II OSK 220/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 września 2010r. sygn. akt II SA/Łd 694/10 w sprawie ze skargi Narodowego Banku Polskiego Oddziału Okręgowego w Łodzi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2010r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2. zasądza od Narodowego Banku Polskiego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego II OSK 220/11 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 września 2010 r., sygn. II SA/Łd 694/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi Narodowego Banku Polskiego Oddziału Okręgowego w Łodzi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu wyroku podano, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Prezydent Miasta Łodzi uzgodnił projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy inwestycji polegającej na budowie, budynku hotelowego z częścią gastronomiczną i parkingiem wielopoziomowym oraz budowie (przebudowie) infrastruktury technicznej i drogowej ze zjazdami. Po rozpoznaniu zażalenia Narodowego Banku Polskiego Oddział Okręgowy w Łodzi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. Po rozpoznaniu wniosku inwestora, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło Narodowemu Bankowi Polskiemu Oddział Okręgowy w Łodzi przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi, z dnia [...] stycznia 2009 r., zostało doręczone Narodowemu Bankowi Polskiemu w Warszawie w dniu [...] listopada 2009 r., co zostało potwierdzone podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma. Wobec tego, przyjmując ten dzień, jako datę doręczenia postanowienia stronie, termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu [...] grudnia 2009 r. Tymczasem zażalenie nadane zostało w dniu 7 grudnia 2009 r., za pośrednictwem poczty. W ocenie organu okoliczność, na którą powołuje się wnioskodawca nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, zdaniem organu, nie można uznać, iż Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w Łodzi działa w przedmiotowej sprawie, jako pełnomocnik Narodowego Banku Polskiego na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Pełnomocnikiem Narodowego Banku Polskiego są bowiem wymienione w treści pełnomocnictwa osoby fizyczne, pełniące określone funkcje w Oddziale Okręgowym Narodowego Banku Polskiego w Łodzi - jednostce organizacyjnej Narodowego Banku Polskiego. Skargę na to postanowienie wniósł Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w Łodzi, domagając jego uchylenia w całości, a ponadto o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego przez Prezydenta Miasta Łodzi w dniu [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu skargi podano, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, w związku z art. 58, art. 138 § 1 pkt 2 i art. 140 Kpa. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone w dniu [...] listopada 2009 r. Narodowemu Bankowi Polskiemu w Warszawie, na który przypadała sobota niepracującą, a pismo to zostało jedynie przyjęte i pozostawione do dnia, w którym NBP po dniach wolnych rozpoczął swoją działalność. Dopiero w dniu [...] listopada 2009 r. (poniedziałek) pismo przekazano osobom, które mogły mu nadać dalszy bieg, jednak bez informacji o faktycznej dacie odbioru. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło alternatywnie: o jej odrzucenie, w przypadku uznania, iż skarga pochodzi od Narodowego Banku Polskiego Oddział Okręgowy w Łodzi, bowiem stroną postępowania w przedmiotowej sprawie jest Narodowy Bank Polski z siedzibą w Warszawie, a nie jednostka organizacyjna tego Banku, jaką jest Oddział Okręgowy w Łodzi lub oddalenie, w przypadku uznania, iż J. K., p.o. Dyrektora Oddziału Okręgowego NBP w Łodzi i B. P., Zastępca Dyrektora Oddziału Okręgowego NBP w Łodzi, działają w imieniu i na rzecz Narodowego Banku Polskiego w Warszawie, co wynika z treści pełnomocnictw udzielonych tym osobom przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w Warszawie. W dalszej części udzielonej odpowiedzi Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga jest zasadna. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż podanie o przywrócenie terminu wniesione zostało z naruszeniem art. 58 § 2 Kpa, bowiem strona dowiedziała się o uchybieniu terminu z chwilą powiadomienia jej o tym przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 r., tj. 16 lutego 2010 r. i od tej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Wobec tego (w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia tegoż postanowienia) należy uznać, iż złożony, w dniu 22 lutego 2010 roku, przez stronę skarżącą wniosek o przywrócenie terminu, został wniesiony w terminie przewidzianym art. 58 § 2 Kpa. Organ błędnie zinterpretował także art. 58 § 2 zd. drugie Kpa. bowiem warunek jednoczesności obu czynności (złożenia prośby o przywrócenie terminu i dokonania czynności) ma na celu uniknięcie takiej sytuacji, kiedy to organ uwzględni prośbę, a strona nie dokonana czynności, dla której przywrócono jej termin. Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym strona skarżąca, od [...] sierpnia 2009 r., tj. od dnia złożenia przez Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w Łodzi odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] sierpnia 2009 r. ustalającej warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, działała za pośrednictwem swych pełnomocników – J. K., pełniącego obowiązki Dyrektora NPB Oddziału Okręgowego w Łodzi oraz B. P. zastępcy Dyrektora NBP Oddziału Okręgowego w Łodzi, na podstawie pełnomocnictw złożonych do akt sprawy, łącznie z wyżej wskazanym odwołaniem (karta 190 i191 akt administracyjnych). Od tej chwili powstał obowiązek doręczania wszelkich pism tym pełnomocnikom, na adres ich siedziby, tj. na adres NPB Oddział Okręgowy w Łodzi (art. 40 § 2 Kpa) Organ błędnie przyjął, iż postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r. zostało skutecznie doręczone stronie. W tej sytuacji termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu. W konsekwencji zażalenie wniesione na postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r. zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu, a postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r., stwierdzające uchybienie terminu do jego wniesienia należało uznać za wadliwe. W związku z czym wadliwe jest również postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które zostało wniesione w ustawowym terminie. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Narodowy Bank Polski Oddział Okręgowy w Łodzi zarzucając: 1/ naruszenie prawa materialnego: a/ art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu sprawy i zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji dokonano oceny niepełnej i wadliwej, b/ art. 58 § 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) przez rażąco błędną wykładnię, a polegającą na przyjęciu, że brak jednoczesnego z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonania czynności z którą związany jest termin stanowi wadę formalną wniosku i, że możliwym jest przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (odwołania ), gdy uprzednio dokonano już czynności z którą termin był związany, c/ art. 2 ust. 1 w zw. z art. 6, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o Narodowym Banku Polskim (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) przez błędną wykładnię i przyjęcie, że Oddział Okręgowy Narodowego Banku Polskiego może reprezentować Narodowy Bank Polski jako osobę prawną, 2/ naruszenie przepisów postępowania: a/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 58 § 2 Kpa przez błędne przyjęcie, że ma miejsce naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wypływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowo odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, b/ art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego sprawy, brak wykazania, że uchybienia natury procesowej miały wpływ na wynik sprawy, niespójność wywodu, c/ art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa przez przedstawienie poglądu prawnego, który to nie przystaje do znanych poglądów doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych, brak przedstawienia poglądów przeciwnych, brak jasnych wskazań, co do dalszego postępowania, zwłaszcza, że pominięto, iż nastąpiły zmiany w ustawodawstwie, które wykluczają skuteczne wniesienie zażalenia na postanowienie uzgadniające, d/ art. 134 w zw. z art. 135 ppsa, bowiem wykroczono poza granice sprawy, e/ art. 200 w zw. z art. 141 § 4 ppsa przez brak dokładnego wyliczenia, co składa się na zasądzoną kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania, f/ art. 25 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 28 § 1 ppsa przez błędne przyjęcie, że zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma Oddział Okręgowy Narodowego Banku Polskiego, a nie Narodowy Bank Polski, gdyż rozpoznano skargę Oddziału. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się w szczególności, iż osoby występujące jako pełnomocnicy Narodowego Banku Polskiego nie były prawidłowo umocowane. Nie można bowiem uznać, że osoby fizyczne legitymujące się pełnomocnictwem do prowadzenia oddziału banku mogą reprezentować bank w postępowaniu administracyjnym. Zwraca się także uwagę na niekonsekwencję Sądu I instancji, który w sentencji wyroku wskazał, że skarga pochodzi od Oddziału Narodowego Banku Polskiego, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wypowiada się jakby skarga pochodziła od Narodowego Banku Polskiego działającego przez prawidłowo umocowanych pełnomocników, w związku z czym to im należało doręczyć postanowienie organu. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, obok pełnomocnika Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, stawił się r. pr. J. K. w imieniu Narodowego Banku Polskiego. Oświadczył, iż dotychczas złożył pełnomocnictwo z oddziału Narodowego Banku Polskiego w Łodzi oraz, że w istocie powinien legitymować się pełnomocnictwem z Narodowego Banku Polskiego w Warszawie w związku z czym wniósł o warunkowe dopuszczenie do udziału w rozprawie i zobowiązał się do nadesłania prawidłowego pełnomocnictwa, pochodzącego od Narodowego Banku Polskiego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Kluczową w sprawie kwestią, mającą bezpośredni wpływ na wynik postępowania było rozstrzygnięcie czy rzeczywiście, jak to podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, nie został zachowany termin do wniesienia zażalenia, czy też do uchybienia terminu w ogóle nie doszło bowiem stronie nie zostało skutecznie doręczone postanowienie organu, a zatem termin do jego zaskarżenia nie rozpoczął biegu. Orzekający w sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, na rozprawie przy udziale pełnomocników, zapoznając się ze znajdującymi się w aktach sprawy pełnomocnictwami stwierdza, że ich treść jednoznacznie wskazuje, iż nie są to pełnomocnictwa w rozumieniu art. 33 § 1 Kpa. Pełnomocnictwa wskazują wprawdzie osoby fizyczne jednakże ich umocowanie nie ma charakteru pełnomocnictwa procesowego, w rozumieniu wskazanych przepisów, a stanowi umocowanie do prowadzenia oddziału banku jako dyrektorzy kierujący oddziałem. Nie są natomiast pełnomocnikami procesowymi w danej sprawie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie może podzielić poglądu Sądu I instancji co do oznaczenia strony postępowania i jej pełnomocników, w związku z czym zaskarżone orzeczenie nie mogło się ostać. Przyznać także rację należy wnoszącemu skargę kasacyjna Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Łodzi, iż brak jest konsekwencji Sądu co do określenia strony postępowania bowiem w sentencji wyroku wskazuje, iż skarga została wniesiona od Narodowego banku Polskiego Oddziału w Łodzi, natomiast w uzasadnieniu wyroku wypowiada się tak jakby strona postępowania był Narodowy Bank Polski, działający przez prawidłowo umocowanych pełnomocników, opierając to twierdzenie na znajdujących się w aktach sprawy pełnomocnictwach, które w istocie nie są pełnomocnictwami procesowymi. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 § 1 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.