II OSK 1453/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-09-07
Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Barbara Adamiak, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia w maksymalnej wysokości jest dopuszczalne w sytuacji, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, a organ egzekucyjny wybrał ten środek zamiast wykonania zastępczego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wybór grzywny w celu przymuszenia zamiast wykonania zastępczego jest dopuszczalny, o ile jest zgodny z zasadami celowości i najmniejszej uciążliwości. Grzywna w maksymalnej wysokości jest uzasadniona, gdy zobowiązany przez długi czas uchyla się od wykonania obowiązku, a sama grzywna ma charakter przymuszający i może zostać umorzona po wykonaniu obowiązku. Sąd podkreślił, że grzywna nie jest karą, a jej wysokość nie zależy od sytuacji materialnej zobowiązanego, lecz od jej skuteczności w doprowadzeniu do wykonania obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na J. J. za niewykonanie obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego (słupowej stacji transformatorowej). Po uchyleniu decyzji nakazującej rozbiórkę przez organ II instancji, zobowiązana nie wykonała obowiązku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. J., która zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego dotyczących wyboru środka egzekucyjnego i jego wysokości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 438/09 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] września 2007 r. znak: [...] uchylając w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: [...] orzekł o nałożeniu na J. J. obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego: słupowej stacji transformatorowej zlokalizowanej w Broszkowicach w rejonie mostu na rzece Wiśle od strony odpowietrznej prawego wału przeciwpowodziowego w bezpośrednim jego pobliżu, na działce nr [...].
Z uwagi na niewykonanie obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, upomnieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wezwał zobowiązaną do wykonania ciążącego na niej obowiązku dokonania rozbiórki obiektu budowlanego z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej.
Następnie po upływie ustawowego terminu od doręczenia upomnienia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu wystawił w dniu [...] października 2008 r. tytuł wykonawczy TYT-3 należności niepieniężnych, wszczynając postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie zastosował środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w wysokości 10000 zł, orzekając o jej nałożeniu na J. J. postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., znak: [...].
Zobowiązana J. J., złożyła zarzuty do prowadzonego postępowania oraz odrębnie, pismem z dnia 14 listopada 2008 r. – zażalenie na postanowienie nakładające grzywnę.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, po rozpoznaniu zażalenia J. J., wydał w dniu [...] stycznia 2009 r. postanowienie znak: [...] utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu z dnia [...] października 2008 r., znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne dotyczy rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia obiektu budowlanego w postaci słupowej stacji transformatorowej. Jak wynika z prowadzonego postępowania, obowiązek powyższy nie został wykonany w całości. Organ uznał więc za słuszne podejmowanie działań egzekucyjnych. Mając na uwadze zasadę "obowiązkowości" wynikającą z treści art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ drugiej instancji stwierdził, że Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu jako wierzyciel będący równocześnie organem egzekucyjnym obowiązku o charakterze niepieniężnym, obowiązany jest w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania czynności wynikających z ostatecznej decyzji nakazowej, do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wyliczonych w art. 1a pkt 12 lit. b/ ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wojewódzki Inspektor stwierdził, iż spośród środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. b/ powołanej ustawy, grzywna w celu przymuszenia jest środkiem najmniej uciążliwym dla zobowiązanego. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast zgodnie z art. 126 powołanej ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. Zdaniem organu II instancji powyższe potwierdza mniejszą uciążliwość grzywny w stosunku do wykonania zastępczego, tym bardziej że nałożenie grzywny w mniejszy sposób ingeruje w prawa i obowiązki zobowiązanego, niż czyni to zastosowanie wykonania zastępczego.
Jako kolejny argument uzasadniający orzeczenie grzywny celem przymuszenia organ odwoławczy wskazał, że art. 122 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje, iż skutkiem dalszego uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku pomimo nałożenia na niego grzywny w celu przymuszenia jest wykonanie zastępcze, co stanowi o kolejności stosowania tych środków egzekucyjnych i potwierdza, że skoro w ustawie mowa jest o zagrożeniu wykonaniem zastępczym, to jest to środek o większej dolegliwości niż grzywna.
W kwestii wysokości grzywny organ II instancji stwierdził, że wymierzenie grzywny w maksymalnej wysokości J. J. jest w pełni uzasadnione. Organ podniósł, iż grzywny nieuiszczone lub nieściągnięte, w przypadku wykonania obowiązku podlegają umorzeniu z mocy samej ustawy. Muszą one zatem być określone w taki sposób, aby spełniły swą rolę, tj. przymusiły zobowiązanego do wykonania obowiązku. Podkreślono, że organ I instancji wyczerpująco w uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał na środki, jakimi dysponuje zobowiązana i uwzględniając ponad roczne uchylanie się od wykonania obowiązku orzekł o zastosowaniu grzywny w górnej granicy. W ocenie organu odwoławczego okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie grzywny w celu przymuszenia w wysokości maksymalnej, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 438/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Małopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem jest w sprawie postanowienie o nałożeniu grzywny celem przymuszenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że na tym etapie postępowania kontroli nie podlegają kwestie związane z zasadnością i wymagalnością obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jak stanowi art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Poza granicami sprawy dotyczącej grzywny celem przymuszenia pozostają kwestie związane z prawidłowością tytułu wykonawczego i prawidłowością postępowania egzekucyjnego, jak również prawidłowość rozpoznania skargi składanej w trybie art. 227 k.p.a. Sąd w postępowaniu nie bada prawidłowości rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), których podstawą może być m.in. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8).
W związku z zarzutami zaprezentowanymi w skardze Sąd podkreślił, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje sekwencję czynności, jakie organ egzekucyjny podejmuje w celu wyegzekwowania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Wśród czynności tych należy zasadniczo wskazać kolejno: przesłanie zobowiązanemu pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (art. 15 § 1 ustawy), wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 ustawy), którego odpis doręczono zobowiązanemu oraz stosowanie środków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 7 powołanej ustawy organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Powołany przepis wskazuje dwie zasady postępowania egzekucyjnego: celowości oraz najłagodniejszego środka. Przepisy nie określają, który z pozostających do wyboru przez organ egzekucyjny środków jest mniej czy bardziej uciążliwy dla zobowiązanego. Nie można w szczególności przyjąć, iż wyliczenie kolejności środków zawarte w art. 1a pkt 12 jest wiążące co do kolejności ich stosowania. Wybór środka pozostawiono organowi egzekucyjnemu. Zatem stosując określony środek organ egzekucyjny musi mieć na uwadze obydwie wymienione zasady.
Odnosząc powyższe uwagi do sprawy Sąd wskazał, iż organ egzekucyjny wybrał środek mniej uciążliwy dla zobowiązanej i bardziej celowy. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się w szczególności, w wypadku gdy ciążący na zobowiązanym obowiązek może być spełniony tylko osobiście lub gdy użycie innego środka egzekucyjnego jest niemożliwe lub niecelowe (art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Chociaż w doktrynie podnosi się, iż w ramach wykonania obowiązku usunięcia samowoli budowlanej organ powinien co do zasady wybrać wykonanie zastępcze, gdyż ono powadzi bezpośrednio do realizacji obowiązku, to jednakże w każdej konkretnej sytuacji należy rozważać obydwa równorzędne środki. Zdaniem Sądu w sprawie prawidłowym działaniem organów było nałożenie grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki stacji transformatorowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy zobowiązana w części wykonała obowiązek. Organ właściwie uzasadnił wybór akurat tego środka jako bardziej celowego i łagodniejszego dla skarżącej. Rzeczywiście jest to środek mniej ingerujący w sferę praw skarżącej, pozostawia jej wybór wykonawcy rozbiórki, co z kolei wpływać może na ograniczenie kosztów wykonania obowiązku.
Istotą rozpoznawanej sprawy jest nie tylko kwestia zasadności nałożenia grzywny w celu przymuszenia, lecz również prawidłowość ustalenia jej wysokości.
W kwestii wysokości nałożonej grzywny Sąd powołał art. 121 § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Określa on maksymalną wysokość grzywny, jaką można nałożyć na osobę fizyczną, tj. kwotę do 10 000 zł. W orzecznictwie zasadnie zwrócono uwagę na okoliczność, że z treści art. 121 powołanej ustawy nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadnienia wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego, tym bardziej że zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny wykonując ciążący na nim obowiązek. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a na jej wysokość nie powinny w istotny sposób wpływać okoliczności związane z cechami osobowymi zobowiązanego, w tym z jego sytuacją materialną. Grzywna ta jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku. Rolą jej jest doprowadzenie do wykonania tego obowiązku. Szczególnie więc w sytuacji, gdy może ona być nałożona tylko jeden raz (art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), wysokość tej grzywny powinna realnie wpływać na wykonanie obowiązku określonego w tytule egzekucyjnym. Zatem zarzut skarżącej, iż organ nie zbadał jej możliwości finansowych nie może odnieść skutku, a okoliczność dopuszczalności wyłącznie jednokrotnego nałożenia grzywny, jest jedną z istotnych okoliczności, która – jak zasadnie przyjęły organy obydwu instancji – ma wpływ na wysokość grzywny.
Zastosowanie środków egzekucyjnych ma doprowadzić do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Skuteczność środków egzekucyjnych jest jednym z podstawowych czynników przesądzających o efektywności administracji publicznej. Grzywna jako jedyny środek spośród przewidzianych ustawą jest środkiem przymuszającym, pozostałe zaś są środkami zaspokajającymi. Jak już wspomniano wyżej grzywna nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Ustawodawca ustanowił jedynie górne granice grzywien pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ich ustalania w konkretnej sprawie. Nie oznacza to jednak dowolności, ponieważ organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 ustawy egzekucyjnej) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 ustawy).
Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji wynika jednoznacznie, że ustalając wysokość grzywny organy rozważyły jej wysokość pod kątem efektywności prowadzonej egzekucji. Dodatkowo poinformowały zobowiązanego o możliwości wynikającej z art. 125 ustawy egzekucyjnej. Organy nie naruszyły więc granic uznania administracyjnego, wyznaczonych przez powołane wyżej przepisy. Grzywna nałożona na skarżącą jest środkiem adekwatnym. Faktem jest, iż skarżąca wykonała częściowo nałożony na nią obowiązek, należy jednakże jednocześnie zauważyć, iż od nałożenia na skarżącą obowiązku rozbiórki stacji transformatorowej upłynęło ok. 1,5 roku, a skarżąca nadal nie wykonała całości obowiązku. Grzywna w nałożonej wysokości, zdaniem Sądu, jest na tyle dolegliwa, by zmusić skarżącą do wykonania obowiązku. Szczególnie w sytuacji, gdy grzywna może być nałożona tylko raz, a wysokość tej grzywny powinna realnie wpływać na wykonanie obowiązku określonego w tytule egzekucyjnym.
Sąd podkreślił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych". Nakaz rozbiórki dotyczy bowiem słupowej stacji transformatorowej, tj. obiektu budowlanego, który nie ma charakteru budynku w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.
J. J. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, a to:
– przepisu art. 7 § 2 i 119 § 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że organy administracyjne dokonały z punktu widzenia zasady wyboru środka bezpośrednio prowadzącego do realizacji obowiązku i środka najmniej uciążliwego,
– przepisu art. 121 § 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) przez błędne zastosowanie i przyjęcie, że nałożenie grzywny w maksymalnej dozwolonej przez ustawę wysokości nie narusza zasady wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego i nie stanowi przekroczenia granic uznania administracyjnego jakie wykorzystuje organ administracji przy wymierzaniu wysokości grzywny;
2) przepisów postępowania, a to:
– przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
– przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na tych podstawach wnosiła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zarzut naruszenia art. 7 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nie jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 7 § 2 tej ustawy, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z tego rozwiązania prawnego przyjętego w art. 7 § 2 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika, że w sytuacji gdy organ egzekucyjny w sprawie dotyczącej wykonania obowiązku usunięcia skutków samowoli budowlanej ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze, powinien wybrać wykonanie zastępcze. Rozważając możliwość zastosowania grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego należy uwzględnić przesłanki, ustanowione w przepisach powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosowania tych środków. Według art. 119 § 1 grzywnę w celu przymuszenia stosuje się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania czynności albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Podstawą ogólną nałożenia grzywny w celu przymuszenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest art. 119 § 1 zaś art. 119 § 2 jest przepisem szczególnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 397/06). Wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt i odpowiedzialność (art. 127 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Z regulacji prawnej nie ma podstaw do wyprowadzenia pierwszeństwa stosowania wykonania zastępczego. Należy podzielić stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 767/08 "Do przyjęcia takiego stanowiska nie uprawnia wykładnia językowa przytoczonego wyżej zespołu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie legitymują takiego poglądu również względy systemowe i celowościowe. Podejmując próbę ustalenia rzeczywistej kolejności zastosowania środków egzekucyjnych w egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, nie można pominąć uregulowania art. 122 § 2 in fine ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 122 § 2 nie ustanawia wprost kolejności stosowania grzywny i wykonania zastępczego, lecz określa elementy postanowienia o nałożeniu grzywny. Może jednak stanowić normę systemową pozwalającą na odczytanie wzajemnych relacji przepisów art. 119 oraz art. 127 a także zakresu obowiązywania reguł ogólnych sformułowanych w art. 7 § 2, w procesie egzekwowania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. W myśl art. 122 § 2 postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej wysokości, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zagrożenie dotyczące wykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego wyklucza tezę o bezwzględnym pierwszeństwie wykonania zastępczego. Nadto, warto zwrócić uwagę na przepis art. 128 § 1 pkt 2, zgodnie z którym należy doręczyć zobowiązanemu postanowienie z rozstrzygnięciem, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Przepisy zaś art. 128 § 1 pkt 2, określające możliwość nałożenia na zobowiązanego obowiązków związanych z wykonaniem zastępczym i zawierające stosowne pouczenie, nie przewidują zamieszczenia pouczenia o zagrożeniu alternatywnym obowiązkiem, tj. grzywną. Trudno, w tej sytuacji, podzielić pogląd o wynikającym z art. 7 § 2 oraz art. 119 § 2, pierwszeństwie wykonania zastępczego".
W zaskarżonym wyroku Sąd trafnie wskazał, że dla oceny grzywny w celu przymuszenia jako środka stosowanego zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 § 2 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma znaczenie prawne art. 125 § 1 i § 2 tej ustawy. Wykonanie obowiązku przez skarżącą daje podstawy do wystąpienia o umorzenie grzywny (art. 125 § 1 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W tym zakresie przepisy prawa nie pozostawiły uznaniu organu egzekucyjnemu umorzenia grzywny.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 121 § 2 powołanej ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zastosowania grzywny w celu przymuszenia w maksymalnej wysokości, uwzględniając rodzaj obowiązku, przewlekłość uchylania się przez zobowiązaną od jego wykonania. Zasadnie wywodził, że od skarżącej zależy, czy wykona obowiązek przed uiszczeniem grzywny, co prowadzić będzie do jej umorzenia.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. i w związku z art. 18 powołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd dokonał prawidłowej oceny zastosowania przepisów prawa, wskazując na okoliczności mające znaczenie dla zapewnienia efektywności prowadzenia egzekucji.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło