II SAB/Gd 29/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta do rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki numer [...] i [...] o łącznej powierzchni 392 metry kwadratowe oraz działki numer: [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 3040 metrów kwadratowych położone w G. przy ulicy B., karta mapy [...] w terminie dwóch miesięcy od otrzymania akt administracyjnych wraz z odpisem wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, 2. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego T. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 12 maja 2010r. T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta , domagając się zobowiązania organu do załatwienia sprawy o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] o pow. 392 m2 oraz nr [...] i [...] o pow. 3040 m2, położone w G., karta mapy 56. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący wystąpił o odszkodowanie wnioskiem z dnia 12 maja 2008r., który to do chwili wniesienia skargi nie został rozpatrzony przez organ I instancji, mimo że Wojewoda wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie jako bezzasadnej. Organ podniósł, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, w związku z czym Sąd winien skargę odrzucić. Ustosunkowując się natomiast merytorycznie do skargi organ stwierdził, że nie pozostawał w bezczynności w przedmiotowej sprawie. Od czerwca 2009r. do końca marca 2010r. organ nie dysponował aktami sprawy. W kwietniu 2010r. strony zostały powiadomione o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy do końca września 2010 oraz wezwane do uzupełnienia materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Z art. 52 § 1 i 2 ustawy wynika natomiast, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § 1 kpa "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z bezczynnością organu. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w takim wypadku możliwość podjęcia określonych działań dyscyplinujących organ do załatwienia sprawy. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Wniesienie skargi do sądu na bezczynność organu jest możliwe zatem wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 kpa. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 26 maja 2008r. T. S. wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem datowanym na 12 maja 2010r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. Bema oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako parcele nr [...] i nr [...] o pow. 392 m2 oraz nr [...] i [...] i pow. 3040 m2. Następnie zaś w dniu 6 czerwca 2010r. z wnioskiem o odszkodowanie za tę samą nieruchomość wystąpili K., Z. i S. T. W dniu 18 czerwca 2008r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego i Ministerstwa Infrastruktury o akta administracyjne sprawy wywłaszczeniowej. 29 lipca 2008r. organ udzielił odpowiedzi na zapytanie skarżącego z dnia 23 lipca 2008r. dotyczące terminu załatwienia sprawy, stwierdzając, że sprawa zostanie rozpatrzona po otrzymaniu dokumentacji. Tego samego dnia wystąpił ponownie do Ministerstwa Infrastruktury W dniu 8 sierpnia 2008r. wpłynęły do organu akta wypożyczone z Ministerstwa Infrastruktury, które następnie zostały zwrócone dnia 29 sierpnia 2008r. . W dniu 2 grudnia 2008r. T. S. złożył do Wojewody zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Prezydent Miasta w dniu 2 lutego 2009r. przesłał do stron zawiadomienie o prowadzeniu postępowania w sprawie. Wojewoda postanowieniem z dnia 17 lutego 2009r. wyznaczył Prezydentowi Miasta dodatkowy termin dwóch miesięcy licząc od dnia doręczenia postanowienia do załatwienia sprawy administracyjnej z wniosku T. S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. B. oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako parcele nr [...] i nr [...] o pow. 392 m2 oraz nr [...] i [...] i pow. 3040 m2. Następnie w dniu 8 maja 2009r. T. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o odszkodowanie z wniosku T. S. oraz K., Z. i S. T. wskazując, iż przed Ministrem Infrastruktury toczy się postępowanie zainicjowane przez wnioskodawców o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 12 stycznia 1951r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G., stanowiącej parcele [...]. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2009r. sygn. akt II SAB/Gd 27/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie ze skargi T. S. na bezczynność Prezydenta Miasta uznając, iż zawieszenie postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, której dotyczył wniosek skarżącego, stanowi rozpoznanie sprawy i organ nie pozostaje w bezczynności. Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego zażalenia Wojewoda postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009r. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 19 czerwca 2009r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego, uznając, iż wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za to wywłaszczenie. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010r. sygn. akt II SA/Gd 555/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uwzględniając skargę T. S., uchylił postanowienie Wojewody z dnia 5 sierpnia 2009r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 19 czerwca 2009r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Akta administracyjne zostały zwrócone Prezydentowi Miasta w dniu 23 marca 2010r. W dniu 19 kwietnia 2010r. organ zawiadomił strony, że prowadzi postępowanie w sprawie i wezwał do złożenia w terminie 14 dni postanowień spadkowych. K. T. w wykonaniu tego wezwania złożyła w dniu 30 kwietnia 2010r. odpisy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Następnie w dniu 7 maja 2010r. organ wystąpił do Wydziału Geodezji o dokumenty dotyczące nieruchomości objętych wnioskiem o odszkodowanie. Na rozprawie przed tutejszym Sądem, która miała miejsce w dniu 8 września 2010r., pełnomocnik skarżącego stwierdził, że przesłał organowi komplet postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku oraz że do chwili obecnej nic w sprawie się nie dzieje. Zdaniem Sądu wniesienie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta było dopuszczalne. Wbrew bowiem twierdzeniom organu skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 Kpa, a tym samym spełnił wymogi określone w art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uprzednie wniesienie skargi na bezczynność nie stanowi przeszkody do rozpoznania niniejszej sprawy, jako że sprawa poprzednia zakończyła się umorzeniem postępowania, z uwagi na zawieszenie postępowania administracyjnego o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Przede wszystkim wskazać należy, że umorzenie przez sąd postępowania nie stanowi przeszkody do ponownego wniesienia skargi. Nadto uległ zmianie stan faktyczny sprawy, będący podstawą umorzenia postępowania ze skargi na bezczynność, z uwagi na wyeliminowanie wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 10 stycznia 2010r. postanowień organów obu instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania. W obrocie prawnym funkcjonuje natomiast nadal postanowienie Wojewody z dnia 7 lutego 2009r. o wyznaczeniu dodatkowego dwumiesięcznego terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy administracyjnej o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W tej zaś sytuacji wniesienie niniejszej skargi na bezczynność uznać należy za dopuszczalne i skuteczne. Przedmiotowa sprawa powinna być rozpoznana przez organ administracji w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2010r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Przepisy tej ustawy nie wskazują terminów załatwienia sprawy dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, skutkiem czego należy odwołać się w tym zakresie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. I tak z art. 35 § 1 Kpa wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do § 2 tego artykułu niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Zgodnie zaś z § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z zasadami zawartymi w art. 7 i 8 Kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie albo gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Bezczynność organu musi istnieć zarówno w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie orzekania przez sąd administracyjny. Wskazać w tym miejscu należy na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008r. sygn. akt I OPS 6/08, LEX nr 463487. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent Miasta nie rozstrzygnął sprawy o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. przy ul. B. oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako parcele nr [...] i nr [...] o pow. 392 m2 oraz nr ...] i [...] i pow. 3040. Do chwili orzekania przez Sąd nie została wydana w sprawie decyzja ani też organ nie pozostawił złożonych wniosków bez rozpoznania. Brak jest więc załatwienia sprawy w myśl regulacji Kpa. Przytoczone powyżej okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że organ pozostaje w bezczynności. Wprawdzie postępowanie administracyjne w sprawie było zawieszone, a akta administracyjne zostały zwrócone Prezydentowi Miasta w dniu 23 marca 2010r., jednakże bezczynność organu wystąpiła już przed zawieszeniem postępowania, co potwierdza również fakt, iż Wojewoda uwzględnił zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy. Nie ulega nadto wątpliwości, że w okresie po zwrocie akt, tj. od dnia 23 marca 2010r. organ w dalszym ciągu pozostaje w bezczynności w sprawie. Stwierdzić wprawdzie należy, że we wskazanym okresie organ podjął czynności wyjaśniające, jednakże nie zmienia to oceny niniejszej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem, aby w sprawie w sposób prawidłowy toczyło się postępowanie. Organ jedynie w kwietniu 2010r. po raz kolejny zawiadomił strony, że prowadzi postępowanie i wezwał do nadesłania odpisów postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, informując przy tym, że rozpatrzenie sprawy może się przedłużyć do końca września 2010r. Następnie w maju 2010r. organ wystąpił do Wydziału Geodezji o dokumenty dotyczące nieruchomości objętych wnioskiem o odszkodowanie i od tego czasu aż do daty orzekania przez Sąd w sprawie nie dzieje się nic. W ocenie Sądu wskazywane przez organ okoliczności nie mogą usprawiedliwiać niezałatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do naruszenia przepisów określających terminy załatwiania spraw, czego wyrazem było również postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 17 lutego 2009r. wyznaczające dodatkowy termin jej załatwienia. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga jest zasadna i na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując stosownie do treści art. 205 § 1 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy i koszty zastępstwa procesowego.