I OZ 701/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. i J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 282/10 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 282/10 oddalającego skargę I. K., J. J. i W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta M. z dnia [...] września 1981 r., Nr [...], o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 21 marca 2011 r. I. K., J. J. i W. P. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 282/10, nie załączając do tegoż wniosku skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdzili, że zostali wprowadzeni w błąd przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, który po wydaniu wyroku z dnia 23 września 2010 r. poinformował, że nie jest już ich pełnomocnikiem. Wskazał ponadto, że mogą wystąpić do sądu o nowego pełnomocnika, który sporządziłby skargę kasacyjną. Wskazali, że z uwagi na te okoliczności w dniu 3 grudnia 2010 r. wystąpili o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący podali, że postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r., którym rozpatrzono negatywnie przedmiotowe wnioski o przyznanie prawa pomocy, zostało doręczone dotychczasowemu pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, o czym nie zostali przez niego poinformowani. Pełnomocnik uczynił to dopiero wówczas, gdy skarżący, zwrócili się do niego z zapytaniem, czy dysponuje informacjami w sprawie. Wskazali, że dopiero z pism z Sądu wywnioskowali, iż pełnomocnik z urzędu ustanowiony był również na czas postępowania kasacyjnego. W ocenie skarżących niezłożenie kasacji oraz niepoinformowanie ich w porę o postanowieniu z dnia 13 stycznia 2011 r. jest ewidentną winą ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który działał na ich szkodę. Jednocześnie we wniosku o przywrócenie terminu skarżący "zwolnili" pełnomocnika z pełnionych wobec nich obowiązków. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 282/10, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej wskazując, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie została dokonana czynność dla której określony był termin, to jest nie złożono skargi kasacyjnej. Na to postanowienie I. K., J. J. i W. P. złożyli zażalenie wskazując, że zaistniała sytuacja jest wynikiem zachowania adwokata działającego na ich szkodę. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r. , sygn. akt I SA/Wa 282/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie W. P. jako złożone przedwcześnie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I OZ 702/11, utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie I. K. i J. J. jest zasadne. Stosownie do art. 86 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może wnioskować o przywrócenie terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 powołanej ustawy Pismo z wnioskiem przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miałaby być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z tym przepisem przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są: 1) wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3) dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania, której terminowi uchybiono. Natomiast w myśl art. 49 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Z przepisu tego wynika zatem, że obejmuje on wszelkie formalne braki pisma procesowego, którym jest również wniosek z art. 86 § 1 powołanej ustawy o przywrócenie uchybionego terminu, o ile tylko ustawa nie przewiduje, że powinny one powodować odrzucenie pisma. Uznać zatem należy, że wniosek o przywrócenie terminu bez równoczesnego dokonania czynności procesowej dotknięty jest brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu (por. postanowienie SN 2002.01.30 III CZ 140/01 LEX nr 53309 oraz orzeczenie SN 1954.10.18, I CZ 238/54, OSNCK 1955/2/44). Tym samym niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej polegające na niedołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej należy traktować jako brak formalny, podlegający – na zarządzenie przewodniczącego – usunięciu w sposób przewidziany we wskazanym powyżej art. 49 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie skarżący wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie złożyli jednocześnie tejże skargi, a zatem nie spełnili jednej z przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu do wniesienia tej skargi. Był to zatem brak formalny tego wniosku i Sąd powinien był wezwać skarżących do jego uzupełnienia w trybie art. 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego jednakże nie uczynił. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać skarżącym, że – jak wynika z akt niniejszej sprawy – ustanowiony pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co oznacza, że prawo pomocy dla skarżących zostało skonsumowane. W tym miejscu podkreślić również należy, że kognicja sądu sprowadza się do przyznania stronie prawa pomocy, po pozytywnym rozpatrzeniu jej wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF. Natomiast konkretny pełnomocnik wyznaczany jest na wniosek sądu przez Okręgową Radę Adwokacką, Radę Okręgową Izby Radców Prawnych, Krajową Radę Rzeczników Patentowych lub Krajową Radę Doradców Podatkowych, o czym stanowi art. 253 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeżeli zatem, pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2005r., II OZ 262/05, niepubl.). Ponadto, wobec okoliczności, że zażalenie W. P, na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2011 r. zostało prawomocnie odrzucone, w niniejszym postanowieniu rozpoznawane było tylko zażalenie I. K. i J. J. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.