II GZ 340/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "K." Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 398/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "K." Sp. z o.o. we W. na rozstrzygnięcie Marszałka Województwa D. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 398/10 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Marszałka Województwa D. z dnia [...] czerwca 2010 r., w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie odrzucenia wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej. K. Sp. z o.o. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skargę na powyższe rozstrzygnięcie Marszałka Województwa. Wraz ze skargą złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. We wniosku podano, że rozstrzygnięcie to w dniu 7 czerwca 2010 r. odebrała osoba nieupoważniona do odbioru – A.S., nadto przesyłka została doręczona pod adresem Rynek 18/4, a zatem nie w siedzibie strony skarżącej. Przedmiotową korespondencję A.S. przekazała osobie uprawnionej do odbioru – S.S. w dniu 10 czerwca 2010 r., nie udzielając jednocześnie informacji o dacie jej odbioru. Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu do dokonania wnioskowanych czynności procesowych. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swej winy i w świetle powoływanych okoliczności wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. WSA podkreślił, że na potwierdzeniu odbioru rozstrzygnięcia Marszałka Województwa widnieje podpis A.S., która obok swojego podpisu dopisała oznaczenie "pracownik". To wskazuje na doręczenie tej przesyłki do rąk upoważnionego pracownika. Sąd nie dał wiary oświadczeniom wnioskodawcy, że A.S. przekazując korespondencję nie poinformowała jednocześnie o faktycznej dacie jej odbioru, wskazując że jest ona zaangażowana w projekt będący przedmiotem sporu rozstrzyganej sprawy. WSA we W. stwierdził również, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zawarto żądanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka A.S., wskazując jednocześnie jako jej adres do doręczeń Rynek 19/1, a zatem adres skarżącej Spółki. To, w ocenie Sądu, przesądza o fakcie, że A.S. przebywa w siedzibie Spółki stale i odbiera kierowaną pod ten adres korespondencję. K. Sp z o.o. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj.: - art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż skarżąca nieuprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, - art. 45 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie, - art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż zaskarżone postanowienie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym, gdyż nie są potrzebne dalsze wyjaśnienia strony. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Skarżąca zawarła w obszernym uzasadnieniu zażalenia, w którym podtrzymała swoje stanowisko z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wskazując, że doręczenie rozstrzygnięcia nastąpiło osobie nieupoważnionej do odbioru korespondencji, a także pod innym adresem niż adres siedziby skarżącej. Wnosząca zażalenie stwierdziła, że nawet w przypadku gdy A.S. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dopisała oznaczenie "pracownik" nie świadczy jednocześnie o tym, iż jest ona upoważniona do odbioru przesyłki. W odpowiedzi na zażalenie K. Sp. z o.o. Województwo D. wniosło o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w tym postępowaniu w terminie bez swojej winy. Warunkiem przywrócenia terminu jest przede wszystkim złożenie wniosku w tym przedmiocie w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu. Wskazać należy, że ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony (co do wykazania braku winy), co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem rozważany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Przyjmuje się, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego, w danych warunkach, wysiłku. Niewątpliwie też kryterium braku winy - jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W przypadku strony będącej osobą prawną, posiadającą reprezentujący ją organ (zarząd), brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności w imieniu Spółki. Obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest należyte zorganizowanie obsługi biurowo-administracyjnej, w tym także w zakresie przyjmowania i obiegu korespondencji i za sposób funkcjonowania tej obsługi ponosi on odpowiedzialność. (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II GZ 112/06) Zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Mając na uwadze dotychczasowy dorobek orzecznictwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 r., II CKN 509/99, OSNC 2000, nr 2, poz. 42), należy podkreślić, że umocowanie osoby fizycznej do odbioru pism adresowanych do osoby prawnej może być dorozumiane. Nie jest konieczne posiadanie przez odbierającego korespondencję pisemnego upoważnienia do dokonania tej czynności i okazywania go w chwili działania. Umocowanie wynika niejednokrotnie z charakteru pełnionej przezeń funkcji, określonej w regulacjach dotyczących sposobu organizacji i działania danej jednostki (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II GZ 113/06). Tzw. profesjonalny podmiot gospodarczy powinien tak organizować pracę biura, by korespondencja trafiała do rąk osoby uprawnionej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przesyłka została odebrana przez A.S., współudziałowca Spółki. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pod własnoręcznym podpisem osoba odbierająca korespondencję wskazała, że jest pracownikiem. W zażaleniu stwierdzono, że było to działanie odruchowe, a ponadto że osoba ta nie wskazała czyim jest pracownikiem. Wydaje się jednak, że jeżeli dana osoba odbiera pismo w siedzibie określonej Spółki i wskazuje, że jest pracownikiem, to można domniemywać, że jest pracownikiem właśnie tej Spółki. Wbrew twierdzeniu zawartemu w zażaleniu korespondencja została doręczona na adres Spółki, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – k. 154 akt Sądu pierwszej instancji. Nieistotne z punktu widzenia skuteczności doręczenia jest ustalenie, kiedy faktycznie Prezes Spółki zapoznał się z treścią pisma. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. podkreślić nalezy, że jeśli strona powoła środki dowodowe na okoliczność wykazania braku jej winy w uchybieniu terminowi procesowemu, to mogą to być wyłącznie środki mieszczące się w ramach art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a., a zatem dowody z dokumentów oraz fakty powszechnie znane, podczas gdy wnioskowany dowód nie podlegał przeprowadzeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd pierwszej instancji nie mógł również zastosować art. 45 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 37 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712) do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z tych wszystkich względów - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.