II SA/Gd 251/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. przy udziale R. S. na decyzję Wojewody z dnia 5 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia 30 października 2009 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., Prezydent Miasta G. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku R. S. o zapłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], położonej przy ul. [...] w G. w części dotyczącej znajdującej się na nieruchomości studzienki kanalizacyjnej. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 25 lutego 1971 r., nr [...] doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, które polegało na odjęciu prawa własności R. S., K. W. i T. W. W treści decyzji wskazano, że na podstawie art. 8 ust 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 18 poz. 94 z 1961r.) wywłaszczenie części gruntu w mieście lub osiedlu na cele budowy ulicy odbywa się bez odszkodowania, o ile działka wywłaszczana nie przekracza 25% powierzchni całej nieruchomości, oraz że odszkodowanie za studzienkę kanalizacyjną zostanie ustalone w odrębnej decyzji. Decyzją z dnia 7 sierpnia 1971 r., nr [...] za studzienkę kanalizacyjną znajdującą się na wywłaszczonej nieruchomości przyznano K. W., R. S. i T. W. odszkodowanie w wysokości 2505 zł, do którego wypłaty został zobowiązany Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Decyzja ta została doręczona T. W. w dniu 9 sierpnia 1971 r. - osobiście, K. W. i R. S. w dniu 10 sierpnia 1971 r., przy czym decyzję dla R. S. odebrała jej matka – K. W. Decyzja ta, wobec niezaskarżenia uprawomocniła się najpóźniej 25 sierpnia 1971 r. Po uprawomocnieniu się decyzji o ustaleniu odszkodowania za studzienkę kanalizacyjną w wysokości 2505 zł - w częściach 627 zł dla K. W. i po 939 zł dla T. W. i R. S., Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Zarząd Gospodarki Terenami Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. w związku z wypłatą odszkodowania za nabytą nieruchomość zwrócił się pismem z dnia 27 sierpnia 1971 r. do Powszechnej Kasy Oszczędności I Oddział w G. , Banku Rolnego w G., Powszechnej Kasy Oszczędności w G. o zgłoszenie należnych od K. W., T. W. i R. S. wierzytelności. W żadnej z w/w instytucji nie figurowali oni jako dłużnicy. Zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia 7 września 1971 r. [...] T. W. oraz R. S. nie figurowali w ewidencji podatników podatku obrotowego i dochodowego oraz gruntowego i nieruchomości, zaległości podatkowych nie posiadali, K. W. figurowała w ewidencji podatników od nieruchomości, zaległości podatkowych nie posiadała. Według zaświadczeń Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia 29 września 1971 r. [...] K. W. oraz R. S. nie zalegały z uiszczaniem podatków i nie były od nich egzekwowane inne należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Według zaświadczeń Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. z dnia 7 października 1971 r. [...], K. W. oraz R. S. nie były podatnikami podatku obrotowego, dochodowego i gruntowego i nie zalegały z uiszczaniem podatków. W dniu 4 października 1971 r. ówczesny Kierownik Działu Dokumentacji Prawnej zwrócił się do Głównego Księgowego Zarządu Gospodarki Terenami o dokonanie wypłaty odszkodowania w kwocie 2505 zł należnego za studzienkę kanalizacyjną znajdującą się na wywłaszczonej nieruchomości, przyznanego decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 7 sierpnia 1971 r. Odszkodowanie należało wypłacić w częściach – K. W. - 2/8 tj. 627 zł, T. W. w 3/8 tj. 939 zł i R. S. w 3/8 tj. 939 zł. Na piśmie z dnia 4 października 1971 r. znajduje się odręczna notatka - opatrzona datą 12 października 1971 r. "przesłano pocztą". W dniu 28 października 1971 r. ówczesny Kierownik Działu Dokumentacji Prawnej sporządził notatkę stwierdzającą że: – nieruchomość stanowiąca parcelę nr 201/101 o pow. 350m2 k.m. 63, zapisana w KW 600 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa prawomocną decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 25 lutego 1971 r. nr [...], – przedmiotowa parcela została przepisana na własność Skarbu Państwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. i w dniu 30 czerwca 1971 r. wpisana do księgi wieczystej nr [...], – odszkodowanie za znajdującą się na wywłaszczonej parceli studzienkę zostało wypłacone w dniu 12 października 1971 r. T. W., K. W. i R. S.. Organ pierwszej instancji wskazał, że T. W. zmarł w dniu 21 kwietnia 1996 r., natomiast K. W. zmarła w dniu 27 czerwca 2000 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. o stwierdzeniu nabycia spadku po T. W. z dnia 2 lipca 1996 r. (sygn. akt: [...]) - jedynym spadkobiercą T. W. jest I. G. Spadkobiercą po K. W. jest R. S. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 16 stycznia 2001 r. (sygn. akt: [...]). Organ pierwszej instancji podniósł, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zdaniem organu postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe Wynika to przede wszystkim z faktu, iż odszkodowanie za studzienkę kanalizacyjną znajdującą się na przedmiotowej nieruchomości przyznano i wypłacono K. W., R. S. i T. W. Według zwrotnych poświadczeń odbioru decyzja z dnia 7 sierpnia 1971 r. nr [...] została doręczona T. W. w dniu 9 sierpnia 1971 r., K. W. i R. S. w dniu 10 sierpnia 1971 r. W kwestii potwierdzenia wypłaty K. W., T. W. i R. S. - w dokumentach archiwalnych zachowały się jedynie 2 notatki o wypłaceniu tego odszkodowania. Każda notatka z osobna stanowi, że odszkodowanie zostało wypłacone 12 października 1971 r., natomiast z odręcznej notatki na piśmie z dnia 4 października 1971 r. "przesłano pocztą" należy wnioskować, że wypłaty odszkodowania dokonano za pomocą przekazu pocztowego. Organ pierwszej instancji wskazał, że stosowane w archiwizacji dokumentów, obowiązujące w czasach wydawania decyzji o odszkodowaniu w niniejszej sprawie, rzeczowe wykazy akt kwalifikowały dokumenty księgowe, w tym przelewy, przekazy, dowody osobistego odbioru gotówki jako kategorię B 5, tj. przechowywanie przez 5 lat. W związku z powyższym należy stwierdzić, że nie ma możliwości odnalezienia innego dowodu wypłaty odszkodowania niż notatka pracownika urzędu. Jednocześnie organ wskazał, że przez około 25 lat (od daty wywłaszczenia do daty złożenia wniosku R. S. o wypłatę odszkodowania) fakt dokonania wypłaty odszkodowania za studzienkę kanalizacyjną nie był przez wywłaszczonych negowany, nie ma żadnego śladu aby wywłaszczeni domagali się wypłaty przyznanego odszkodowania, zarówno od organu wywłaszczającego jak i przed sądem powszechnym. R. S. w odwołaniu z dnia 28 grudnia 2001 r. od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 10 grudnia 2001 r. podnosiła że zarówno ona jak i jej matka – K. W. - nie zostały powiadomione o przyznanym za studzienkę kanalizacyjną odszkodowaniu oraz że odszkodowania nie otrzymały, przy czym w dokumentach archiwalnych znaleziono dowody doręczenia decyzji - co świadczy o tym, że wywłaszczeni zostali powiadomieni o przyznaniu odszkodowania. Również na fakt wypłaty odszkodowania istnieją., dowody w postaci notatek dwóch urzędników Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Od powyższej decyzji R. S. złożyła odwołanie, kwestionując okoliczność wypłaty odszkodowania. Podniosła, że w aktach sprawy nie ma żadnego pokwitowania odbioru ani dokumentu potwierdzającego wypłatę. Decyzją z dnia 5 lutego 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że odszkodowanie za studzienkę kanalizacyjną zostało ustalone w odrębnej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 7 sierpnia 1971 r., nr [...] Odszkodowanie to przyznano K. W., R. S. i T. W. w łącznej wysokości 2505 zł, do wypłaty którego został zobowiązany Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Jak wynika z dokumentów uzyskanych z Archiwum Państwowego w G., decyzja ta została doręczona Panu T. W. w dniu 9 sierpnia 1971 r., Pani K. W. i Pani R. S. w dniu 10 sierpnia 1971 r. Decyzja ta, wobec braku odwołania, stała się ostateczna w dniu 25 sierpnia 1971 r. Wojewoda uznał za słuszne twierdzenie organu pierwszej instancji że strony zostały prawidłowo powiadomione o fakcie przyznania im odszkodowania, jak również o jego kwocie. Wojewoda wskazał na ustalenia organu pierwszej instancji, z których wynikało, że Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej - Zarząd Gospodarki Terenami Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G, w związku z wypłatą odszkodowania za studzienkę kanalizacyjną znajdującą się na przedmiotowej nieruchomości, zwrócił się pismem z dnia 27 sierpnia 1971 r. do Powszechnej Kasy Oszczędności I Oddział w Gdańsku, Banku Rolnego w G. oraz do Powszechnej Kasy Oszczędności w G. o zgłoszenie należnych wywłaszczonym wierzytelności. W żadnej z powyższych instytucji w/w nie figurowali jako dłużnicy. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego niewypłacenia odszkodowania za studzienkę kanalizacyjną, Wojewoda stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że pismem z dnia 4 października 1971 r. ówczesny Kierownik Działu Dokumentacji Prawnej zwrócił się do Głównego Księgowego Zarządu Gospodarki Terenami o dokonanie wypłaty odszkodowania w kwocie 2505 zł należnego za studzienkę kanalizacyjną znajdującą się na wywłaszczonej nieruchomości przyznanego decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 7 sierpnia 1971 r. Odszkodowanie należało wypłacić w odpowiednich częściach każdemu z wywłaszczonych. Ponadto Wojewoda stwierdził, że jak wynika ze sporządzonej odręcznej notatki Kierownika Działu Dokumentacji Prawnej z dnia 28 października 1971 r. "odszkodowanie za znajdującą się na wywłaszczonej parceli studzienkę zostało wypłacone w dniu 12 października 1971 r. spadkobiercom M. W. ob. ob. T. W., K. W. i R. S. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało ponadto, że T. W. zmarł w dniu 21 kwietnia 1996 r., natomiast K. W. w dniu 27 czerwca 2000 r. Na podstawie postanowienia o nabyciu spadku Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 lipca 1996 r., sygn. akt [...], jedynym spadkobiercą T. W. - jest I. G., natomiast na podstawie postanowienia o nabyciu spadku Sądu Rejonowego w G. z dnia 18 stycznia 2001 r., sygn. akt [...], jedynym spadkobiercą K. W. - jest R. S. W ocenie organu odwoławczego każda z dwóch zachowanych w dokumentacji archiwalnej znajdującej się w Archiwum Państwowym w G. dotyczącej sprawy w/w odszkodowania, notatek o wypłacie tego odszkodowania stanowi, że przedmiotowe odszkodowanie zostało wypłacone 12 października 1971 r. Oryginały dwóch notatek służbowych, sporządzone przez dwie różne osoby, znajdujące się w aktach sprawy, jak również zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji ustalającej odszkodowanie za studzienkę kanalizacyjną są dowodami wskazującymi, że strony postępowania wywłaszczeniowego miały wiedzę o przyznanym odszkodowaniu oraz, że odszkodowanie to zostało im wypłacone. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. S. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, 2. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa 3. art. 86 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie strony postępowania, 4. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji gdy ze względu na uchybienia organu pierwszej instancji było to konieczne. W uzasadnieniu skargi wskazała skarżąca, że ani ona ani inni uprawnieni nigdy nie otrzymali spornego odszkodowania. Podniosła, że organ nie posiadał dowodu na okoliczność zapłaty odszkodowania a posiada jedynie "enigmatyczne" notatki urzędowe, pomimo że dysponuje stosownym aparatem urzędniczym. Twierdzeniom skarżącej organ przeciwstawił jedynie notatki urzędowe, które są wzajemnie sprzeczne oraz nie zostały sporządzone zgodnie z zasadami dobrej administracji. Zdaniem skarżącej czynność wypłacenia środków powinna, zgodnie z art. 67 k.p.a., być ujęta w protokole, który zwykle podpisywany jest również przez stronę biorącą udział w czynności. Kwestia wypłaty odszkodowania do rąk osób uprawnionych nie należy do spraw nieistotnych, dla których wystarczy sporządzenie notatki urzędowej. Ponadto na notatkach urzędowych brak jest podpisów stron postępowania. Zdaniem skarżącej nie zostało wyjaśnione, dlaczego brak jest osobistego pokwitowania odbioru odszkodowania, jak również dlaczego potwierdzenie uiszczenia odszkodowania stwierdzone zostało w formie enigmatycznej i wieloznacznej notatki urzędowej. Ponadto zdaniem skarżącej przedmiotowa sprawa ma charakter quasi-cywilny, w którym to organ administracji, będąc quasi-dłużnikiem powinien zachować dowody przekazania odszkodowania na rzecz osób uprawnionych. Przepisy dotyczące przechowywania dokumentów księgowych nie mają znaczenia dla obowiązku przechowywania w dokumentach sprawy wywłaszczeniowej pokwitowań lub dowodów wypłat odszkodowania. W ocenie skarżącej notatki urzędowe dotyczące wypłaty odszkodowania w przedmiotowej sprawie mogą ewentualnie stanowić dowód, że odszkodowanie zostało wysłane pocztą do adresatów. Jednakże samo wysłanie pocztą nie jest tożsame z odbiorem przez adresata. Ponadto zdaniem skarżącej organ obowiązany był przeprowadzić dowód z przesłuchania stron na okoliczność otrzymania odszkodowania. Zdaniem skarżącej brak potwierdzenia otrzymania odszkodowania świadczy, że rzeczywiście odszkodowania to nie zostało wypłacone. Wskazał skarżące, że organ przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę poszanowania słusznego interesu strony postępowania, ponieważ w obliczu braku dowodów na wypłatę odszkodowania dał pierwszeństwo bezpodstawnym domniemaniom faktycznym przez słusznym interesem strony oraz jej twierdzeniami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy podniósł, że jeżeli notatka służbowa jest podpisana przez pracownika, który dokonał danej czynności, wówczas spełnia ona podstawowy wymóg formalny zapewniający jej wiarygodność i moc dowodową. Ponadto wskazał, że w przedmiotowej sprawie słusznym interesem strny było ustalenie i wypłata odszkodowania za znajdującą się na wywłaszczonej nieruchomości studzienkę kanalizacyjną. Odnośnie zarzutu nieprzesłuchania strony na okoliczność otrzymania odszkodowania organ odwoławczy wskazał, że w trakcie przedmiotowego postępowania wnikliwie przeanalizowała zgromadzony w sprawie materiał dowody, uznając go za wystarczający i pozwalający na stwierdzenie, iż odszkodowania zostało wypłacone osobom uprawnionym do jego otrzymania, a w konsekwencji na umorzenie przedmiotowego postępowania. Organ odwoławczy zastosował się zatem do treści art. 12 § 1 k.p.a . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Nie budzi zastrzeżeń decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 30 października 2009 r. Została ona wydana w niezawierającym istotnych wad proceduralnych postępowaniu, po zgromadzeniu dostatecznych dowodów i zawiadomieniu strony w trybie art. 10 §1 K.p.a., na podstawie właściwych, w niej powołanych przepisów prawa, które zastosowano prawidłowo, zaś sama decyzja spełnia wszelkie wymogi z art. 107 §1 i 3 K.p.a. W uzasadnieniu faktycznym dokonano po myśli art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a. obszernych ustaleń, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Nie narusza art. 80 K.p.a. ocena dowodów, która pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie budzi zastrzeżeń uzasadnienie prawne decyzji organu pierwszej instancji, w którym nie tylko wskazano właściwe przepisy, ale także zawarto stosowne rozważania dotyczące ich wykładni i stosowania. Sąd podziela także stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości. Wojewoda Pomorski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 30 października 2009 r. umarzającą postępowanie wszczęte na wniosek R. S. w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej przy ul. [...] w G. w części dotyczącej znajdującej się na nieruchomości studzienki kanalizacyjnej. Decyzją z dnia 7 sierpnia 1971 r. ustalono już bowiem odszkodowanie za przedmiotową studzienkę. Nie sposób zatem obecnie prowadzić nowego postępowania administracyjnego w sprawie, która zastała już zakończona ostateczną decyzją. Byłoby to możliwe dopiero po stwierdzeniu nieważności lub uchyleniu w trybach nadzwyczajnych decyzji organu administracyjnego z dnia 7 sierpnia 1971r. Zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzja ostateczna, która nie została zaskarżona, jest objęta szczególną ochroną prawną. Wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych, w przypadkach przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Kolejna decyzja dotycząca ustalenia odszkodowania byłaby obarczona wadą prawną. A zatem decyzja ustalająca odszkodowanie może być wyeliminowana z obrotu prawnego jedynie w odrębnym postępowaniu, w jednym z trybów nadzwyczajnych, przewidzianych przez przepisy procedury administracyjnej. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jeśli więc decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, należy uznać za słuszne stanowisko organu administracyjnego, iż postępowanie o ustalenie i wypłatę ustalonego odszkodowania jest bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu skarżącej dotyczącego niewypłacenia odszkodowania za studzienkę kanalizacyjną. Wojewoda stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Akta te nie zawierają wprawdzie dokumentu w którym ówczesne strony postępowania potwierdzają otrzymanie przyznanego odszkodowania, jednakże w ocenie Sądu okoliczność ta pozostaje bez znaczenia prawnego dla wyniku sprawy. Bez względu bowiem na to, czy kwota odszkodowania została wypłacona uprawnionym, złożona do depozytu sądowego, czy też czynności takie nie nastąpiły - roszczenie o ustalenie odszkodowania, jakie zgłosiła we wniosku R. S. - nie może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organy administracji publicznej. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.