jak pracowników, nie można powiedzieć, że była ona pracownikiem. Ponadto wskazano, iż jest ona osobą wykształconą, zawarła stosowne umowy, w których wyraźnie oświadczyła, że posiada odrębny tytuł ubezpieczenia. W rocznych rozliczeniach wyraźnie zaznaczano, że składki od jej wynagrodzenia nie są odprowadzane. Inspekcja Weterynaryjna nie potrącała składek w związku z pisemnym oświadczeniem lekarki. Dlatego nie można zarzucić, iż naruszyła obowiązek, o którym mowa w art. 46 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Podkreślono, iż obowiązek zleceniodawcy odpowiedzialnego jako płatnik za odprowadzanie składek nie jest absolutny. Wyłom od tej zasady konstytuuje art. 19 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym w przypadku gdy do odprowadzania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zobowiązany jest więcej niż jeden płatnik, to ubezpieczony winien o tym powiadomić wszystkich płatników. Za skutki błędnego zawiadomienia odpowiada wówczas ubezpieczony. Zdaniem strony skarżącej można ten przepis na zasadzie wykładni funkcjonalnej rozciągnąć na stan faktyczny przedmiotowej sprawy.
W dalszej części uzasadnienia przytoczono przepisy art. 16 ust. 1, 3 i 7 oraz art. 17 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej oraz powołano się na art. 22 ust. 2, 6, 7 i 9 ustawy o finansach publicznych, aby wykazać, iż w przypadku gdy Powiatowy Lekarz Weterynarii nie ma możliwości wykonywania nałożonych na niego obowiązków, to jest uprawniony do zawarcia umowy zlecenia i wyznaczenia ściśle określonych ustawą podmiotów do wykonywania jego zadań. Wyznaczenie tym podmiotom zadań z zakresu administracji publicznej ma miejsce na ściśle określonych zasadach. Nie stanowi to zatrudnienia w rozumieniu prawa pracy i państwowa jednostka budżetowa nie może być płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne zleceniobiorców. W ustawie szczególnej nie przewidziano takiej możliwości ani też nie zezwolono na wydatkowanie dochodów własnych na opłacanie takich składek. Przepisy te, w szczególności art. 16 i 17 cyt. ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej jako lex specialis w stosunku do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączają zatem możliwość nałożenia na stronę skarżącą obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne lekarza wyznaczonego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, działając przez pełnomocnika wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie co do braku zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności.
Organ zwrócił uwagę, iż podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mają żadnego związku ze sprawą, gdyż wskazane przepisy kodeksu cywilnego oraz cyt. ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej nie stanowią materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji. Organ wydał bowiem decyzję w oparciu o ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, która określa zasady i przesłanki umorzenia należności składkowych. Postępowanie to nie odnosiło się do zasadności ani wysokości zaległych składek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).
Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze, a także okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.
Kwestię umarzania należności z tytułu składek regulują m. inn. przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.), jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365). Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.
Jak słusznie jednak zaznaczył organ rentowy, do sytuacji faktycznej strony skarżącej zastosowanie może mieć jedynie art. 28 ust. 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6. Zasady umarzania należności składkowych przewidziane w art. 3a wskazanej ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. odnoszą się bowiem wyłącznie do ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, a takim podmiotem nie jest Powiatowy Inspektorat Weterynarii w K. Co do zasady zatem organ rentowy zastosował prawidłową podstawę prawną rozpoznając wniosek strony skarżącej w kontekście przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Ponadto z art. 30 ustawy wynika, że instytucji umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, a zatem zasadnie organ rentowy stwierdził, że nie może podjąć rozstrzygnięcia co do wniosku strony skarżącej o umorzenie składek za pracowników w części przez nich finansowanej.
Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest zasadność, czy wysokość dochodzonych należności, ale kwestia istnienia, bądź nieistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji umorzenia należności składkowych. Dlatego też obowiązkiem organu rentowego było przeprowadzenie postępowania w kierunku zbadania tychże ustawowych przesłanek określonych w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność eksponowana przez stronę skarżącą, że Powiatowy Inspektorat Weterynarii w K. nie ponosi winy za powstałą zaległość oraz że został wprowadzony w błąd przez lekarza weterynarii M. W. co do podlegania przez nią ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu. W sytuacji, w której okazało się, że zleceniobiorca nie jest ubezpieczony istniał obiektywny, prawny obowiązek odprowadzania stosownych składek przez zleceniobiorcę. Obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych za zleceniodawcę wynika z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym obowiązkowemu ubezpieczeniu rentowemu i emerytalnemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy zlecenia. Ponadto z treści art. 8 ust. 2a tej ustawy wynika również, że za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, co czyni bezpodstawnym zarzuty strony skarżącej, iż organ rentowy niezasadnie potraktował M. W. jak pracownika, mimo że pracownikiem nie jest.
Ponadto kwestia wprowadzenia strony skarżącej w błąd i niewykonania przez M. W. ustaleń umowy zlecenia może być co najwyżej przedmiotem regresowego postępowania przed sądem powszechnym.
Zaznaczyć również należy, iż istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.
Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający w sprawie w sposób wyczerpujący rozważył mające zastosowanie względem wnioskodawcy przesłanki ewentualnego umorzenia i stwierdził, iż nie zachodzi żaden z ustawowych przypadków nieściągalności określony w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem wnioskodawca posiada majątek w postaci środków pieniężnych, samochodów osobowych i środków trwałych, co umożliwia wobec braku dobrowolnej spłaty zadłużenia wszczęcie i skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Wbrew bowiem twierdzeniom strony skarżącej, zarówno środki pieniężne, jak i majątek rzeczowy mogą być przedmiotem zajęcia komorniczego i egzekucji, o ile ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza w tej materii wyjątków.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło