II SA/Gl 892/10

WyrokWSA w Gliwicach2010-09-24

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Leszek Kiermaszek, Włodzimierz Kubik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabywca nieruchomości, który stał się jej właścicielem na mocy aktu notarialnego po dacie wejścia w życie przepisów wprowadzających reformę administracji publicznej, ale przed wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa, jest uprawniony do żądania odszkodowania za tę nieruchomość?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nabywca nieruchomości, który stał się jej właścicielem na mocy aktu notarialnego po dacie wejścia w życie przepisów wprowadzających reformę administracji publicznej, ale przed wydaniem decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa, jest uprawniony do żądania odszkodowania. Działanie w zaufaniu do rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, które potwierdzały jego prawo własności, daje mu legitymację do występowania w postępowaniu o odszkodowanie. Wydanie odrębnych decyzji w sprawie odszkodowania dla poprzednich właścicieli i dla obecnego nabywcy, bez ich wzajemnego powiązania i bez zapewnienia możliwości udziału w postępowaniu wszystkim zainteresowanym stronom, stanowi naruszenie przepisów proceduralnych.
Stan faktyczny
Skarżący nabyli własność nieruchomości w drodze aktu notarialnego po dacie wejścia w życie przepisów wprowadzających reformę administracji publicznej. Po zajęciu części tych nieruchomości pod drogę publiczną, zwrócili się o odszkodowanie. Organy administracji dwukrotnie wydały decyzje: jedną ustalającą odszkodowanie dla poprzednich właścicieli, a drugą umarzającą postępowanie w sprawie wniosku skarżących jako bezprzedmiotowe. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu, uznając, że skarżącym nie przysługuje legitymacja do żądania odszkodowania. Skarżący wnieśli skargę do WSA, która została oddalona. Po uchyleniu wyroku WSA przez NSA, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R., orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądza od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2010 r. sprawy ze skargi D.K. i B.K. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia (...) r. nr (...), 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody (...) na rzecz skarżących solidarnie kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. B. i D. K. zwrócili się do Prezydenta Miasta R. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za zajęte pod drogę publiczną działki położone przy ul. [...] w R.. Do wniosku dołączyli wypisy z ksiąg wieczystych [...] (działka nr [1], [2]) oraz [...] (działka nr [3]) potwierdzające prawo własności przedmiotowych działek oraz mapę terenu. Akta sprawy zawierają nadto akt notarialny Rep. [...] z dnia [...] r., mocą którego E. R., G. R., B. C. i J. S. sprzedali ww. działki małżonkom K. Wnioski o odszkodowanie z tytułu zajęcia tych samych działek złożyli także w dniach [...] r. będący współwłaścicielami nieruchomości w dniu [...] r. E.R., Joanna S., G. R. i B. C. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji zawiesił z urzędu wszczęte z wniosków E. R., J. S., G. R., B. C. oraz B. i D. K. postępowanie w sprawie do czasu wydania przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Województwo [...] własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Decyzjami z dnia [...] r. nr [...] w odniesieniu do działek [1] i [2] oraz nr [...]w odniesieniu do działki [1] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...]r. przez Miasto na prawach powiatu R. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną powiatową ul. [...]. W decyzjach tych Wojewoda [...] wskazał jako właścicieli działek zarówno podanych wyżej współwłaścicieli w dacie [...]r. jak też B.i D. K. jako osoby, na rzecz których wpisano prawo własności w wyniku umowy sprzedaży z dnia [...]r. Po podjęciu postępowania organ I instancji przeprowadził 2 rozprawy administracyjne, odrębnie w ramach postępowania wszczętego z wniosków współwłaścicieli nieruchomości w dniu [...]r., odrębnie natomiast w sprawie wniosków B. i D. K. Strony wzajemnie nie były informowane o terminach rozpraw, także na etapie wydawania decyzji postępowania były traktowane jako odrębne. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta R. ustalił wysokość należnego odszkodowania i zobowiązał Skarb Państwa do jego wypłaty na rzecz J.S., B. C., E. R. i G. R. Natomiast decyzją z dnia [...]r. nr [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte z wniosku B. i D. K. W uzasadnieniu tej drugiej decyzji wskazał, iż w myśl art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 z późn. zm. zwanej dalej ustawą lub ustawą z 13 października 1998 r.) uprawnionymi do żądania odszkodowania są jedynie właściciele nieruchomości według stanu na dzień [...]r. W dacie tej wnioskodawcy nie byli właścicielami nabytych [...]r. nieruchomości, a w konsekwencji nie służy im przymiot stron w niniejszej sprawie. W odwołaniu od tej decyzji małżonkowie K., reprezentowani przez pełnomocnika, radcę prawnego wyrazili niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik stron podniosła m.in., iż przez prawie cały tok postępowania B. i D. K. byli przez organy Miasta R.traktowani jako osoby uprawnione do odszkodowania w trybie art. 73 cytowanej wyżej ustawy. Także wnioski Prezydenta Miasta R. do Wojewody [...]o stwierdzenie nabycia wskazanych nieruchomości (działek) wskazywały właśnie odwołujących jako osoby względem, których miało nastąpić wywłaszczenie nieruchomości. Traktowanie odwołujących jako osób uprawnionych do odszkodowania wynikało z tego, że na mocy ważnej i skutecznej erga omnes umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu [...]r. w formie aktu notarialnego Rep [...] nabyli oni własność nieruchomości wpisanych do ksiąg wieczystych pod numerami [...],[...] i [...]czyli nieruchomości, których części zostały objęte wywłaszczeniem. Będąc już formalnie właścicielami tychże nieruchomości, po otrzymaniu informacji, że część działek została objęta wywłaszczeniem, zwrócili się w zgodnym z prawem terminie z wnioskiem o odszkodowanie. Pełnomocnik wskazała także znaczną przewlekłość postępowania, podniosła też argumenty związane z rękojmią ksiąg wieczystych, w których to właśnie B. i D. K. wykazani byli jako właściciele działek. Wskazała też, iż to właśnie małżonkowie K. są osobami pokrzywdzonymi wskutek przejęcia przez Miasto R. nabytych przez nich działek. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, iż działania organów administracji, zgodnie z zasadą legalizmu sformułowaną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.), muszą mieć swoje oparcie w przepisach prawa i dlatego organom tym wolno dokonywać tylko tego, na co wyraźnie zezwalają obowiązujące normy. W świetle obowiązującej regulacji prawa uprawnionymi do otrzymania odszkodowania są jedynie osoby, które utraciły prawo własności nieruchomości w związku z nabyciem go z mocy prawa w dniu [...]r. przez określony podmiot publicznoprawny. Odszkodowanie za przejęcie przez podmioty władzy publicznej własności nieruchomości wiąże się bowiem nierozerwalnie z aktem wywłaszczenia. Nadto organ II instancji wskazał, iż w myśl art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną postępowania jest osoba posiadająca interes prawny w danej sprawie. Zgodnie natomiast z doktryną oraz utrwalonym orzecznictwem sądowym tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymacje procesową. Nie tworzą jej natomiast czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami ani też interes faktyczny. W konsekwencji, zdaniem organu, B. i D. K. nie przysługuje uprawnienie do żądania w trybie administracyjnym zapłaty odszkodowania za przejęcie ww. nieruchomości, a tym samym nie posiadają oni legitymacji do występowania w postępowaniu w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania w charakterze stron. Zaszła zatem - zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. - przesłanka obligatoryjnego umorzenia postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Wojewoda [...] wskazał także, iż decyzją z [...]r. nr [...] Prezydent Miasta R. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o ustaleniu i wypłacie na rzecz G. R., E. R., B. C. i J. S. odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości. Pismem z dnia [...]r. pełnomocnik B. i D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję Wojewody [...], domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawo, w tym art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, art. 80 k.p.a. oraz art. 35 § l, § 2 i § 3 k.p.a. W uzasadnieniu podniosła te same argumenty, które uprzednio zawarła była w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, szerzej akcentując kwestię rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wskazała nadto, iż wydanie decyzji o przyznaniu odszkodowania byłym właścicielom było co najmniej niestosowne, a to z uwagi na toczące się w niniejszej sprawie postępowanie, które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. O postępowaniu toczącym się z wniosków byłych właścicieli, skarżący nie zostali zresztą w ogóle powiadomieni, pomimo że dotyczyło ono nieruchomości, których sami stali się właścicielami. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 885/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedmiotową skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwracając uwagę na niejednoznaczność a nawet na wewnętrzną sprzeczność regulacji zawartej w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. podkreślił, że prawo do odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ma właściciel nieruchomości, któremu odszkodowanie ma rekompensować straty poniesione wskutek odjęcia mu prawa własności. Z tego należy wyprowadzić wniosek, że co do zasady odszkodowanie to przysługuje osobie będącej właścicielem nieruchomości w dacie [...]r. Uprawnienie to służyć musi również jego spadkobiercy jako następcy prawnemu. Nie można jednak zdaniem Sądu wykluczyć szczególnych sytuacji, w których w skutek cesji (przelewu ) wierzytelności nabywca nieruchomości stanie się osobą uprawnioną do odszkodowania. Cesja taka może wynikać bezpośrednio z postanowień aktu notarialnego, mocą którego zbyto nieruchomość, może też stanowić odrębną umowę. W konkretnych sytuacjach wola dokonania cesji tego uprawnienia może też wynikać ze składanych ze strony oświadczeń, kiedy to np. byli właściciele nieruchomości deklarują, że osobą ich zdaniem uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest nabywca nieruchomości po dniu [...]r. Sąd wydając przedmiotowy wyrok uznał jednak, że takie szczególne okoliczności w tej sprawie nie wystąpiły. Z aktu notarialnego, mocą którego skarżący nabyli nieruchomość, nie wynika bowiem by przedmiotem transakcji był również przelew ewentualnych przyszłych wierzytelności, woli dokonania cesji wierzytelności nie można też domniemywać z zachowań sprzedających. Wprost przeciwnie złożyli oni wnioski o przyznanie im spornego odszkodowania i zostało im one przyznane odrębną ostateczną decyzją z dnia [...] r. Zwrócił też Sąd uwagę, że z akt administracyjnych nie wynika dlaczego do rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżących oraz sprawy z wniosku poprzednich współwłaścicieli nieruchomości doszło odrębnymi decyzjami w sytuacji gdy w początkowej fazie postępowanie z tych wniosków toczyło się jako jedno ( łącznie ). Zdaniem Sądu decyzja przyznająca odszkodowanie współwłaścicielom nieruchomości z daty [...]r., nie jest jednak objęta jego kontrolą w niniejszym postępowaniu i tym samym jej zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami regulującymi zasady postępowania administracyjnego Sąd nie był władny ocenić. Sąd stwierdził jednak jednoznacznie, że sam fakt istnienia w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta R. o przyznaniu odszkodowania za tę samą nieruchomość jej poprzednim współwłaścicielom "wyklucza jednak możliwość, nawet potencjalną, przyznania innym wnioskodawcom powtórnego odszkodowania". W konsekwencji wydając omawiany wyrok Sąd uznał, że na mocy art. 73 ustawy skarżącym sporne odszkodowanie nie przysługuje. Jednocześnie stwierdził, że nie było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego toczącego się z wniosku skarżących. Wbrew stanowisku organów orzekających w postępowaniu tym przysługiwał im bowiem zdaniem Sądu przymiot strony postępowania. Postępowanie to dotyczyło niewątpliwie ich interesu prawnego w sytuacji gdy ubiegając się o świadczenie przewidziane w prawie dla właściciela nieruchomości "legitymowali się potwierdzającym ich status wypisem z korzystających z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych". Postępowanie z ich wniosku o wypłatę odszkodowania nie mogło być zatem uznane za bezprzedmiotowe lecz zakończyć się decyzją odmawiającą przyznania im żądanego świadczenia. W wyniku rozpatrzenia wniesionej od powyższego wyroku przez skarżących B. i D. małżonków K. skargi kasacyjnej został on uchylony a sprawa przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 92/10. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Kasacyjny zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że nie wykazał jakie znaczenie dla rozpoznania sprawy miało rozstrzygnięcie, jakie zapadło w innej sprawie administracyjnej, tj. w sprawie w której przyznano świadczenie w zakresie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne właścicielom nieruchomości na dzień [...]r. Zarzucił również, że z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Sąd błędnie przyjął, że skarżący nie byli osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie spornego odszkodowania tylko z tego powodu, że nie byli właścicielami objętej postępowaniem nieruchomości w dniu [...]r. W tym względzie powołał się na odmienny co do tej kwestii wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, zgodnie w którym uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające administrację publiczną może być także osoba, która po dniu [...]r., oraz przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu [...]r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Rozpoznając ponownie skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta R. ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania a mianowicie art. 104, art. 105 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 28 kpa Skutkuje to uchyleniem tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Pozostaje poza sporem i nie ulega wątpliwości, że materialnoprawną podstawę orzekania w zakresie roszczeń o odszkodowanie za nieruchomości zajęte w dniu [...]r. pod drogi publiczne stanowią przepisy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W świetle ich treści nie powinno budzić wątpliwości, że przewidziane nimi odszkodowanie za te same nieruchomości może być przyznane tylko jeden raz i to niezależnie ile podmiotów i w jakim czasie zgłosiło w tym przedmiocie swoje roszczenia. W sytuacji zatem gdy roszczenia takie są zgłoszone w tym samym czasie i dotyczą tego samego odszkodowania ( odnośnie całości lub udziałów we współwłasności tych samych nieruchomości ) to niewątpliwie powinny one być rozpoznane w tym samym postępowaniu administracyjnym, gdyż stanowią w takiej sytuacji zdaniem Sądu jedną sprawę w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. Przyznanie odszkodowania jednemu podmiotowi ( podmiotom ) za całość lub za udział we współwłasności zajętej pod drogę nieruchomości uniemożliwia bowiem zdaniem Sądu pozytywne orzeczenie w tym przedmiocie na rzecz innego ( innych podmiotów). W tym względzie Sąd w składzie wydającym niniejszy wyrok podziela w całości jednoznacznie stanowisko zawarte w zapadłym w tej sprawie wyroku z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 885/07. Z zasady trwałości decyzji administracyjnych i pewności obrotu prawnego wynika bowiem, że prawomocna decyzja o przyznaniu takiego odszkodowania wiąże zarówno organy administracji publicznej jak i sądy. Może być ona wzruszona jedynie w odpowiednim trybie ( art. 16 § 1 i § 2 kpa). W sytuacji gdy zostanie wydana w odniesieniu do innych podmiotów, to nie może być ona także wzruszona przez Sąd w trybie art. 135 ustawy p.p.s.a. Z przyczyn podmiotowych nie została ona bowiem wydana "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" w rozumieniu tego przepisu. Błędnie zatem i z naruszeniem art. 104 i art. 28 kpa odnośnie odszkodowania za objęte postępowaniem nieruchomości zostały wydane dwie odrębne decyzje, w sytuacji gdy roszczenia odnośnie tych odszkodowań zostały zgłoszone w tym samym czasie i na pewnym etapie toczyło się w stosunku do nich jedno postępowanie administracyjne. Świadczy o tym chociażby okoliczność objęcia tych roszczeń tymi samymi postanowieniami w przedmiocie zawieszenia postępowania. Wydając odrębne decyzje co najmniej utrudniono skarżącym odwołanie się od decyzji przyznającej odszkodowanie na rzecz poprzednich właścicieli nieruchomości, w sytuacji gdy decyzja ta nie została im jako stronom postępowania doręczona. Wnioskując o odszkodowanie za te same nieruchomości mieli oni zaś niewątpliwie interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa i powinno przysługiwać im prawo wniesienia od tej decyzji odwołania. Z naruszeniem treści art. 107§ 3 kpa organy obu instancji w swoich decyzjach w ogóle nie wyjaśniły dlaczego orzeczono odnośnie tych roszczeń odrębnymi decyzjami. Powyższe uchybienia proceduralne miały niewątpliwy wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. w sytuacji, gdyż pozbawiono skarżących udziału w postępowaniu zakończonym decyzją orzekającą o odszkodowaniu na rzecz ich poprzedników prawnych. W konsekwencji trudno też przyjąć, że wydane w takich okolicznościach dwie odrębne decyzje rozstrzygały sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo i inny sposób kończyły sprawę w rozumieniu art. 104 § 2 kpa. Z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. błędnie przyjęły też organy orzekające, że odszkodowanie za objęte postępowaniem nieruchomości może przysługiwać jedynie właścicielom nieruchomości na dzień [...]r. Takie stanowisko organów nie uwzględnia bowiem akcentowanej słusznie w skardze okoliczności, że skarżący działając w zaufaniu do zgodności ujawnionych w księgach wieczystych wpisów z rzeczywistym stanem prawnym (rękojma wiary ksiąg wieczystych – art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ) nabyli aktem notarialnym z dnia 27 stycznia 2001 r. własność również tych części nieruchomości, które zostały zajęte pod drogę publiczną. Skutkiem rękojmi wiary ksiąg wieczystych jest to, że dopóki w księgach wieczystych nieruchomości zajętych pod drogę nie zostało ujawnione przejście ich własności na rzez Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji wojewody ( wydanej zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy ), dopóty możliwe jest formalnoprawne zbycie tych nieruchomości przez właściciela ujawnionego w księgach wieczystych oraz wpisanie w jego miejsce osoby, która zawarła z nim taką umowę jako nabywca nieruchomości. Gdy nadto zważy się, że skarżący korzystając z dobrej wiary ksiąg wieczystych nabyli zajęte pod drogę nieruchomości jeszcze przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. to należy stanąć na stanowisku, że przysługiwało im prawo do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy. Ma mocy aktu notarialnego nabyli bowiem wszelkie uprawnienia i roszczenia przysługujące w chwili zawierania tego aktu zbywcom nieruchomości, chyba że co innego wynikałoby z treści umowy sprzedaży względnie z innej umowy zawartej przez skarżących z poprzednimi właścicielami nieruchomości. Z tych też względów błędne jest stanowisko organów orzekających, że postępowanie o wypłatę odszkodowania wszczęte z wniosku skarżących należało uznać za bezprzedmiotowe i je umorzyć. Co do możliwości złożenia wniosku i ubiegania się o odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy przez nabywców nieruchomości działających w zaufaniu do wiary publicznej ksiąg wieczystych wypowiedział się jednoznacznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu siedmiu sędziów z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09 ( ONSA i WSA nr 3 z 2010 r. poz. 44). Ponownie rozpoznając sprawę przyjmą zatem organy orzekające, że skarżący byli uprawnieni do złożenia wniosku o odszkodowanie. Następnie ustalą czy na mocy aktu notarialnego z dnia 27 stycznia 2001 r. czy też innej umowy między skarżącymi a zbywcami nieruchomości nie doszło do wyłączenia uprawnienia skarżących do ubiegania się o przedmiotowe odszkodowanie. Gdyby do takiego wyłączenia nie doszło to uznają organy, że to właśnie skarżącym takie odszkodowanie powinno być przyznane. Wtedy zaś podejmą organy orzekające próbę doprowadzenia do wzruszenia ostatecznej decyzji Prezydenta R. z dnia [...]r. nr [...]o przyznaniu odszkodowania za te same nieruchomości ich poprzednim współwłaścicielom. Po wszczęciu w tym przedmiocie odrębnego postępowania rozważą podstawę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Jak już bowiem stwierdzono wcześniej odszkodowanie za te same nieruchomości może być przyznane na podstawie art. 73 ustawy tylko jeden raz. Konieczną przesłanką przyznania odszkodowania skarżącym byłoby zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu odszkodowania na rzecz ich poprzedników prawnych. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 209, art. 211 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 c w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa.... ( Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło