I SA/Op 218/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. Z. na czynności Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu w przedmiocie doręczenia upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargę Skarżąca I. Z. wniosła skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu polegającą na doręczeniu jej upomnienia wzywającego do wykonania obowiązku w postaci zapłaty należności pieniężnej w kwocie 18.098,58 zł stanowiącej koszty depozytu broni za okres od 20.03.2001 r. do dnia 14.12.2009 r. znajdującej się w depozycie Policji w Opolu. Zarzuciła w niej naruszenie art. 23 ustawy z dnia 21.05.1999 r. o broni i amunicji poprzez uznanie jej za osobę zobowiązaną do pokrycia kosztów depozytu broni jako spadkobiercę deponującego broń do depozytu, naruszenie § 2, § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z dnia 08.03.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania broni (...) – Dz. U. Nr 17 poz. 223), naruszenie § 2 ust. 1 i 2 i § 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 09.06.2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania broni i amunicji (...) – Dz. U. Nr 152 poz. 223), art. 4 i 6 ustawy z dnia 18.09.2006 r. o likwidacji nie podjętych depozytów (Dz. Nr 128 poz. 1537), art. 6, 7, 8, 9, art. 10 § 1 i art. 12 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2. 7 i 83 Konstytucji RP. W uzasadnieniu zrelacjonowała przebieg postępowania w sprawie i zarzuciła, że została bezpodstawnie obciążona przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu kosztami deponowania broni należącej do jej zmarłego dziadka E. Z., którą do depozytu złożył jej ojciec Z. Z. – zmarły w wypadku samochodowym dnia 24 maja 2006 r. Zarzuciła, że od czasu zdeponowania broni, tj. przez okres ponad 8 lat, Policja nie podejmowała żadnych działań wyjaśniających kwestię kontynuowania depozytu. Podniosła też zarzut przedawnienia należności. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności Komendanta, polegającej na obciążeniu jej kwotą 18.098,58 zł z tytułu depozytu broni, zobowiązania do zapłaty tej kwoty i wezwania do jej zapłaty, co nastąpiło w skierowanym do skarżącej upomnieniu nr [...] z dnia 22 lutego 2010 r. do zapłaty tej kwoty. Jako podstawę prawną skargi wskazała art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). – dalej jako: [p.p.sa.]. Przekazując skargę do Sądu Wojewódzki Komendant Policji wniósł o jej odrzucenie podając, że upomnienie nie mieści się w katalogu aktów i czynności określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., poddanych kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu i jako taka nie może być rozpoznana merytorycznie. W świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucenie skargi następuje w przypadku braku właściwości sądu administracyjnego wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Treść skargi wskazuje, że strona zaskarżyła do sądu administracyjnego czynność organu w postaci upomnienia nr 11 z dnia 22 lutego 2010 r. sporządzonego na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej jako: [u.p.e.a.] i wzywającego ją do uregulowania należności w kwocie 18.098,58 zł. W upomnieniu tym wyszczególniono okresy, za jakie należność ma być uiszczona i odpowiadające im stawki należności oraz zobowiązano do jej zapłaty w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji administracyjnej w przypadku nieuiszczenia żądanej kwoty we wskazanym terminie. Z treści tego upomnienia skarżąca wywodzi nałożenie na nią obowiązku w postaci zapłaty określonych należności pieniężnych. Z art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Katalog aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy poddanych kontroli sądów administracyjnych ma charakter zamknięty. Upomnienie niewątpliwie nie mieści się w katalogu przypadków określonych w punktach od 1 do 3 i od 5 do 8. Nie zostało w nich wprost wymienione, nie jest też postanowieniem wydanym w postępowaniu zabezpieczającym lub egzekucyjnym, na które służy zażalenie (pkt 3). W fazie wysyłania upomnienia nie dochodzi bowiem jeszcze do wszczęcia postępowania egzekucyjnego; jest to etap poprzedzający uruchomienie takiego postępowania, do którego – wskutek dobrowolnej zapłaty lub z innych przyczyn – może w ogóle nie dojść. Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy upomnienie może być objęte przedmiotem sądowej kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie i piśmiennictwie (wyrok z dnia 22.07.2008 r. sygn. akt II FSK 709/09, T. Woś [w]: Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W-wa 2005, str. 59-60) przyjmuje się, że omawiane akty lub czynności powinny odpowiadać następującym warunkom: a) nie mogą być decyzjami lub postanowieniami, gdyż te są zaskarżane na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., b) powinny dotyczyć spraw indywidualnych, gdyż akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., c) powinny mieć charakter publicznoprawny, gdyż tylko ten rodzaj działalności administracji publicznej został poddany kontroli sądowoadministracyjnej, d) powinny dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa - co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem) organu administracyjnego a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 8344/98 niepubl.; postanowienie NSA z dnia 21 lutego 1997 r. sygn. akt I SA 264/97, ONSA 1997, nr 4, poz. 182; postanowienie NSA z dnia 27 września 1996 r., sygn. akt I SA 1326/96 niepubl.). Powyższe akty lub czynności podejmowane są na podstawie przepisów prawa, jednak nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. B. Adamiak [w]: publikacji: "Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a ) - Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 2 /5/ 2006). Istotę i charakter upomnienia określa art. 15 § 1 u.p.ea. Zgodnie z jego brzmieniem egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści art. 15 § 1 u.p.e.a. wynika, że przepis ten normuje w istocie zagadnienia proceduralne, warunkując w określonych przypadkach skuteczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie potwierdza on natomiast żadnych uprawnień lub obowiązków strony w sensie materialnoprawnym. Dłużnik nie może zwalczać stanowiska organu administracji, będącego w przekonaniu tego organu wierzycielem, poprzez zaskarżenie tego rodzaju czynności, gdyż czynność taka nie przesądza o istnieniu ani uprawnienia ani obowiązku podmiotu, do którego kierowane jest upomnienie. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że upomnienie nie stanowi potwierdzenia uprawnień czy obowiązków dłużnika (tutaj: skarżącej) wynikających z przepisu prawa. Stanowi ono jedynie swoiste "wezwanie do zapłaty" należności, przypomnienie dłużnikowi o istniejącym – zdaniem wierzyciela (organu administracji publicznej) – zobowiązaniu, w określonych przypadkach stanowi też niezbędny warunek skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Należy podkreślić, że adresatem normy określonej w art. 15 § 1 u.p.e.a., stanowiącej podstawę do wystawienia upomnienia, jest wierzyciel będący organem administracji, a nie do dłużnik czyli skarżąca. Takie stanowisko nie narusza wymienionych w skardze przepisów Konstytucji RP oraz zasad postępowania administracyjnego. Te ostatnie nie mogły być naruszone, skoro nie było prowadzone jurysdykcyjne postępowanie administracyjne ani też zabezpieczające czy egzekucyjne. Nie oznacza to, aby strona była pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Służyć temu może instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 i art. 34 u.p.e.a.), w ramach których strona może podnosić m.in. zarzut nieistnienia obowiązku. Również czynność materialno-techniczna w postaci doręczenia upomnienia nie stanowi potwierdzenia uprawnień czy obowiązków dłużnika (skarżącej). Reasumując, w ocenie Sądu ani samo upomnienie, ani czynność jego doręczenia nie mogą zostać uznane za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., przez co nie mogą być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Z powyższych względów skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wpisu od skargi nie pobierano na podstawie art. 222 p.p.s.a., zgodnie z którym nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu.