II OZ 1334/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 410/10 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić P. H. termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. oddalił skargę P. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego. W dniu 1 lutego 2011 r. P. H. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i postanowieniem z dnia z dnia 6 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy w tym zakresie. Pismem z dnia 27 maja 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Gdańsku poinformowała, iż pełnomocnikiem z urzędu dla P. H. został wyznaczony adwokat M. G. W dniu 15 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku oraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pełnomocnik wskazał, iż pismo Pomorskiej Izby Adwokackiej z dnia 27 maja 2011 r. o ustanowieniu go pełnomocnikiem P. H., zostało mu doręczone w dniu 8 czerwca 2011 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wyjaśnił, iż skarżący z uwagi na swoją nieporadność wynikającą ze stanu zdrowia, nie był w stanie samodzielnie podjąć się obrony swoich interesów w sprawie i dlatego wystąpił z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 410/10, odmówił P. H. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w niezachowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nadesłana dokumentacja lekarska nie potwierdza faktu, iż skarżący mimo dochowania należytej staranności nie mógł zachować terminu do dokonania czynności, jaką jest złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Skarżący w okresie pozostawania pod opieką poradni psychiatrycznej samodzielnie brał udział w całym postępowaniu administracyjnym, w tym wnosił odwołanie. Skarżący brał także samodzielnie udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, samodzielnie wniósł skargę w niniejszej sprawie, uiścił wpis sądowy zgodnie z wezwaniem Sądu, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Zdaniem Sądu w tej sytuacji stwierdzenie, iż choroba skarżącego uniemożliwiała mu złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w okresie biegu terminu na złożenie wniosku tj. od 26 stycznia 2011 r. do 2 lutego 2011 r., nie jest uzasadnione. Podkreślić należy, iż złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem nie jest czynnością skomplikowaną i niewątpliwie nie wymaga działania profesjonalnego pełnomocnika. Jest to czynność prosta, o której skarżący został pouczony, a druk wniosku skarżący mógł uzyskać w wydziale informacji sądowej. Wskazać również należy, iż skarżący został dwukrotnie poinformowany przez Sąd o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi. Pouczenie takie zawarte było w zawiadomieniu o rozprawie a ponadto, skarżący o tym obowiązku został pouczony na rozprawie. Skarżący dokonywał w okresie pozostawania pod opieką poradni czynności dużo bardziej skomplikowanych jak wniesienia środka odwoławczego lub skargi i robił to skutecznie. W tej sytuacji, wykazanie przez skarżącego braku możliwości działania w okresie od 26 stycznia 2011 r. do 2 lutego 2011 r. wymagałoby wskazania zaistnienia innych szczególnych okoliczności i dokumentacji potwierdzającej ten fakt. Sąd podkreślił także, że skarżący w dniu 1 lutego 2011 r. złożył wypełniony wniosek o przyznanie mu prawa pomocy - miał on zatem również możliwość złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący ma pełną zdolność do czynności prawnych, która warunkuje posiadanie pełnej zdolności procesowej, niezbędnej do dokonywania czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zażaleniem P. H. zaskarżył powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że pełnomocnik skarżącego niezwłocznie po otrzymaniu pisma Pomorskiej Izby Adwokackiej z dnia 27 maja 2011 r. zapoznał się z aktami sprawy i podjął wszelkie czynności, które na tym etapie sprawy mógł podjąć celem należytego reprezentowania interesów klienta, tj. w stosownym terminie złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, dopełniając jednocześnie zaniechanej czynności. Zdaniem skarżącego, skoro złożył on w terminie do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem wniosek o przyznanie prawa pomocy, a Sąd taką pomoc mu przyznał, to nie sposób przyjąć, że intencją Sądu było następnie uniemożliwienie skarżącemu skorzystania z tej pomocy. Ponadto okoliczność, iż w całym okresie objętym postępowaniem skarżący leczył się w poradni zdrowia psychicznego i nawet jeśli nie wyłączało to możliwości jego osobistego działania w sprawie, nie wykluczała również okresowej niedyspozycji uniemożliwiającej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Okoliczność, iż skarżący dokonywał czynności dużo bardziej skomplikowanych nie może stanowić przesłanki negatywnego rozpoznania wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma uzasadnione podstawy. Stronie, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd może na jej wniosek przywrócić termin (art. 86 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie we wniosku o przywrócenie terminu obok argumentów odnoszących się do stanu zdrowia skarżącego poniesiono, iż wystąpił on z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Do powyższego faktu odwołano się również w przedmiotowym zażaleniu. Z akt sprawy wynika, że w dniu 1 lutego 2011 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu (adwokata). Postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustanowił dla skarżącego adwokata. Pismem z dnia 27 maja 2011 r., nadanym w dniu 2 czerwca 2011 r., Pomorska Izba Adwokacka poinformowała, iż pełnomocnikiem z urzędu dla P. H. został wyznaczony adwokat M. G. Jak wynika z tego pisma zostało ono skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ( wpłynęło 6 czerwca 2011 r.), P. H. oraz wskazanego w nim adwokata. W aktach sprawy brak jest jednak informacji, kiedy owe pismo dotarło do ww. pełnomocnika. W aktach sprawy znajduje się natomiast wniosek A. S. - aplikanta adwokackiego upoważnionego przez adwokata M. G., do zastępowania go przed sądami, organami ścigania, organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 410/10 - z dnia 14 czerwca 2011 r. o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii akt sprawy, czego dokonano w tym samym dniu. Podkreślenia wymaga, że strona ustanawiając pełnomocnika chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa. Wniosek o przyznanie prawa pomocy m.in. przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, skarżący złożył 1 lutego 2011 r., czyli w terminie, w którym strona ta mogła skutecznie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r. Pominięcie powyższego faktu przez Sąd I instancji niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa. Mając na uwadze powyższą okoliczność, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżącemu nie można zarzucić niedochowania należytej staranności - wykazał się on bowiem dbałością o swoje interesy składając w terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z racji natomiast ustanowienia skarżącemu adwokata, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku jest dzień, w którym adwokat ten miał rzeczywistą możliwość jego wniesienia po zapoznaniu się z aktami sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GZ 204/10), czyli w tym przypadku 14 czerwca 2011 r. W stanie faktycznym sprawy zaistniały zatem przesłanki umożliwiające przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 oraz art. 188 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.