I OZ 68/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, , , po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zarządu Powiatu Rzeszowskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 770/10 o odrzuceniu zażalenia Zarządu Powiatu Rzeszowskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 770/10 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Zespołu Szkół [...] w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomościami p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 770/10, odrzucił zażalenie Zarządu Powiatu Rzeszowskiego na postanowienie tego Sądu z dnia 14 września 2010 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej przez Zespół Szkół [...] w Rzeszowie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomościami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Zarząd Powiatu Rzeszowskiego nie posiada legitymacji do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie, nie przysługuje mu bowiem status uczestnika postępowania sądowego, gdyż organ ten w postępowaniu administracyjnym, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji, występował jako organ pierwszej instancji. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, organ administracji publicznej, który wydawał w sprawie decyzję administracyjną nie może brać udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnik z powodu braku interesu prawnego, jego funkcja w sprawie została określona wyłącznie przez przepisy prawa materialnego. Wskazując na powyższe Sąd na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) odrzucił zażalenie Zarządu Powiatu Rzeszowskiego uznając je za niedopuszczalne. W zażaleniu na powyższe postanowienie Zarząd Powiatu Rzeszowskiego, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił naruszenie art. 33 § 1 P.p.s.a. przez błędną wykładnię i niezastosowanie pomimo zaistnienia ustawowych przesłanek do jego zastosowania, a przez to pozbawienie Powiatu Rzeszowskiego możności obrony swoich praw, co skutkuje wadą nieważności postępowania zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. Zarzucono ponadto naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, w sytuacji, gdy wnoszącym zażalenie w niniejszej sprawie był Powiat Rzeszowski, a nie - jak przyjął Sąd – Zarząd Powiatu Rzeszowskiego. W ocenie autora zażalenia Powiat Rzeszowski będąc właścicielem nieruchomości oznaczonych jako działka o nr [...] oraz działka o nr [...] położonych w obr. [...] Rzeszów – [...], ma bezspornie interes prawny w rozstrzygnięciu dotyczącym kwestii trwałego zarządu tymi nieruchomościami. W odpowiedzi na zażalenie Zespół Szkół [...] w Rzeszowie wniósł o oddalenie tego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przepis ten z mocy art. 197 § 2 P.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Zgodnie z art. 173 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. jedną z przesłanek dopuszczalności zażalenia jest wniesienie przez stronę. W razie stwierdzenia, że zażalenie wniesione zostało przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 32 i art. 33 P.p.s.a., sąd odrzuca zażalenie jako niedopuszczalne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za utrwalony pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego. Jak prawidłowo zauważył Sąd I instancji, rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona, jako osoba prawna, stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy K.p.a. przyznają stronom. Ustawa jednak może organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a., wtedy będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek, jako osób prawnych (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 kwietnia 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy pogląd znajduje także odzwierciedlenie w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04, publik. LEX nr 171164, z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 782/08, publik. Wspólnota 2009/24/30, z dnia 12 marca 2010 sygn. akt I OSK 1428/08, postanowienia NSA: z dnia 6 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 67/09, postanowienie NSA z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I OSK 67/09 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prezentowane stanowisko znalazło potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r. sygn. K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepis art. 33 § 1 i 2 P.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia on prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał decyzję, jako organ pierwszej instancji, a także za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. w zakresie, w jakim odmawia jednostce samorządu terytorialnego prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych w sprawach, w których organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję w I instancji. W przedmiotowej sprawie Zarząd Powiatu w Rzeszowie występując jako organ wykonawczy Powiatu Rzeszowskiego działał jednocześnie jako organ I instancji właściwy do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie wygaszenia trwałego zarządu nieruchomościami stanowiącymi własność Powiatu Rzeszowskiego. W tej sytuacji Powiat Rzeszowski, czy też działający w jego imieniu Zarząd Powiatu, nie był stroną postępowania administracyjnego, a tym samym nie miał statusu uczestnika na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wyłączenie możliwości korzystania z praw strony przez Powiat Rzeszowski skutkuje brakiem legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 14 września 2010 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym uznać należy, że prawidłowo zażalenie wniesione przez Zarząd Powiatu Rzeszowskiego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.