II GZ 387/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. P. L. K. S.A. w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1464/10 w zakresie wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. P. L. K. S.A. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i wypłacenia rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1464/10, Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wezwał P. P. L. K. S.A. w W. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 98.000,00 złotych, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. P. P. L. K. S.A. w W. złożyła zażalenie na powyższe zarządzenie i zarzuciła temu zarządzeniu naruszenie: 1) art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wpis sądowy w rozpoznawanej sprawie jest wpisem stosunkowym, gdy jest to wpis stały; 2) § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wpis sądowy w rozpoznawanej sprawie jest wpisem stosunkowym; 3) art. 7 p.p.s.a. i konstytuowanych tym przepisem zasad szybkości postępowania i ekonomiki procesowej – z uwagi na ponowne ustalenie wysokości wpisu po upływie niemalże roku od wpływu skargi (24 czerwca 2010 r. – 19 kwietnia 2011 r.); 4) art. 223 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i cofnięcie sprawy – po wyznaczeniu dwóch terminów rozprawy – do etapu badania formalnego skargi, mimo iż sąd w przypadku ustalenia, że od skargi nie została uiszczona należna opłata winien był nadal prowadzić rozpoczętą już sprawę, a dopiero w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji winien nakazać ściągnąć tę opłatę od strony, która zgodnie z treścią orzeczenia powinna ponieść koszty postępowania. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia wobec uznania, że wpis od przedmiotowej skargi jest wpisem stałym, względnie w przypadku uznania, że wpis jest wpisem stosunkowym, o uchylenie zaskarżonego zarządzenia ze wskazaniem Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., że o kosztach postępowania winien rozstrzygnąć w orzeczeniu kończącym postępowanie w myśl art. 223 § 2 p.p.s.a., którym to wskazaniem wojewódzki sąd administracyjny będzie związany z uwagi na przepisy art. 197 § 2 w zw. z art. 190 p.p.s.a. Strona wniosła również o rozważenie skierowania zażalenia do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z wyłonieniem się zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości jakim jest charakter wpisu sądowego w sprawach o przyznanie i wypłacenie rekompensaty z tytułu normalizacji rachunkowości przedsiębiorstw kolejowych, tzn. czy jest to wpis stały czy stosunkowy. W uzasadnieniu skarżąca podała, że uiściła należny w sprawie wpis stały w kwocie 200 zł. Zdaniem spółki nie było podstaw do uznania, że należy uiścić wpis stosunkowy, ponieważ w sprawach, w których przedmiotem skargi są akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa należy uiścić wpis stały. Podkreślono, że odmowa wypłaty rekompensaty jest wtórnym skutkiem odmowy prawa do rekompensaty. Przedmiot zaskarżenia w sprawie nie dotyczy należności pieniężnej, a dotyczy prawa skarżącej spółki do normalizacji rachunkowości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Takimi pismami są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, w innych sprawach pobiera się wpis stały. Użyte w przywołanym przepisie sformułowanie "w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne" jest wyrażeniem uproszczonym. Przedmiotem zaskarżenia przed sądami administracyjnymi nie są bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, str. 231). Dlatego też właściwym wydaje się stwierdzenie, iż sąd administracyjny kontroluje legalność aktów i czynności, w których należności pieniężne zostały określone lub ustalone. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Trudno bowiem byłoby ustalić wysokość przedmiotu sporu w sprawie, w której decyzja nie dotyczy bezpośrednio należności pieniężnych. Dla spraw tego typu, które odnoszą się w pewnym sensie do należności pieniężnych, ale ich bezpośrednio nie kreują, prawodawca przewidział wpis stały, co wynika a contario z treści art. 216 powiązanego z treścią art. 231 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt I FZ 396/05). Wysokość wpisów określono w rozporządzeniu w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z § 1 zdanie pierwsze powyższego rozporządzenia, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. W przepisie tym określono procentowo wysokość wpisu stosunkowego w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia. Z kolei § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia określa wysokość wpisu stałego w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw. Wpis stosunkowy, o którym stanowi art. 231 p.p.s.a. jest zależny od wysokości należności w rozumieniu art. 216 p.p.s.a., czyli należności pieniężnej objętej aktem lub czynnością, stanowiących przedmiot zaskarżenia. Oznacza to, że ustawodawca wskazując w jakich sprawach należny jest wpis stosunkowy, a w jakich wpis stały, uzależnił tę kwestię od tego, czy przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, czy też przedmiotem zaskarżenia są inne sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wpis stały pobiera się w sprawach skarg na decyzje, które w rozstrzygnięciu zawierają ocenę stanu faktycznego i prawnego prowadzącą jedynie do określenia, czy stronie przysługują prawa lub ciążą na niej obowiązki, które nie przejawiają się jednak bezpośrednio w postaci należności pieniężnych, a jedynie dają podstawę do jej ewentualnego naliczenia (por. postanowienie NSA o sygn. akt II GSK 392/06). Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania i wypłacenia rekompensaty w kwocie "162.732,52 tysięcy złotych". Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. strona skarżąca oświadczyła, że kwota rekompensaty wynosi 162.732.520,00 (sto sześćdziesiąt dwa miliony siedemset trzydzieści dwa tysiące pięćset dwadzieścia) złotych (k. 222 akt sądowych). W związku z powyższym stwierdzić należy, że wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Zgodnie z art. 223 § 1 p.p.s.a. przepisy art. 220 i art. 222 stosuje się odpowiednio, gdy obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstanie na skutek ustalenia wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, cofnięcia przyznanego prawa pomocy, albo uchylenia kurateli przed wyznaczeniem terminu rozprawy. Jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę (art. 223 § 2). Przepis omawianego artykułu ma na celu realizację wymogów wynikających z art. 199, art. 214 § 1 oraz art. 220 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., w wypadku gdy w toku postępowania okaże się, że opłata została pobrana w zbyt niskiej wysokości z uwagi na zaniżenie wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 215-218 p.p.s.a.), albo że podmiot niemający obowiązku uiszczenia kosztów sądowych utracił to uprawnienie (na skutek cofnięcia przyznanego prawa pomocy - art. 249, art. 263 p.p.s.a., lub utraty statusu kuratora, z którym związane było podmiotowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 3 p.p.s.a.). W takiej sytuacji powinna znaleźć odpowiednie zastosowanie procedura dotycząca wezwania do uiszczenia opłaty i konsekwencji niezastosowania się do tego wezwania, określona w art. 220 i 222 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. III, Warszawa 2009, str. 646). W rozpoznawanej sprawie wobec pobrania wpisu od skargi w zbyt niskiej wysokości oraz ustalenia prawidłowej wartości przedmiotu zaskarżenia, Sąd I instancji prawidłowo, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a., stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu, określił wysokość wpisu od skargi w kwocie 100.000,00 (sto tysięcy) złotych i wezwał skarżącą do uzupełnienia wpisu o kwotę 98.000,00 (dziewięćdziesiąt osiem tysięcy) złotych. Mając na uwadze treść powyższych uregulowań prawnych oraz przedmiot skargi, jak również treść zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 kwietnia 2011 r., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.