II FZ 7/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA del. Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. J. i Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 632/10 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. J. i Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 632/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi J. J. i Z. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2010 r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 384/09 oddalił skargę wspólnika skarżącego w spółce komandytowej prowadzonej pod firmą "K." – [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Wyrok ten nie jest prawomocny, wniesiono bowiem od tego orzeczenia skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd I instancji powołując się na art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) zawiesił postępowanie sądowe, wskazując że w rozpatrywanej sprawie spór między stronami dotyczy zasadności uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów wydatków na zakup przez podatnika paliw udokumentowanych fakturami VAT od podmiotów, które nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami płynnymi, analogiczne zagadnienie dotyczące wspólnika skarżącego jest przedmiotem postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 384/09. W ocenie Sądu I instancji związek pomiędzy tymi postępowaniami jest na tyle ścisły, że wynik postępowania wywołanego skargą kasacyjną rzutuje na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w takim stopniu, że uzasadnia on zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 384/09. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie. Skarżący zarzucili naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez zawieszenie postępowania ze względu na toczące się inne postępowanie, kiedy wynik postępowania nie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, a inne toczące się postępowanie tylko pozornie dotyczy kwestii mających znaczenie również w zawieszonym postępowaniu. Skarżący powołali się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08, zgodnie z którą art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżących rozstrzygnięcie sprawy nie zależy od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 384/09, gdyż nie występuje faktyczny związek pomiędzy postępowaniem w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wspólnika spółki osobowej za rok 2002 z postępowaniem w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych skarżącego za 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w postępowaniu zawieszonym. Oznacza to, że regulacja ww. przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej (zagadnienia wstępnego), czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć jako przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd podziela pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08, zgodnie z którą art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podobny pogląd wyraził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 maja 1985 r., III CZP 69/84, zgodnie z którym ze względów celowościowych nieuzasadnione jest zawieszenie postępowania do czasu wydania orzeczenia w innym postępowaniu przed sądem administracyjnym, gdy można samodzielnie dokonać ustaleń potrzebnych do rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie było celowe zawieszenie postępowania, gdyż postępowanie sądowe, na które powoływał się Sąd I instancji, nie stanowi przyczyn prejudycjalnych, które powinny być rozstrzygnięte przed rozstrzygnięciem sporu w niniejszej sprawie. W doktrynie podkreśla się, że nie jest usprawiedliwione wstrzymanie biegu postępowania w sprawach tego samego rodzaju, do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, w której już zapadło orzeczenie, ale zostało zaskarżone do sądu wyższej instancji (por. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 282). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega bowiem żadnych przeszkód, które uniemożliwiałyby Sądowi I instancji samodzielne rozstrzygnięcie spornej sprawy i czyniłyby koniecznym oczekiwanie na prawomocne zakończenie postępowania kasacyjnego w innej sprawie. Wprost przeciwnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powinien w sposób niezależny od toczącego się równolegle postępowania drugoinstancyjnego zbadać legalność decyzji podatkowej wydanej w niniejszej sprawie, w granicach zakreślonych przez art. 134 § 1 P.p.s.a. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że wstrzymanie biegu postępowania sądowoadministracyjnego mogło w zaistniałych okolicznościach rodzić po stronie skarżących uzasadnioną obawę, że Sąd pierwszej instancji "rezygnuje" z dokonywania własnej kontroli zgodności z prawem aktu administracji publicznej, zdając się niejako na rozstrzygnięcie sądu wyższej instancji, które nie jest dla niego wiążące, a ponadto ograniczone zakresem postępowania kasacyjnego (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.