I OZ 808/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II SO/Wa 32/10 o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie z wniosku K. J. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny z powodu nieprzekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II SO/Wa 32/10 wymierzył Dyrektorowi Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 3 102,96 zł za nieprzekazanie sądowi skargi K. J. z dnia 1 marca 2010 r., wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. We wniosku o ukaranie grzywną, który wpłynął do WSA w Warszawie dnia 11 maja 2010 r. (data prezentaty sądu) K. J. podniósł, iż skargę z dnia 1 marca 2010 r. złożył w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. Jeden egzemplarz został wniesiony za pośrednictwem organu, a drugi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Pismem datowanym na dzień 10 marca 2010 r. sąd przekazał przedmiotową skargę organowi. Jak wynika z pisma reklamacyjnego odbiór niniejszej przesyłki został pokwitowany przez osobę uprawnioną w dniu 15 marca 2010 r. Zdaniem wnioskodawcy, w związku z tym, że do dnia 6 maja 2010 r. organ nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy a tym samym przekroczył ustawowy termin określony w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), zasadnym jest wymierzenie grzywny. Pismem z dnia 14 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał odpis powyższego wniosku Dyrektorowi Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, celem ustosunkowania się do niego w terminie 14 dni. Odpis ten został doręczony organowi w dniu 18 maja 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek K. J. W dniu 25 maja 2010 r. Dyrektor Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał do WSA w Warszawie skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Sąd I instancji, mając za podstawę regulację art. 54 § 2 P.p.s.a. zgodnie, z któryą organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, stwierdził, iż bezspornie mimo upływu wyżej wymienionego ustawowego terminu Dyrektor Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Jak wynika z akt sprawy (sygn. akt II SA/Wa 856/10) przedmiotowa skarga wpłynęła bezpośrednio do sądu w dniu 8 marca 2010 r. i została przekazana do organu przy piśmie z dnia 10 marca 2010 r. Do organu pismo to wpłynęło w dniu 15 marca 2010 r., a skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została przekazana dopiero w dniu 25 maja 2010 r. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że Dyrektor Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał skargę K. J. z uchybieniem terminu określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a., bowiem termin ten upłynął w dniu 14 kwietnia 2010 r. Opóźnienie wynosiło zatem 41 dni, a co równie istotne organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek K. J. o wymierzenie grzywny i nie wyjaśnił przyczyn niezachowania terminu do przekazania skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się jego uchylenia, rozpoznania sprawy w trybie art. 188 P.p.s.a. i oddalenia wniosku o wymierzenie grzywny oraz zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 55 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 54 § 2 P.p.s.a. polegające na przyjęciu dyscyplinująco- restrykcyjnego charakteru grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. przy jednoczesnym pominięciu okoliczności sprawy dotyczących przyczyn niewypełnienia obowiązku ciążącego na organie administracji, a także czasu, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczności czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił. W uzasadnieniu wskazano, że zastosowane w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Powstałe opóźnienie spowodowane było dużą liczbą spraw sądowych prowadzonych w 2010 r. przez zespół radców prawnych oraz wzrostem spraw prowadzonych przez poszczególnych radców prawnych zatrudnionych w zespole. Sytuacja ta ma związek z wejściem w życie ustaw na podstawie, których Zakład Emerytalno- Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany został do ponownego przeliczenia i ustalenia wysokości emerytur. Podniesiono również, że z uwagi na dużą liczbę spraw sądowych utrudnionym było przygotowanie (skompletowanie) akt administracyjnych, a powyższe skutkowało przedłużeniem terminu przekazania skargi i akt administracyjnych do WSA w Warszawie. Podkreślono, że w niniejszej sprawie naruszenie obowiązku o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. nie rodzi negatywnych skutków dla K. J. i to powinno mieć decydujący wpływ na właściwe zastosowanie art. 154 § 6 P.p.s.a., a w konsekwencji doprowadzić do wymierzenia łagodnej sankcji. Natomiast Sąd I instancji całkowicie pominął funkcję prewencyjną grzywny za niewypełnienie obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a., skupiając się wyłącznie na jej funkcji represyjnej. Nadto stwierdzono, że skoro pełnomocnik Dyrektora Zakładu Emerytalno- Rentowego MSWiA w dniu 25 maja 2010 r. przesłał do WSA w Warszawie odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy, to wykonał zobowiązanie wynikające z wezwania sądu do ustosunkowania się do wniosku o wymierzenie grzywny. W odpowiedzi na zażalenie K. J. podał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, a postanowienie Sądu I instancji w pełni odpowiada przepisom prawa. Nadmienił, że organ administracji przed wydaniem przedmiotowego postanowienia miał możliwość usprawiedliwienia naruszenia prawa, ale z niej nie skorzystał. Reasumując, stwierdził, że WSA w Warszawie prawidłowo ocenił naruszenie terminu ustawowego przez organ i wymierzył odpowiednią grzywnę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Stosownie zaś do art. 55 § 1 powołanej ustawy, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Powyższe przepisy przewidują zatem wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie takiej grzywny, to jest stwierdzenie uchybienia przez organ 30 – dniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny. Wymierzając grzywnę, sąd powinien natomiast wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 podniesiono, że skoro z art. 54 § 2 P.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a., obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że organ nie przekazał skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w ustawowym terminie oraz wykonał ten obowiązek po znacznym (41 dni) upływie czasu i dopiero na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie grzywny. Nie zasługują w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na uwzględnienie okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie organu w przekazaniu skargi podniesione w zażaleniu. Z całą stanowczością należy wskazać, że organ zobowiązany jest dołożyć należytej staranności przy wykonywaniu zobowiązań nałożonych przez ustawę. Nawet okoliczności dotyczące dużej liczby spraw i pracy, redukcji pracowników nie są przekonywujące, bowiem to zadaniem organu jest odpowiednie zorganizowanie pracy, strona zaś nie może ponosić negatywnych skutków nieprofesjonalnych działań. Twierdzenie, że skarżący nie poniósł żadnych ujemnych skutków jest pozbawione podstaw, ponieważ to organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie czy też utrudnianie realizacji przysługującego stronie prawa do szybkiego rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W niniejszej sytuacji nie można powiedzieć, aby strona miała możliwość skorzystania z tego prawa. Reasumując, należy wskazać, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny był w pełni uzasadniony. Istotnym jest, że okoliczność przekazania skargi wraz z aktami przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny została przez Sąd I instancji uwzględniona przy ustaleniu jej wymiaru, bowiem stosownie do treści art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywna mogła zostać ustalona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów, a została wymierzona na poziomie jednokrotnego wynagrodzenia, które w 2009 r. wyniosło 3 102, 96 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.