II GSK 80/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1058/10 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz A. C. kwotę 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1058/10 oddalił skargę A. C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2010 r., [...] w przedmiocie prawa ochronnego na wzór użytkowy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wymienioną wyżej decyzją Urząd Patentowy oddalił wniosek A. C. o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...] pt.: "[...]" udzielonego na rzecz A. K. i M. A., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą F. P. - . M. z siedzibą w Cz. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że stosownie do art. 77 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Definicję nowości zawiera art. 11 tej ustawy, w myśl którego rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej, przy czym, przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w jego ocenie ugruntowany jest pogląd w orzecznictwie oraz w piśmiennictwie, zgodnie z którym dla wykazania braku nowości konieczne jest przeciwstawienie danemu rozwiązaniu konkretnego rozwiązania o identycznych w istocie cechach. Należy więc przeciwstawić rozwiązanie w którym cechy techniczne występują w tym samym powiązaniu lub w tej samej funkcji co w rozwiązaniu chronionym. Nie wystarczy, zdaniem Sądu dowieść, że poszczególne istotne elementy danego rozwiązania są znane z kilku odrębnych rozwiązań zaliczonych do stanu techniki, gdyż danemu rozwiązaniu trzeba przeciwstawić konkretne wcześniejsze rozwiązanie tego samego problemu. W oparciu o więcej niż jedno rozwiązanie (kilka wcześniejszych rozwiązań) można dowodzić braku nieoczywistości rozwiązania, a nie braku nowości. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dla udowodnienia, iż sporny wzór użytkowy nie jest rozwiązaniem nowym, oprócz wykazania, że został on udostępniony do wiadomości powszechnej przed tą datą, należy również wykazać, że udostępnienie to nastąpiło w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego zastosowania. Zatem dowód braku nowości wzoru użytkowego wymaga przedstawienia co najmniej jednego, konkretnego, wcześniejszego rozwiązania, o wszystkich jego zastrzeganych cechach. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 80 ust. 3 cyt. ustawy o wynalazczości, zakres przedmiotowy prawa ochronnego na wzór użytkowy określają zastrzeżenia ochronne. Z powyższego wynika, że zakres przedmiotowy określony jest przez całość zastrzeżenia ochronnego tj. zarówno przez część przedznamienną jak i część znamienną zastrzeżenia, przy czym część przedznamienną definiuje przedmiot znany ze stanu techniki, a cześć znamienna określa cechy nowe przedmiotu zdefiniowanego w części przedznamiennej zastrzeżenia. Jest więc zrozumiałe, że obie części zastrzeżenia ochronnego określają przedmiot jako całość i obie części muszą być brane pod uwagę przy ocenie zakresu rozwiązania. Sąd pierwszej instancji zauważył, że wszystkie elementy spornego wzoru mogą być znane, ale ochronie podlega wzajemne funkcjonalne powiązanie tych elementów. Ponadto sporny wzór użytkowy należy interpretować nie tylko poprzez zastrzeżenia, ale także rysunek. W ocenie Sądu pierwszej instancji Urząd Patentowy RP dokonał oceny dowodów złożonych na okoliczność braku nowości spornego rozwiązania, zasadnie uznając, iż przedstawionymi dowodami skarżący nie wykazał faktu wprowadzenia do obrotu towarów według spornego rozwiązania bądź publicznego ujawnienia go w inny sposób przed datą zgłoszenia przedmiotowego wzoru użytkowego. Nie przeciwstawiono także rozwiązania identycznego względem spornego. Sąd wskazał, że zakres przedmiotowy spornego prawa został określony w zastrzeżeniach ochronnych: 1. [...] znamienny tym, że składa się z warstw tkaniny papierowej (1) rozdzielonych warstwą nieprzemakalną (2), przy czym z jednego końca [...] jest złożony w postaci kieszeni (3), z przeciwległego zaś posiada nacięcie (4) dzielące brzeg [...] na wiązadła (5); 2. [...] według zastrzeżenia 1 znamienny tym, że wzdłuż brzegów jest sprasowany, a brzeg [...] z nacięciem (4) jest sprasowany na całej powierzchni, przez którą przebiega nacięcie (4); 3. [...] według zastrzeżenia 1 znamienny tym, że brzeg [...] z nacięciem (4) posiada podwójną warstwę nieprzemakalną (2); 4. [...] według zastrzeżenia 1 znamienny tym, że nacięcie (4) ma kształt dużej drukowanej litery "U" z jednym ramieniem odgiętym aż do krawędzi [...]. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Urząd Patentowy dokonał analizy dokumentu SAD z dnia [...] lutego 1996 r. dotyczącego jednorazowych śliniaków dentystycznych, w którym materiał śliniaka nie jest wskazany i SAD z dnia [...] września 1998 r., dotyczący śliniaka wykonanego z tworzywa sztucznego. Sąd podzielił stanowisko organu, iż żaden z dokumentów SAD nie ujawnia konstrukcji śliniaka według spornego wzoru (jest on trójwarstwowy), zatem nie może świadczyć o braku nowości spornego wzoru. W ocenie Sądu również pismo z dnia [...] sierpnia 2006 r. firmy S. H. P., prowadzącej w Polsce sprzedaż śliniaków – złożonych z warstwy papierowej z obu stron zabezpieczonych warstwą nieprzemakalną w postaci folii, na brzegach sprasowanych, z kieszenią – nie stanowi o braku nowości spornego wzoru albowiem warstwa tkaniny papierowej (śliniaków) jest wewnątrz, natomiast na zewnątrz z obu stron nieprzemakalna folia, zaś w spornym wzorze tkanina papierowa rozdzielona jest warstwą nieprzemakalną. Sąd zauważył także, że w piśmie Instytutu Leków z dnia [...] kwietnia 2000 r. konstrukcja śliniaka nie została opisana, a oferta internetowa firmy M. dotyczy plastikowych śliniaków i jest bez daty, co dyskwalifikuje wiarygodność tego dowodu. Również wskazany przez wnioskującego śliniak z napisem M. oraz reklama firmy R. w której wymieniony jest rok 1989 i która dotyczy ogólnie produktów z zakresu techniki rehabilitacyjnej, nie zawierają daty. Sąd pierwszej instancji zgodził się z Urzędem Patentowym, iż pismo powodów skierowane do Sądu Okręgowego w Cz. z dnia [...] października 2004 r. wraz z dołączoną tabelą, w której porównano sporny wzór i wzór wnioskodawcy wprowadzony na rynek po dacie zgłoszenia spornego wzoru, nie ma związku z zarzutem braku nowości. Zdaniem Sądu również z protokołu rozprawy z dnia [...] października 2004 r. nie wynika, że okazany śliniak M. był wprowadzony do obrotu przed datą zgłoszenia spornego wzoru, natomiast opisana w zeznaniach M. A., konstrukcja śliniaka dentystycznego ujawnia tylko zastrzeżenie 1 tego wzoru, podczas gdy sporny wzór użytkowy jest chroniony łącznie czterema zastrzeżeniami ochronnymi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Urząd Patentowy dokonał właściwej analizy wszystkich dowodów oraz prawidłowo przeprowadził ich ocenę, która nie jest dowolna i Sąd nie dopatrzył się uchybień powodujących konieczność podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. W ocenie Sądu Urząd Patentowy rozpoznając wniosek o unieważnienie spornego prawa ochronnego i rozstrzygając w jego przedmiocie przeprowadził postępowanie w sposób odpowiadający regułom postępowania administracyjnego bez uchybień w tym zakresie, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł A. C. i zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zaskarżonemu orzeczeniu wnoszący skargę kasacyjną, na podstawie art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym: a) art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, dalej: p.u.s.a.), art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt. 1, art. 145 §1 lit. a, art. 145 §1 lit. c, a także art. 151 p.p.s.a., poprzez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji w sposób błędny kontroli prawidłowości postępowania Urzędu Patentowego i stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego oddalająca wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...], została wydana przy prawidłowym zastosowaniu przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, odpowiadała prawu i uwzględniała pełen materiał dowodowy złożony w sprawie, b) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 §1 lit. c, poprzez nieuwzględnienie i nieustosunkowanie się Sądu pierwszej instancji do zarzutów skargi, na okoliczność udokumentowanego wcześniejszego, bo poprzedzającego datę zgłoszenia wzoru przemysłowego nr [...], wprowadzenia przez uprawnionych do obrotu śliniaków dentystycznych, według chronionego wzoru, c) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 4 p.p.s.a., poprzez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji ustalenia o braku materiału dowodowego na okoliczność podważenia w dacie zgłoszenia, tj. [...] sierpnia 2001 r. cechy nowości wzoru użytkowego nr [...], przy równoczesnym pominięciu podjętych w wyroku Sądu Rejonowego XI Wydział Karny w Cz. z dnia 9 lipca 2007 r., syg. [...] ustaleń, co do ujawnienia w 1993 r. rozwiązania śliniaka według wzoru nr [...], faktów przyznanych przez uprawnionego ze wzoru użytkowego nr [...] na okoliczność eksportu w 1996 i 1998 r. śliniaków dentystycznych według wzoru użytkowego nr [...], zamieszczonych w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2004 r., złożonym w Sądzie Okręgowym w Cz., syg. [...], d) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 lit. c, poprzez nieuwzględnienie i nieustosunkowanie się Sądu pierwszej instancji do zarzutów skargi, na okoliczność procedowania przez Urząd Patentowy i wydania przez niego decyzji w oparciu o materiał, który nie został przez uprawnionego dostarczony skarżącemu i w stosunku do którego skarżący został pozbawiony możliwości ustosunkowania się i wypowiedzenia, e) art. 77 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1997 roku o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117), poprzez błędną jego interpretację w świetle zupełnego pominięcia przez Sąd pierwszej instancji faktów samoujawnienia przez uprawnionego rozwiązań śliniaków dentystycznych według wzoru użytkowego nr [...] przed datą zgłoszenia wzoru śliniaka w Urzędzie Patentowym, a stwierdzonych wyrokiem Sądu Rejonowego w Cz. z dnia 9 lipca 2007 r. i oświadczeniem uprawnionego pismem z dnia [...] stycznia 2004 r., złożonego w Sądzie Okręgowym w Cz. pod sygnatura [...]. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał ponadto, że zaskarżony wyrok narusza przepisy art. 75 § 1 i 76 § 1 k.p.a., jak też art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasad przeprowadzania dowodów, zaniechanie ustosunkowania się do orzeczenia Sądu Rejonowego w Cz. w sprawie [...], dowolność doboru materiału dowodowego, naruszenie zasady prawdy obiektywnej, brak ustosunkowania się do zarzutów skierowanych do decyzji Urzędu Patentowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim należy zauważyć, że z mocy art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej: p.w.p.) do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w świetle art. 256 ust. 1 p.w.p., nie można uznać, iż w postępowaniu spornym, o którym mowa art. 255 i n. p.w.p., wyłączony jest obowiązek podejmowania przez Urząd Patentowy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jakkolwiek bowiem Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę (art. 255 ust. 4 p.w.p.), to zasada związania granicami wniosku i jego podstawa prawną nie wyłącza wskazanych wyżej obowiązków, określonych w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Jest bezsporne, że w toku postępowania przed Urzędem Patentowym A. C. wskazał na dowody, które w jego ocenie przesądzały o prawdziwości tezy, iż przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo, omawiana rozwiązanie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.), jak też, że nie może ono podlegać ochronie, gdyż nie ma cechy nowości w rozumieniu art. 77 tej ustawy. W decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Urząd Patentowy wszystkim tym dowodom odmówił wiarygodności, przy czym Sąd pierwszej instancji kontrolując prawidłowość tej oceny dowodów ograniczył się jedynie do zwięzłego powtórzenia stanowiska Urzędu Patentowego w odniesieniu do poszczególnych dowodów, całkowicie pomijając zarzuty podniesione w skardze. Tymczasem zarzuty zawarte w skardze w sposób szczegółowy, wręcz drobiazgowy, odnoszą się do oceny dowodów dokonanej przez Urząd Patentowy, wskazując na jej wady, w tym na selektywność oceny materiału dowodowego, czy też pominięcie faktów wynikających z dokumentów urzędowych. Do tych zarzutów Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się w żadnej mierze, powielając jedynie niektóre oceny wskazane w decyzji Urzędu Patentowego. Stąd też za bezpodstawną, bo nie popartą rzeczową analizą zarzutów skargi, uznać należy tezę, jakoby ocena dowodów zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie była dowolna. Czy ta ocena dowodów spełnia kryteria określone w art. 107 § 3 k.p.a., jak też, czy organ administracji w sposób odpowiadający wymaganiom art. 77 § 1 k.p.a. rozpatrzył cały materiał dowodowy, to zagadnienia wymagające oceny w granicach sprawowanej kontroli działalności administracji przez sąd administracyjny, przy czym ocena te – co jest oczywiste – nie może być iluzoryczna. Wyżej wskazane wymagania realnej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie zostały spełnione przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygający niniejszą sprawę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny podda kontroli zaskarżone rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zasad właściwej kontroli działalności administracji, w tym odniesie się do zarzutów dotyczących oceny dowodów dokonanej przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ubocznie, że w aktach sprawy brak jest dowodu z dokumentu urzędowego w postaci odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Cz. z dnia 9 lipca 2007 r., syg. [...], w tym uzasadnienia tego orzeczenia, co rodzi wątpliwości co do treści tego dokumentu, a okoliczność ta jest istotna, bowiem związana jest z wiarygodnością dokumentu urzędowego, który jako dowód będzie przedmiotem oceny przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Z tych względów oraz na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a.