II OSK 858/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędzia del. WSA Wanda Zielińska - Baran Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 389/10 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych obowiązków w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym w budynku mieszkalnym oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 389/10, oddalił skargę T. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych obowiązków w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym w budynku mieszkalnym. Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] marca 2010r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. Artura Grottgera 1 w Wałbrzychu, w skład której wchodzą Gmina Wałbrzych, T. K. i K. K. usunięcie w budynku wspólnoty przy ul. Artura Grottgera 1 w Wałbrzychu stwierdzonych nieprawidłowości poprzez naprawę instalacji kanalizacji deszczowej o średnicy 150 mm przynależnej do budynku na odcinku od rur spustowych odprowadzających wody opadowe z dachu budynku do pierwszej studzienki od strony budynku. W osnowie decyzji organ orzekający postanowił ponadto, że powyższe roboty należy wykonać w terminie do 30 kwietnia 2010r. oraz pouczył, że napraw należy dokonać pod kierownictwem i według wskazań osób spełniających wymagania art. 12 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, a o wykonaniu nakazu należy powiadomić wydającego decyzję przedstawiając: oświadczenie kierownika robót o wykonaniu robót zgodnie z przepisami, a także o uporządkowaniu terenu oraz protokoły badań i sprawdzeń. W uzasadnieniu decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim podał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek członka Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. Artura Grottgera 1 w Wałbrzychu, w którym opisany został nieprawidłowy stan techniczny instalacji deszczowej na tej nieruchomości. W toku postępowania (w dniu 8 lutego 2010r.) przeprowadzone zostały oględziny, podczas których ustalono na podstawie map i znajomości stanu sprawy i terenu, że przykanalik odprowadzający wody deszczowe z dachu budynku przy ul. Grottgera 1 w Wałbrzychu został uszkodzony w wyniku wnikania do rurociągu korzeni lipy, która rosła przy budynku w pasie drogowym ul. Grottgera oraz w czasie usuwania (wycinki i karczowania) lipy. Stwierdzono, że rury spustowe odprowadzające deszczówkę z budynku są w znacznym stopniu uszkodzone i brak jest łączności między rynną a rurami spustowymi co pokazują wykonane w czasie oględzin zdjęcia. W przebiegu oględzin T. K. okazał i dołączył do protokołu powiększoną kserokopię mapy zasadniczej datowanej na dzień 25 stycznia 2008 r. z naniesionymi kolorem zielonym przebiegami sieci kanalizacji deszczowej odwadniającej teren działki sąsiadującej oznaczonej nr [...] będącej własnością Gminy Wałbrzych. T. K. wskazał, że wody opadowe i wody z topniejącego śniegu na działce nr [...] zalegają na tej działce z tego powodu, że pokazana przez niego na mapie kanalizacja przechodząca pod budynkiem i kanalizacja odprowadzająca wodę do sieci kanalizacji deszczowej w ul. 1 Maja są niedrożne. Ustalone w toku postępowania administracyjnego wady elementów budynku -znajdujące się w nieodpowiednim stanie technicznym rynny i rury spustowe oraz odcinek kanalizacji deszczowej od połączenia z rurą spustową do pierwszej studzienki od strony budynku nie gwarantują spełnienia podstawowych wymagań w zakresie odpowiednich warunków usuwania wody opadowej z budynku o czym mówi art. 5 ust. 1 pkt 2 lit b oraz art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Opisana powyżej decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona przez Tadeusza Kozę i Gminę Wałbrzych, reprezentowaną przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha. Po rozpatrzeniu odwołań Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i wyznaczył nowy termin do dnia 30 czerwca 2010r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z założeniami przepisów zawartych w rozdziale 6 ustawy – Prawo budowlane, obiekty budowlane winny być utrzymywane w należytym stanie technicznym. Za właściwe utrzymanie obiektów budowlanych ustawa uznaje ich użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie w należytym stanie technicznym i estetycznym. Skarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z powołaną regulacją organ nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym nakazuje w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. W ocenie organu odwoławczego, że z akt sprawy jednoznacznie wynika że organ pierwszej instancji przeprowadził czynności wyjaśniające na podstawie przywołanej regulacji, których efektem było niesporne, wobec istniejących dowodów, ustalenie konieczności orzeczenia nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez naprawę instalacji kanalizacji deszczowej o średnicy 150 mm przynależnej do budynku na odcinku od rur spustowych odprowadzających wody opadowe z dachu budynku do pierwszej studzienki od strony budynku, w terminie do 30 kwietnia 2010 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu T. K. organ odwoławczy stwierdził, iż pozostają ona bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Zauważył przy tym, iż celem przedmiotowego postępowania jest usunięcie nieprawidłowego stanu technicznego obiektu budowlanego, którym zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekty małej architektury. Wobec powyższego kwestia odpowiedniego zakwalifikowania przedmiotowego budynku nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, istotą sprawy jest usunięcie nieprawidłowego stanu technicznego obiektu. Nadto organ orzekający wyjaśnił, iż przedmiotowy obiekt stanowi współwłasność Gminy Wałbrzych i Państwa K. i T. K., zatem wszelkie obowiązki mające na celu usunięcie obiektu budowlanego spoczywać będą na współwłaścicielach, natomiast pozostałe zarzuty dotyczące kwestii własnościowych i odszkodowawczych wykraczają poza zakres właściwości organów nadzoru budowlanego. Odnosząc się do treści odwołania Gminy Wałbrzych, w którym skarżący nie kwestionuje zasadności nałożonych obowiązków, a jedynie wnioskuje o przedłużenie terminu do wykonania obowiązku organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest zasadne przedłużenie tego terminu do dnia 31 grudnia 2010 r., bowiem kwestia ustanowienia przymusowego zarządcy nie zmieni zasad uczestnictwa członków wspólnoty mieszkaniowej w utrzymaniu obiektu budowlanego. Zobowiązanymi do usuwania nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu będą nadal współwłaściciele. Decyzja wydana w postępowaniu odwoławczym została zaskarżona przez T. K., który w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zwrócił się o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej udziału 55,70% należącego do T. K. i K. K. i utrzymanie w mocy decyzji w części dotyczącej Gminy Wałbrzych. W odpowiedzi na skargę przedstawionej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 9 lipca 2010r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu decyzji zaskarżonej, zwracając uwagę na to, że skarżący nie kwestionuje nałożonych obowiązków lecz ich adresata, a do tego zarzutu organ odniósł się w orzeczeniu podjętym w postępowaniu odwoławczym. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2010r. działający z urzędu pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podtrzymuje skargę i wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, natomiast pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości – a skarżący prawidłowości tych ustaleń nie kwestionuje, że przykanalik odprowadzający wody deszczowe z dachu budynku usytuowanego przy ul. Artura Grottgera 1 w Wałbrzychu, stanowiącego współwłasność Gminy Wałbrzych oraz T. K. i K. K., został uszkodzony. Uszkodzenia powstały na skutek wnikania do rurociągu korzeni lipy, rosnącej w pasie drogowym ul. Artura Grottgera oraz w czasie usuwania tego drzewa i jego korzeni. Ponadto stwierdzono jednoznacznie, że rury spustowe, odprowadzające wody deszczowe są w znacznym stopniu uszkodzone i brak jest łączności między rynną, a rurami spustowymi. Stwierdzony stan – niesporny – nie odpowiada wymaganiom art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 2 ustawy – Prawo budowlane oraz nie spełnia warunku wynikającego z przepisu § 122 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), na co prawidłowo wskazano w uzasadnieniu decyzji wydanych w tej sprawie w postępowaniu instancyjnym. W rozpoznawanej sprawie istotne również jest, że stosownie do treści art. 61 ustawy – Prawo budowlane obowiązki dotyczące utrzymania i użytkowania obiektów budowlanych zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 wskazanej ustawy obciążają właściciela lub zarządcę obiektu. Zarówno wskazany powyżej przepis art. 61, jak i przyjęty jako podstawa prawna przedmiotowych obowiązków przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 znajdują się w rozdziale 6 powoływanej powyżej ustawy – Prawo budowlane, oznaczonym jako "utrzymanie obiektów budowlanych". W związku z tym Sąd uznał, że również nakazy przewidziane w art. 66 ust. 1 omawianej ustawy muszą być kierowane do właściciela lub zarządcy obiektu, a w przypadku, gdy właścicieli jest więcej niż jeden, a nie został wyznaczony zarządca, nakaz taki musi być kierowany do wszystkich współwłaścicieli. Sąd podkreślił również, że ocena tego, kto ponosi winę na zaistniały nieodpowiedni stan techniczny tzn. stan wyczerpujący dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane nie należy do materii regulowanej przepisami prawa budowlanego i wykracza poza granice właściwości organów administracji. Intencją uregulowania zawartego w art. 66 ustawy – Prawo budowlane jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w aspekcie przepisów prawa administracyjnego. W sytuacji, gdy nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego jest efektem działań osób trzecich np. takich, na jakie wskazuje skarżący (zaniedbania Zarządu Dróg i Komunikacji w Wałbrzychu przy usuwaniu i karczowaniu lipy), adresatom nakazów orzeczonych na podstawie art. 66 powoływanej ustawy przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania przed sądem powszechnym, na zasadach określonych w przepisach kodeksu cywilnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. K. zaskarżając tenże wyrok w całości i i zarzucił naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy winien on być zastosowany oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie znajdował on zastosowania – na skutek oddalenia skargi, podczas gdy należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości albowiem naruszała ona przepisy prawa procesowego, tj. art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w efekcie uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu zarówno przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w powiedzie wałbrzyskim, jak też w postępowaniu przed Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie ograniczała się do zarzutu naruszenia prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W pierwszej kolejności wskazać należy na błędną konstrukcję zarzutu skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie wskazuje bowiem na błędne zastosowanie przepisu art. 10 k.p.a. nie odnosząc tego przepisu do konkretnej jednostki redakcyjnej. Sąd nie jest natomiast władny do formułowania zarzutów kasacyjnych w zastępstwie strony. Nawet jednak w sytuacji uznania, że zarzut ten dotyczy § 1 art. 10 k.p.a., który wymaga aby przed wydaniem decyzji umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czego w niniejszej sprawie zdaniem skarżącego kasacyjnie zabrakło, to nawet prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływu a wynik sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie nie uprawdopodobnił, aby niezachowanie wymogu z art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest bowiem pogląd, iż zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA z dnia 18 maja 2006 r. sygn. II OSK 831/05, publ. ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157 i z 16 października 2007 r. sygn. I OSK 1192/06, LEX nr 427561). Skarżący nie wykazał tymczasem, by naruszenie art. 10 k.p.a. mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowiłoby podstawę do uwzględnienia jego skargi. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzut skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwiony na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżących powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.