III SA/Wa 745/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2009 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], 2) stwierdza, ze uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz R. Z. kwotę 139,20 zł (słownie: sto trzydzieści dziewięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy R. na podstawie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), określił S. Z. i R. Z. podatek od nieruchomości za 2009 r. dla działki położonej w miejscowości S. o nr ewid. [...] w kwocie 99 zł. Decyzja została doręczona S. Z. w dniu 3 września 2009 r. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniosła R. Z., reprezentowana przez pełnomocnika A. Z.. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania podatkowego, względnie o uchylenie decyzji w całości i zawieszenie postępowania do czasu wydania ostatecznej decyzji przez Starostę Powiatu w W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności wpisów w ewidencji gruntów, dokonanych w 2004 r. przez Burmistrza R.. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy R.. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż zarzuty zwarte w odwołaniu są częściowo zasadne, ale nie może to stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium wskazało, iż przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest nieruchomość położona w S., gm. R., o nr [...] będąca własnością Skarżącej i S. Z.. Działka oznaczona jest symbolem Bp, co oznacza teren zurbanizowany niezabudowany. Z kolei miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy R. wskazuje, że działka znajduje się na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową o charakterze wiejskim oraz zabudowę zagrodową i oznaczona jest symbolem MN3/MR. Tereny oznaczone symbolem Bp, zgodnie z przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, podlegają podatkowi od nieruchomości jako "grunty pozostałe". Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji zasadnie ustalił wysokość podatku od nieruchomości za 2009 r. gdyż uwzględnił dane zawarte w wypisie z rejestru gruntów z dnia 13 października 2009 r. oraz z planu zagospodarowania i zastosował stawki określone w uchwale Rady Miejskiej w R. nr 311/XXII/2008 z dnia 25 listopada 2008 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Wojew. Mazow. Nr 210, poz. 8409). Natomiast za zasadny organ odwoławczy uznał zarzut niewłaściwego ustalenia przez organ podatkowy pierwszej instancji rat płatności podatku na 15 marca i 15 maja 2009 r. w sytuacji gdy decyzja była z dnia [...] sierpnia 2009 r., jednakże nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż podatek jest płatny w 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła na przedmiotową decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. wnosząc o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż działka o nr ewid. [...] wbrew twierdzeniu Kolegium nie jest oznaczona jako teren zurbanizowany, niezabudowany o symbolu Bp, ale jako grunt orny o symbolu RV. Symbol RV został przywrócony decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa M.. Decyzja ta stała się ostateczna przed doręczeniem Skarżącej decyzji Kolegium. Grunt o klasie RV podlega zwolnieniu od podatku rolnego, co jest wystarczającym powodem uchylenia decyzji Kolegium. Ponadto Kolegium pominęło, iż decyzja pierwszej instancji nie została doręczona Skarżącej ani jej pełnomocnikowi występującemu w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i wskazało, iż decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa M. wydana została w postępowaniu odwoławczym nie nadzorczym i nie wywołuje ona skutków ex tunc (wstecznych), lecz skutki od dnia w którym stała się ostateczna. Starostwo Powiatowe w W. dokonało zmiany w ewidencji gruntów i budynków o nr [...] w dniu 28 grudnia 2009 r. przez przywrócenie wpisu użytku gruntowego i klasy gleboznawczej na działce nr [...] w S. z terenów zurbanizowanych (Bp), na grunty orne (RV). Zmiana ta nie wywołuje skutków wstecznych w związku z tym przedmiotowa działka była prawidłowo opodatkowana podatkiem od nieruchomości. Natomiast od 1 stycznia 2010 r. będzie ona opodatkowana podatkiem rolnym i będzie mogła korzystać ze zwolnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tej przyczyny Sąd w pierwszej kolejności zbadał, czy toczące się postępowanie nie naruszyło norm postępowania, zawartych w Ordynacji jak też, czy wydane w sprawie decyzje są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. i poprzedzającą ja decyzję Burmistrza Gminy i Miasta R. z dnia [...] sierpnia 2009 r. W ocenie Sądu decyzje organów podatkowych obu instancji naruszyły przepisy art. 92 § 1 w zw. z art. 212 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz.60 ze zmianami). Zgodnie z tymi przepisami decyzja konstytutywna to jest taka, która wskazuje i precyzuje zobowiązania podatkowe (art. 21 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej) dla wywołania skutków prawnych musi zostać wprowadzona do obrotu prawnego. Wprowadzenie decyzji organu uprawnionego do obrotu prawnego oznacza, że decyzja ta musi być, zgodnie z przepisami, doręczona osobie zobowiązanej tą decyzją (art. 212 Ordynacji podatkowej). Ustawa z dnia z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2010r. Nr 95 poz. 613 ze zmianami ), dalej jako " o.p.o.l.", w art. 2 ust. 3 stwierdza, że po stronie podatników , posiadających wspólny grunt, istnieje solidarny obowiązek podatkowy. Oznacza to, że zgodnie z art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej, każdy z nich musi otrzymać decyzję ustalającą obowiązek podatkowy. Ponadto małżonkowie, posiadając wspólność ustawową małżeńską (art.31 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) są podatnikami solidarnymi co do podstawy opodatkowania majątku, stanowiącego współwłasność ustawową małżeńską. Analiza cytowanych przepisów, przeniesiona na grunt ustaleń niniejszej sprawy, wskazuje, że Burmistrz Miasta i Gminy R. winien skierować wydaną decyzję ustalającą zarówno do S. Z. jak i R. Z., reprezentowanej przez pełnomocnika A. Z.. Solidarność podatkowa wynikała u nich z dwóch podstaw faktycznych: współwłasności i małżeństwa. Tymczasem decyzja ustalająca podatek została skierowana tylko do S. Z.. Okoliczność, że R. Z. jako domownik potwierdziła odbiór decyzji dla męża (art. 149 Ordynacji podatkowej) nie oznacza, że stała się podmiotem tej decyzji tak jak S. Z.. Komentarz do art. 2 o.p.o.l. Leonarda Etela dotyczący małżonków – podatników wskazuje: "Jeżeli decyzja zostanie doręczona tylko jednemu z nich, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Od drugiego małżonka do czasu doręczenia mu decyzji nie będzie można wymagać i egzekwować podatku" (Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych [w] L.Etel, S.Presnarowich, G.Duda, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz ABC 2008. Pewne jest, że decyzja Prezydenta Gminy i Miasta R. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie wywołała zamierzonych skutków prawnych wobec R. Z.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wydanej decyzji nie odniosło się do zarzutu niedoręczenia R. Z. decyzji organu pierwszej instancji pomimo, iż zobowiązywał go do przeprowadzenia takiej analizy przepis art. 233 § 1 w zw. z art. 239 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Okoliczność ta była jedną z przyczyn uchylenia decyzji organów podatkowych obu instancji. Drugą z przyczyn uchylenia było naruszenie przez organy podatkowe również obu instancji przepisu art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027). Przepis ten stanowi, co następuje: "1. Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. 2. Organy i jednostki organizacyjne realizujące zadania, o których mowa w ust. 1 współdziałają z organami Służby Geodezyjnej i Kartograficznej w zakresie utworzenia i sfinansowania systemu dostępu i wymiany danych między ewidencją gruntów i budynków, a ewidencjami i rejestrami publicznymi prowadzonymi przez te organy i jednostki organizacyjne." Ustalając, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, przepis ten jedynie potwierdza, że zapisy w rejestrze gruntów i budynków winny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Zgodnie z art. 20 ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące określonego terenu, klasy gruntów, jego charakteru, funkcji i właściciela. Należy podkreślić, że wpis w ewidencji gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny to znaczy, że potwierdza on okoliczności faktyczno - prawne ,nie zaś konstytutywny to znaczy kształtujący prawa i obowiązki zgodnie z jego treścią. W tej sytuacji wpis istniejący w ewidencji gruntów i budynków winien być uwzględniony przez organ podatkowy w materiale dowodowym sprawy jako jeden z dowodów, nie zaś jako nieweryfikowalna podstawa opodatkowania. Tym bardziej, że dokonane w ewidencji gruntów i budynków zmiany, rzutujące na zobowiązania podatkowe mają zastosowanie do tych zobowiązań od pierwszego dnia następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 o.p.o.l.). Skoro w ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w decyzji wynika, że istniała uzasadniona wątpliwość czy nieruchomość S. i R. Z. stanowi teren zurbanizowany i niezabudowany wobec tego, że plan zagospodarowania przestrzennego określał go jako przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową o charakterze miejskim oraz zabudowę zagrodową – należało i należy okoliczność tę zbadać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że z dniem 28 grudnia 2009 r. grunt ten został określony jako grunt rolny V klasy, co powoduje, że wyjaśnienia składane przez pełnomocnika R. i S. Z., A. Z., nabierają wiarygodności. Z wyjaśnień zawartych w skardze wynika, że tereny te, to od dawna grunty rolne V klasy, co do których w ewidencji wprowadzone odmienne oznaczenie w sposób nieuzasadniony przepisami. Za taką ocenę przemawia też złożona przez niego w postępowaniu sądowym decyzja, która jak stwierdza, "przywraca" poprzedni zapis – grunty rolne. Organy podatkowe zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych – art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie zaś do art. 187 § 1 Ordynacji organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W sprawie tej również i te przepisy poza omówionym - art.92 § 1 Ordynacji podatkowej , zostały naruszone. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji, gdyż naruszenia wskazanych przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu Burmistrz Miasta i Gminy R. winien ustalić czy wpis dokonany w ewidencji gruntów i budynków w nieustalonej, jak dotąd dacie, został wprowadzony zgodnie z prawem geodezyjnym i kartograficznym. Jeżeli zaś zostały naruszone wskazane w ustawie zasady klasyfikacji gruntów, to w 2009 roku zajmowany przez R. i S. Z. grunt stanowił V klasę użytków rolnych. Burmistrz winien to uwzględnić w nowej decyzji. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.) zwolnione z podatku rolnego zostały użytki rolne V klasy. Jeżeli więc nieruchomość Skarżącej i jej małżonka należy do kategorii gruntów zwolnionych V klasy, okoliczność ta, na podstawie art. 13d ust. 1 ustawy o podatku rolnym powoduje, że zwolnienie winno być zastosowane z urzędu. Wobec konieczności uzupełnienia postępowania podatkowego i rozważenia wszelkich okoliczności sprawy, zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a wobec konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego, na podstawie art. 135 p.p.s.a. również i poprzedzającą ją Burmistrza Gminy i Miasta R.. Sąd stwierdził na podstawie art. 152 p.p.s.a., że uchylone decyzje nie mogą być wykonane zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.