IV SA/Po 236/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na rozkaz personalny W. Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, oddala skargę WSA/wyr.1-sentencja wyroku Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. rozkazem personalnym nr [...] z [...] r. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w K. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zwolnienia mł. asp. J. S. ze służby w Policji. Powyższe rozkazy wydano w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] r. prokurator Prokuratury Rejonowej w K. przedstawił mł. asp. J. S. zarzut naruszenia art. 228 § 3 kk, w związku z tym, że w dniu [...] roku w K. na ul. P., działając wspólnie i w porozumieniu z innym policjantem, w związku z pełnieniem funkcji publicznej, jako funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w K., zażądał a następnie przyjął od J. F. korzyść majątkową w kwocie [...] w zamian za odstąpienie od ukarania mandatem karnym za wykroczenie drogowe. Jak ustalono na podstawie złożonych przez skarżącego - mł. asp. J. S. – wyjaśnień, które bezpośrednio po zatrzymaniu zostały od niego przyjęte, w obecności świadka podinsp. J. P. skarżący przyznał się do przyjęcia korzyści majątkowej w kwocie [...] w zamian za odstąpienie od ukarania mandatem karnym za wykroczenie drogowe, za które groziła sankcja w postaci grzywny w wysokości 3[...] i 8 punktów karnych. Fakt ten mł. asp. J. S. udokumentował we własnoręcznie napisanym oświadczeniu, z którego bezspornie wynika, iż faktycznie przyjął on korzyść majątkową opisaną w zarzucie karnym przedstawionym przez prokuratora. Również I Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w K. oraz podinsp. J. P. ekspert Wydziału Kadr i Szkolenia oraz Kontroli w K. zeznali, że skarżący przyznał się do przyjęcia korzyści majątkowej w kwocie [...] w zamian za odstąpienie od ukarania zatrzymanego kierowcy mandatem karnym za popełnione wykroczenie drogowe, a w trakcie procedury zatrzymania mł. asp. J. S. nie wnosił zażalenia na tą czynność. W poczet dowodów bezpośrednich włączono również notatnik służbowy skarżącego, w którym pomimo obowiązku wynikającego z Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 roku w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych nie było rozpisanych czynności podejmowanych w czasie służby, w tym także przedmiotowej kontroli. W świetle powyższego rozkazem personalnym z dnia [...] r. działając na podstawie art. 41 ust 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 06.04.1990 roku o Policji (Dz. U. z 2007 roku nr 43, poz. 277 ze. zm. – dalej: ustawa o Policji) Komendant Miejski Policji w K. zwolnił mł. asp. J. S. ze służby w Policji z dniem [...] r. W uzasadnieniu rozkazu personalnego wskazano, iż zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie stwarza żadnych wątpliwości, że w dniu 23.12.2009 r. mł. asp. J. S. dopuścił się czynu korupcyjnego poprzez przyjęcie korzyści majątkowej w wysokości [...] w zamian za odstąpienie od ukarania mandatem karnym J. F. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Pojęcie "nieposzlakowanej opinii" – jak wyjaśniono -wyraża postrzeganie funkcjonariusza Policji przez innych ludzi. Niewątpliwie, bowiem nieposzlakowaną opinią cieszy się osoba, której można przypisać takie cechy, jak uczciwość, rzetelność, odpowiedzialność, lojalność, umiejętność przedkładania interesu publicznego nad prywatny, umiejętność współpracy z innymi ludźmi. Jak wskazano dalej, o nieposzlakowanej opinii można mówić w dwóch aspektach, bowiem po pierwsze - osoba cechująca się nieposzlakowaną opinią powinna przestrzegać przyjętych w społeczeństwie zasad moralnych i etycznych, a po drugie - pojęcie "nieposzlakowanej opinii" należy rozpatrywać przez pryzmat wzorca etycznego, charakterystycznego dla zawodu policjanta. Cechy jakie powinien posiadać policjant zostały określone w zarządzeniu nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31.12.2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r., nr 1, poz. 3). Każdy policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do policji. W świetle ustalonych w toku postępowania faktów nie powinno więc – w ocenie Komendanta Miejskiego Policji w K. – budzić wątpliwości, że zwolnienie J. S. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest w pełni uzasadnione. Przytoczony przepis stanowi, bowiem że policjanta zwalnia się ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawienie w służbie. Tymczasem – jak podkreślono - ze złożonych przez J. S. w chwilę po jego zatrzymaniu wyjaśnień jednoznacznie wynika, iż do przyjęcia korzyści majątkowej sam się przyznał. Zwolnienie skarżącego ze służby w Policji uznano za podyktowane wymogami interesu społecznego wyrażającego się statusem i zadaniami realizowanymi przez Policję. Działania te - jak zauważono - mają wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny, tak więc realizowane mogą być wyłącznie przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ust 1 ustawy o Policji. Odnosząc się natomiast do wyjaśnień złożonych przez J. S. w charakterze podejrzanego oraz jako strony postępowania administracyjnego Komendant Miejski Policji w K. podkreślił, że samo zaprzeczanie popełnieniu czynu zabronionego przez osobę podejrzaną o jego dokonanie nie wyklucza możliwości stwierdzenia oczywistości jego popełnienia. W przewidzianym ustawą terminie odwołanie złożył J. S. podnosząc, że bezpośrednio po zatrzymaniu złożył wyjaśnienia i oświadczenie, w którym przyznał się do zarzucanego mu czynu w związku z czym uznano, że popełnienie przestępstwa było oczywiste. Skarżący podniósł jednak, że w momencie zatrzymania był pod wpływem silnego stresu i zdenerwowania, a więc nie był w pełni świadomy złożonego oświadczenia, a także nie pamięta jego treści. Skarżący zwrócił uwagę, że w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w K. nie przyznał się już do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia, w których opisał przebieg zdarzenia. Tym samym kategorycznie zaprzecza jakoby miał się przyznać do popełnienia zarzucanego przestępstwa, a tym samym przesłanka oczywistości popełnienia przez niego zarzucanego czynu stała się bezprzedmiotowa. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. rozkazem personalnym z [...] r. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w K. W uzasadnieniu rozkazu podzielono argumentację Komendanta Miejskiego Policji w K. i wskazano, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione łącznie 2 przesłanki uzasadniając zwolnienie skarżącego ze służby, tj. policjant popełnił czyn o znamionach przestępstwa - przedstawiono mu w prokuraturze zarzut, a popełnienie tego czynu jest oczywiste. Wskazano również, że popełnienie tego czynu uniemożliwia pozostawienie policjanta w służbie. Podkreślono, że oczywistość popełnienia czynu może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że czyn został popełniony. Przestępstwo jest zatem oczywiste, jeżeli nie nasuwający wątpliwości stan faktyczny pozwala na stwierdzenie, iż funkcjonariusz dopuścił się czynu przestępczego zagrożonego sankcją karną przez ustawę. W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniósł J. S. domagając się uchylenia rozkazu z [...] r. i przywrócenia do czynnej służby. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżący konsekwentnie nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Złożone przez niego w toku postępowania wyjaśnia pozostają zbieżne ze składanymi przez drugiego (współoskarżonego) policjanta. Jak podkreślono - jedynym - dowodem wskazującym na popełnienie przez skarżącego zarzucanego przestępstwa są zeznania pokrzywdzonej. Za dowód taki nie może być natomiast uznane oświadczenie, które skarżący podpisał, a w którym to przyznał się do popełniania czynu z art. 228 § 3 kk, bowiem oświadczenie to spisane zostało na wyraźne polecenie przełożonych skarżącego pod rygorem wyciągnięcia wobec niego "poważniejszych" konsekwencji służbowych. W dalszej kolejności podniesiono, iż pomimo zarzucenia skarżącemu przyjęcia korzyści majątkowej nie zabezpieczono kwoty pieniędzy, którą rzekomo skarżący miał wydać pokrzywdzonej ([...]) w zamian za tę korzyść. Natomiast – w ocenie skarżącego - możliwym motywem złożenia przez pokrzywdzoną zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez skarżącego był fakt wcześniejszego zatrzymania jej ojca przez drugiego ze współoskarżonych i zainicjowane w związku z tym postępowanie karne, które zakończyło się wydaniem wobec ojca pokrzywdzonej wyroku skazującego. Powyższe okoliczności – w ocenie autora skargi – wskazują na wadliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna, bowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja – rozkaz personalny Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] r. nr [...], jak również poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w K. z dnia [...] r. Nr [...] odpowiadają obowiązującemu w chwili ich wydania prawu. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że J. S. pozostający w stopniu młodszego aspiranta, w dniu [...] r., w godz. od [...] pełnił obowiązki służbowe, posługując się radiowozem o nr rej. [...]. Nie budzi również wątpliwości, że ok. godz. [...] (w związku z popełnionym wykroczeniem drogowym) skarżący wraz z pełniącym z nim służbę innym policjantem zatrzymali kierującą pojazdem osobowym J. F.. Kwestią bezsporną pozostaje, że zatrzymana [...] r. J. F. nie została ukarana mandatem, a mł. asp. J. S. pomimo ciążącego na nim obowiązku nie rozpisał w notatniku służbowym podejmowanych w tym dniu w czasie służby czynności, w tym także przedmiotowej kontroli. Nie jest również kwestionowane i nie budzi wątpliwości Sądu, że tego samego dnia, o godz. [...] J. F. zgłosiła wręczenie podczas opisanej powyżej kontroli drogowej łapówki w kwocie [...], a skarżący do jej przyjęcia się przyznał. Kwestią sporną w ustalonym stanie faktycznym pozostaje spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 06.04.1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 Nr 43, poz. 277 ze zm.), w szczególności zaś przesłanki "oczywistości" popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa. Z treści powołanego przepisu wynika, że policjanta można zwolnić ze służby m.in. w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę, że zwolnienie ze służby na podstawie tego przepisu pozostawione jest uznaniu organu orzekającego o zwolnieniu, na co wyraźnie wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "można zwolnić" ze służby, a zatem kontrola sądowa aktu administracyjnego o charakterze uznaniowym ograniczona jest do zbadania, czy orzeczenie takie nie nosi znamion dowolności organu. Sąd nie jest uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym - względów celowości czy słuszności; do sądu nie należy również ciężar i zasadność merytorycznej oceny, czy w danym przypadku niemożliwe jest pozostawienie w służbie funkcjonariusza. Tym samym, zdaniem Sądu argumentacja skargi zmierzająca do wykazania przedwczesności i niesłuszności rozkazu personalnego o zwolnieniu J. S. ze służby w Policji nie mogły zostać uwzględnione. Z akt sprawy, a w szczególności z dowodów przytoczonych i omówionych w uzasadnieniach zaskarżonego rozkazu personalnego i rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w K. wynika, że organy te uznały, iż J. S. dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a popełnienie tego czynu było oczywiste. O fakcie popełnienia przestępstwa świadczą - zdaniem organów Policji - zeznania J. F., S.W. i J. P.. W uzasadnieniach orzeczeń o zwolnieniu ze służby w Policji organy obu instancji szczegółowo przytoczyły, jakie dowody wzięły pod uwagę rozważając materiał dowodowy sprawy. Zważając na rodzaj popełnionego przez podejrzanego przestępstwa, organy orzekające wyjaśniły również, dlaczego zdaniem przełożonych niemożliwe jest dalsze pozostawanie w służbie w Policji J. S. Dowody te, w tym także - przyznanie się podejrzanego do popełnienia zarzucanego mu czynu po jego zatrzymaniu, świadczą zdaniem organów o oczywistości popełnienia przestępstwa (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OSK 1548/08, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przekonaniu Sądu, swobodnej ocenie stanu faktycznego sprawy i wyjaśnieniu przesłanek, jakimi kierowały się organy wydając rozkaz personalny o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby nie można zasadnie postawić zarzutu dowolności, bądź przekroczenia granic uprawnień przyznanych artykułem 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji. W obliczu zebranego w niniejszej sprawie i przekazanego wraz z aktami administracyjnymi sprawy materiału, Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, iż bez wpływu na ocenę legalności kwestionowanej decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji pozostają podnoszone przez J. S. okoliczności, w tym późniejsze zaprzeczanie faktowi popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu. Badając legalność zaskarżonego rozkazu personalnego i rozkazu go poprzedzającego Sąd miał na uwadze, że ustawa nie definiuje pojęcia oczywistości, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji gdyż każdorazowo oczywistość musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach indywidualnej sprawy (por. wyrok NSA z 16 maja 2007 r. I OSK 1077/06; LEX nr 342501). Biorąc zatem pod uwagę materiał, jaki został zgromadzony w sprawie, na podstawie ustaleń czynionych w przeprowadzonym postępowaniu nie można uznać, aby organ dopuścił się naruszenia zasad prawidłowej oceny dowodów w sprawie, przyjmując w konkluzji oczywistość popełnionego przez skarżącego czynu, stanowiącego podstawę zwolnienia ze służby. Analizując, zgodnie z porządkiem chronologicznym zdarzeń, zgromadzoną w niniejszej sprawie dokumentację zwrócić należy uwagę, że akta sprawy zawierają stenogram rozmowy telefonicznej – stanowiącej impuls inicjujący postępowanie w niniejszej sprawie – dyżurnego Komendy Miejskiej Policji w K. asp. szt. Z. K. z kobietą przedstawiającą się jako J. F., w trakcie której zgłosiła ona wręczenie łapówki dwóm policjantom (k. 62 akt adm.). Reakcją na to zgłoszenie było podjęcie przez funkcjonariuszy Policji czynności, które następnie udokumentowane zostały w notatce służbowej z 23.12.2009 r., w której I zastępca Komendanta Miejskiego Policji w K. S. W. wskazał, że J. F. potwierdziła wręczenie korzyści majątkowej w wysokości [...] dwom policjantom poruszającym się radiowozem o nr rej. [...], którymi - jak następnie ustalono - byli J. S. i P. K. (k. 10 akt adm.). W dalszej kolejności okoliczność ta została potwierdzona również przez wymienionych policjantów J. S. i P. K. w sporządzonych w dacie zdarzenia w oświadczeniach (k. 17 i 18 akt adm.) oraz w zeznaniach S.W. (k. 64-65 akt adm.). Nawiązując w tym miejscu do wywodów skargi, za niezrozumiałą uznać więc należy argumentację jakoby skarżący - konsekwentnie - nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Niekwestionowanym faktem pozostaje, bowiem okoliczność, iż J. S. w dniu [...] r. - własnoręcznie spisał – a następnie podpisał oświadczenie, w którym potwierdził przyjęcie korzyści majątkowej w kwocie [...] od J. F. (k.17). Faktu spisania oświadczenia o takiej treści J. S. nie kwestionuje. W ocenie Sądu fakt, iż skarżący następnie cofnął swoje wyjaśnienia i zaprzeczył jakoby przyjął od J. F. w dniu [...] r. jakąkolwiek korzyść majątkową słusznie nie wpłynęła na ocenę organów orzekających, iż popełnienie tego czynu jest oczywiste. O trafności ustaleń organów obu instancji w tym zakresie świadczy dodatkowo niespójna argumentacja samego skarżącego, który na etapie postępowania odwoławczego twierdził, że do zarzucanego czynu przyznał się "pod wpływem silnego stresu i zdenerwowania" gdyż "nie był w pełni świadomy złożonego oświadczenia i nie pamięta jego treści" (k. 77 akt adm.), natomiast w skardze do Sądu wskazuje na fakt rzekomych gróźb ze strony przełożonych, co do wyciągnięcia wobec niego "poważniejszych konsekwencji służbowych" (k.4). Uwadze Sądu nie umknęło również, że skarżący od dnia zdarzenia rodzącego podejrzenie popełnienia przestępstwa wielokrotnie zmieniał wyjaśnienia. Jak już bowiem podano powyżej w dniu zdarzenia przyznał się do zarzucanego mu czynu i nie zgłosił zarzutów co do treści tego oświadczenia, a następnie w dniu [...] r. stwierdził, że "nie było takiej sytuacji aby tej kobiecie (J. F.) zaproponował, że odstąpi od ukarania jej mandatem, jak da mu pieniądze na wódkę", jak również, że "nie było takiej sytuacji, żeby dała mu [...], a on jej wydał [...]" (k. 39 i 46 akt adm.). Za równie nietrafny uznać należy argument jakoby jedynym dowodem wskazującym na popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu są zeznania pokrzywdzonej. Jakiekolwiek ewentualne wątpliwości co do faktu popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu wykluczają, bowiem słowa samego skarżącego, stenogram rozmowy z [...] r., a nadto zeznania S.W. i J. P.. Dodatkowo podkreślić należy, że bez znaczenia dla okoliczności sprawy pozostają motywy którymi kierowała się pokrzywdzona - dokonując zgłoszenia - o popełnieniu przez skarżącego zarzucanego mu czynu. Zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma, bowiem – sam fakt popełnienia – zarzucanego skarżącemu czynu, a on w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości. Podsumowując, trafnie organy orzekające nie dały wiary wyjaśnieniom skarżącego i uznały, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie oczywistości popełnienia przez niego zarzucanego czynu i na usunięcie go ze służby. W sytuacji popełnienia przez policjanta przestępstwa, a następnie zaprzeczeniu przez niego jego popełnieniu nie jest możliwe pozostawienie go w służbie z uwagi na całkowitą utratę zaufania co do rzetelnego wypełniania zadań służbowych. Ponadto nie może budzić wątpliwości, że w interesie społecznym leży, aby zadania Policji, będącej umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego, realizowane były przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji. Na marginesie zważyć należy, że przepis art. 43 ust. 3 ustawy o Policji stanowi, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt. 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, co w niniejszej sprawie miało miejsce (k. 50 akt adm.). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżony rozkaz personalny i rozkaz go poprzedzający odpowiadają prawu. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.