IV SA/Gl 158/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 i art. 237 Kodeksu pracy oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stwierdził u P.K. choroby zawodowej obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że na podstawie orzeczeń nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Przychodnię Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz karty oceny narażenia zawodowego opracowanej w dniu [...] r., a stwierdzającej pracę w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, lekarze orzecznicy wskazali, że stwierdzany badaniami lekarskimi stan narządu słuchu nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż w oparciu o dokumentację medyczną czynnikiem etiologicznym nie były warunki pracy. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się P.K., który wniósł odwołanie do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. W odwołaniu tym podtrzymał swoje żądanie rozpoznania u niego choroby zawodowej związanej ze znacznym ubytkiem słuchu. Podkreślił, że w zakładzie przeróbczym był zatrudniony w okresie od 1975 r. do 2008 r. w warunkach stwarzających ryzyko powstania uszkodzenia słuchu. Stwierdzenie u niego po dziesięciu latach pracy w takich warunkach, że niedosłuch istnieje od dzieciństwa jest nieporozumieniem. Podkreślił, że przyjęcie do pracy było poprzedzone badaniami lekarskimi, które nie wykazały niedosłuchu. Zaznaczył, że rozpoznany w trakcie badań niedosłuch odbiorczy to fakt wynikający z rodzaju wykonywanej pracy, a brak dokumentacji medycznej za lata 1975-1981 nie powinien powodować odrzucenia jego wniosku. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten zaznaczył, że z dniem 3 lipca 2009 r. zmienił się stan prawny, ponieważ weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W dalszej części uzasadnienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżono motywy, którymi kierował się organ pierwszej instancji podejmujący kwestionowaną decyzję, a następnie przytoczono przepisy prawa warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Odnosząc się do stanu faktycznego w sprawie organ odwoławczy zaakcentował, że strona pracowała w latach 1975-2008 w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Strona była badana w uprawnionych placówkach medycznych, które w orzeczeniach z dnia [...] r. – Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz z dnia [...] r. – Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w jednobrzmiących orzeczeniach nie rozpoznały zawodowej etiologii schorzenia, akcentując, iż w orzeczeniu laryngologicznym z [...] r. zamieszczono informację o niedosłuchu od dzieciństwa. Z rozstrzygnięciem tym P.K. nie zgodził się i za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego I.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyrażono niezadowolenie z wydanych rozstrzygnięć i zarzucono im naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego. W szczególności zarzucono naruszenie § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez uchybienie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszenie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz naruszenie art. 7 i art. 80 tego Kodeksu poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, brak ustalenia prawdy obiektywnej i oparcie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego stanu faktycznego odbiegającego od prawdy obiektywnej, poprzez przyjęcie, iż skarżący "od dzieciństwa gorzej słyszy" a w związku z tym praca w warunkach narażenia na hałas w latach 1975-2008 w KWK A w K. nie miała wpływu na uszkodzenie słuchu, nie przedstawienie w decyzji wyników przeprowadzonych w toku postępowania badań, a co za tym idzie stanu zdrowia skarżącego. W motywach skargi wpierw przybliżono przebieg postępowania administracyjnego, a następnie zaakcentowano, że w kwestionowanych decyzjach nie zamieszczono informacji o ustaleniach co do stanu zdrowia i wynikach przeprowadzonych badań. W ocenie skarżącego niezrozumiałym jest fakt, że lekarze specjaliści nie odnoszą się do aktualnego stanu zdrowia, a swoje stanowisko oparli na wpisach lekarskich z lat 80-tych, które ich zdaniem wskazują na patologię słuchu nietypową dla etiologii zawodowej od dzieciństwa gorzej słyszy "niedosłuch odbiorczy lewostronny dużego stopnia", "kategoryczny zakaz pracy w hałasie". W decyzji nie wskazano na podstawie konkretnie jakiej dokumentacji lekarskiej – to jest z jakiego dnia, przez kogo sporządzonej dokonano takich ustaleń, a przede wszystkim na jakiej podstawie uznano, że wpis "od dzieciństwa gorzej słyszy" decydować ma o rozstrzygnięciu sprawy. Organ nie ustalił jaki był stan zdrowia skarżącego w dacie rozpoczęcia pracy w warunkach narażenia zawodowego. W ocenie skarżącego oparcie przez lekarzy stanowiska na podstawie stwierdzeń takiej dokumentacji medycznej za okres 33 lat pracy, bez odniesienia do aktualnego stanu zdrowia skarżącego, jak również bez ustalonego stanu faktycznego w kontekście zatrudnienia skarżącego w warunkach szkodliwych dla zdrowia stanowi rażące zaniedbanie obowiązku rzetelnego i wnikliwego zbadania sprawy, czyli naruszenie norm zamieszczonych w art. 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W dalszej części motywów skargi podkreślono, że lekarze orzecznicy nie ustalili obecnego stanu zdrowia skarżącego i uniemożliwiono mu zapoznanie się z aktami dokumentacji medycznej. Nadto zaakcentowano, że nie poczyniono ustaleń co do stanu słuchu P.K. na początku zatrudnienia oraz nie odniesiono się do obecnego stanu zdrowia. Silnie podkreślono, że placówki medyczne nie odniosły się do wpływu zatrudnienia w warunkach narażenia na hałas na obecny stan narządu słuchu skarżącego. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy te rozpoznają sprawy w granicach danej sprawy biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji w sprawie, ponieważ stan ten w trakcie prowadzonego postępowania uległ istotnej zmianie. Przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że w momencie wszczęcia postępowania obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), natomiast w okresie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z treścią § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Unormowanie to oznacza, że w stosunku do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie wskazanego rozporządzenia zastosowanie mają przepisy tego rozporządzenia, a czynności procesowe przeprowadzone w oparciu o postanowienia rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., są prawnie skuteczne i wywołują wszystkie prawem przewidziane skutki. Tym samym opinie uprawnionych placówek medycznych wydane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. zachowują swoją moc i spełniają wymogi przewidziane treścią nowego rozporządzenia. W przypadku rozpatrywanej sprawy dostrzec należy również i tę okoliczność, że placówka medyczna wyższego stopnia wypowiadała się w sprawie już w nowo obowiązującym stanie prawnym. Stosownie do postanowień art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Po myśli art. 2351 tego Kodeksu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Decyzja wydana przez organ administracji musi spełniać wymogi formalne przewidziane treścią art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie, którym dowodom organ przyznał moc dowodową, a którym odmówił takiej mocy, jak również odnieść się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organ administracji podejmuje rozstrzygnięcie po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a zatem po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny z jednej strony jest jasny i nie wzbudza większych kontrowersji, ponieważ nie jest przez organy administracji jak również przez skarżącego kwestionowane to, że w latach 1975-2008 pracował w warunkach narażenia na hałas. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że w obu orzeczeniach uprawnionych placówek medycznych wskazuje się, że za okres 1975-1981 brak jest danych o poziomie hałasu, jednakże w orzeczeniach tych okres ten zalicza się do okresu pracy w warunkach narażenia. Przyjdzie zauważyć, że stanowisko obu placówek medycznych nie znajduje umocowania w informacjach zamieszczonych w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia [...] r. ponieważ podaje się w niej wielkości hałasu na stanowiskach zajmowanych przez skarżącego z roku 1979. Kolejnym elementem, który nie wzbudza kontrowersji w sprawie to badanie przeprowadzone [...] r., w którym zamieszczono informację o tym, że skarżący od dzieciństwa ma gorszy słuch. Także poza sporem jest to, że obecny stan narządu słuchu skarżącego jest zły, albowiem jak wykazują wyniki przeprowadzonych badań w uchu prawym poziom podwyższenia progu słuchu oscyluje wokół 53-54 dB, to w uchu lewym wskazuje się na poziom od 101-108 dB. Nadto w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznano u P. K. niedosłuch odbiorczy ślimakowy z komponentem przewodzeniowym w uchu prawym oraz głęboki niedosłuch czuciowo-nerwowy w uchu prawym. Dodatkowo orzecznicy obu uprawnionych placówek medycznych jednobrzmiąco stwierdzili, iż z uwagi na wcześniejsze schorzenie skarżącego "niedosłuch od urodzenia" brak jest podstaw do stwierdzenia występowania choroby zawodowej. Podniesione okoliczności dotyczące stanu faktycznego znajdują się w aktach administracyjnych, z tego też powodu zarzuty zamieszczone w skardze, a sprowadzające się do tego, że nie ustalono w sposób należyty obecnego stanu zdrowia P.K. nie znajdują potwierdzenia. Podzielić należy natomiast stanowisko prezentowane w skardze, że informacje te nie zostały zamieszczone w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć. Jak zostało zaznaczone stan faktyczny w sprawie z jednej strony jest jasny, jednakże przyjdzie zauważyć, że organy administracji, jak również obie placówki medyczne nie odniosły się do kluczowego z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy zagadnienia, a mianowicie, czy praca w takich warunkach mogła przyczynić się do pogorszenia stanu słuchu skarżącego i w jakim stopniu. Skoro u skarżącego w [...] r. rozpoznano wskazane schorzenie to co spowodowało, że był on dalej zatrudniony w warunkach narażenia na hałas, w sytuacji, kiedy z powyższego orzeczenia wynikał kategoryczny zakaz pracy w hałasie. Takie sformułowanie w orzeczeniu z [...] r. może wskazywać, że dalsze zatrudnianie skarżącego w takich warunkach może spowodować pogłębienie występującego u niego schorzenia. Lekarze obu placówek medycznych jak również organy administracji podejmujące rozstrzygnięcia w sprawie nie podjęły działań zmierzających do jej wyjaśnienia, a skupili się jedynie na stwierdzeniu, że schorzenia skarżącego posiadają pozazawodową etiologię. W świetle powyższego przyjdzie podzielić stanowisko pełnomocnika skarżącego sprowadzające się do tego, że organy administracji prowadząc postępowanie w sprawie nie wyjaśniły w sposób należyty wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż pełnomocnik skarżącego zarzucił organom administracji naruszenie przepisów prawa materialnego, jednakże w swojej skardze nie wskazał takiego przepisu, który zostałby naruszony. Zatem przyjdzie uznać, że zarzut ten nie znajduje umocowania w rozpatrywanej sprawie. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy zwróci się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o przeprowadzenie uzupełniającego badania skarżącego oraz ponownej oceny jego stanu zdrowia. W ramach uzupełniającego badania szczególną uwagę należy zwrócić na to, czy w kontekście orzeczenia z [...] r. dalsze zatrudnianie skarżącego na stanowisku pracy w warunkach narażenia na hałas przyczyniło się do pogorszenia stanu jego narządu słuchu, czy też z punktu widzenia medycznego okoliczność ta była obojętna. Wskazana ocena winna być udzielona w kontekście informacji zamieszczonej w powyższym badaniu "kategorycznie zakazującej pracy w warunkach narażenia na hałas". Inaczej ujmując to zagadnienie, czy obecny stan narządu słuchu skarżącego jest wynikiem tylko czynników pozazawodowych, czyli czynników związanych z jego osobniczymi cechami, czy też na obecny stan tego narządu wpływ miała praca w warunkach narażenia na hałas. Po otrzymaniu wskazanej opinii uzupełniającej organ odwoławczy podejmie rozstrzygnięcie, które będzie uwzględniało wszystkie wymogi przewidziane treścią art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności w uzasadnieniu tym organ przedstawi dowody, którym przyznał moc dowodową oraz te, którym odmówił takiej mocy jak również odniesie je do obowiązujących unormowań prawnych. W niniejszej sprawie Sąd z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie orzekał o jej wykonalności. Stosownie do postanowień art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczono o kosztach postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję. SW