I SA/Kr 985/10

Sygn. akt I SA/Kr 985/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r., sprawy ze skargi M.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24 marca 2010 r. Nr [...] do [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażaleń - uchyla zaskarżone postanowienie - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniami z 8 grudnia 2009r. nr [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznym decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 26 listopada 2009r. nr od [...] do [...]. Powyższe postanowienia Skarżący odebrał osobiście 29 grudnia 2009r. w areszcie śledczym w którym Skarżący był w tym czasie osadzony. 26 stycznia 2010r., Skarżący nadał w urzędzie pocztowym zażalenia na powyższe postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący argumentował, że do 20 stycznia 2010r. przebywał w areszcie i nie mógł zapoznać się w tym czasie z aktami administracyjnymi, ani też skontaktować z pełnomocnikiem, dlatego złożenie zażalenia w terminie nie było możliwe. Ponadto Skarżący był przekonany, że skoro posiadał pełnomocnika reprezentującego go w postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej, to postanowienia zostały doręczone również jemu, a następnie przez niego zaskarżone. Tymczasem okazało się, że pełnomocnik nie otrzymał przedmiotowych postanowień. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 24 marca 2010r. nr [...] do [...] wydanym na podstawie art. 163§2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażaleń. W uzasadnieniu przedstawiono przesłanki przywrócenia terminu i stwierdzono, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu. Organ przyznał, że Skarżący posiadał pełnomocnika, zakres jego pełnomocnictwa ograniczał się jednak wyłącznie do postępowania kontrolnego toczącego się w sprawie nr [...], które zakończyło się wydaniem decyzji przez Dyrektora urzędu Kontroli Skarbowej. Zdaniem organu postępowanie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania podatkowego i nie jest z nim bezpośrednio związane. Dlatego też w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powinny być założone odrębne akta, do których zgodnie z art. 137§3 O.p. a pełnomocnik powinien dołączyć pełnomocnictwo. Skoro w aktach zabrakło takiego pełnomocnictwa, doręczenie decyzji nadającej rygor natychmiastowej wykonalności nie mogło nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego w innej sprawie. Wobec tego doręczenie decyzji bezpośrednio do rąk Skarżącego było prawidłowe. Ponadto organ stwierdził, że przeświadczenie Skarżącego, iż jego pełnomocnik złożył zażalenia na przedmiotowe decyzje nie jest wystarczającą okolicznością do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżone postanowienia. Skarżący przedstawił okoliczności, które jego zdaniem świadczą o niemożności dochowania przez niego terminu zażalenia. Do okoliczności tych należy fakt tymczasowego aresztowania, uniemożliwiający w praktyce szybki kontakt z pełnomocnikiem oraz problemy ze zdrowiem psychicznym, na dowód których załączono zaświadczenia lekarskie. Zdaniem Skarżącego obciążenie go odpowiedzialnością za przekroczenie terminu jest niesłuszne i łamie jego prawa wynikające z art. 42 (32)Konstytucji, art. 121§1 i art. 187§1 O.p. oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W jego opinii w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo stwierdzono, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za brakiem winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia.. Ponadto organ podtrzymał przedstawioną wcześniej argumentację. Pełnomocnik Skarżącego w dodatkowym piśmie procesowym podniósł, powołując się m.in. na wyrok WSA we Wrocławiu z 18 września 2009r. sygn. akt: I SA/Wr 942/09 (publ. w cbois) iż sytuacja osoby tymczasowo aresztowanej jest specyficzna zatem odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia była niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. dalej-p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia, przy czym -zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2008r., sygn. akt: II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Podkreślić należy, że w świetle art. 134§1p.p.s.a. Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04). To oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia a żądanie Skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść Skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Analiza akt postępowania oraz zarzutów sformułowanych w skardze doprowadziła Sąd do przekonania, że skarga jest zasadna. Stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dla przywrócenia terminu konieczne jest uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Nie jest zatem wymagany dowód, lecz tylko środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (P. Pietrasz [w:] R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, Sł. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Wolters Kluwer, wydanie I, s. 603). Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienia nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wydanych w stosunku do Skarżącego z uwagi na to, że dopiero w dniu 20 stycznia 2010r. kiedy opuścił areszt śledczy skontaktował się z pełnomocnikiem, który poinformował go o ty, że nie złożył zażaleń albowiem nie otrzymał postanowień. Z załączonego przez Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu wynikało, że Skarżący otrzymał postanowienia 29 grudnia 2009r. kiedy przebywał w areszcie śledczym ale tkwił w przekonaniu, że jego pełnomocnik również otrzymał owe postanowienia i złożył w terminie zażalenia. Organ wskazał, że aresztowany Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niezachowaniu terminu do złożenia zażaleń. Istotne w sprawie jest rozważenie, czy przebywający w areszcie Skarżący mógł faktycznie sporządzić zażalenia na postanowienia nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji? W tym celu należy odwołać się do stosownych przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm. dalej-k.p.k.) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm. dalej-k.k.w.), regulujących sytuację osób tymczasowo aresztowanych. Stosownie do art. 258§1 k.p.k. tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli: 1. zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu, 2. zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne. Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów, dla których ten środek zastosowano, a w szczególności zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania karnego (art. 207 k.k.w.). Co istotne, tymczasowo aresztowany nie może posiadać środków łączności, urządzeń technicznych służących do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzętu komputerowego, a także, poza depozytem, przedmiotów i dokumentów, które mogą utrudniać prawidłowy tok postępowania karnego (art. 216§1 zd. drugie k.k.w.). Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wydaniu zarządzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje. (art. 217 § 1 zd. pierwsze k.k.w.). Korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, chyba że organ ten zarządzi inaczej (art. 217a § 1 zd. pierwsze k.k.w.). Tymczasowo aresztowany nie może korzystać z aparatu telefonicznego oraz innych środków łączności przewodowej i bezprzewodowej (art. 217c k.k.w.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 4 listopada 2010r. sygn. akt: I FZ 407/10 (publ. w cbois), ,,osoba aresztowana poddana jest szczególnym rygorom , w tym istotnemu ograniczeniu możliwości kontaktów zewnętrznych". Znamienny jest, iż Skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika w okresie kiedy przebywał w areszcie zatem nikt nie mógł za niego dokonywać czynności w tym składać stosowane środki odwoławcze w postępowaniu podatkowym. W tym miejscu niezbędne jest także przypomnienie, że na podstawie art. 137§3 O.p. załączenie udzielonego na piśmie pełnomocnictwa ogólnego do akt kontroli podatkowej nie stanowi zgłoszenia się pełnomocnika do udziału w postępowaniu podatkowym, jeżeli zostanie ono następnie wszczęte w stosunku do kontrolowanego uprzednio podatnika.(vide wyrok NSA z 8 lipca 2009r. sygn. akt: II FSK 690/08 publ. w cbois). Przez akta, o których mowa w art. 137§3 O.p. nie można rozumieć dowolnego zbioru dokumentów dotyczących podatnika, czy też - jak orzekł już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2007r., w sprawie sygn. akt: II FSK 1217/06 (LEX nr 341989) - ewidencji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników ( tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 269, poz. 2681 ze zm.). Art. 137§3 O.p. stanowi o aktach konkretnego postępowania: postępowania podatkowego albo kontroli podatkowej. Akta, do których, zgodnie z art. 137§3 O.p., dołącza się oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, w obszarze normatywnym są prawnie znaczącym terminem wymienianym wielokrotnie przez prawodawcę w przepisach O.p. między innymi w art. 178 i art. 179, a także art. 146§2, 150§2, art. 177, art. 227§1 i art. 293§2 pkt 2 i 3. Na podstawie art. 293§2 pkt 2 i 3 O.p. natomiast ustalić i ocenić można, że ustawodawca przewiduje oraz indywidualizuje w administracyjnych sprawach podatkowych: akta dokumentujące czynności sprawdzające, akta postępowania podatkowego i akta kontroli podatkowej, odróżniając je od siebie za pomocą kryterium postępowania, które dokumentują. (Akta postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, o których również mowa w art. 293§2 pkt 3 O.p. nie utrwalają żadnego rodzaju postępowania administracyjnego w obszarze odpowiedzialności podatkowej, a więc pozostają poza zakresem niniejszych rozważań.) Na zakończenie i uzupełniające poparcie tej części rozważań przywołać można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2007r., sygn. akt: II FSK 682/07 (LEX nr 361251), z którego wynika, że złożenie pełnomocnictwa ogólnego do akt kontroli podatkowej nie może stanowić wystarczającej podstawy do oceny zgłoszenia - ustanowienia się pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, które przecież w czasie postępowania kontrolnego jeszcze się nie toczy i nie można co do zasady w sposób pewny antycypować, że zostanie wszczęte; postępowanie kontrolne i postępowanie podatkowe to dwa różne, odrębnie unormowane postępowania prawne, których nie można utożsamiać, pomimo iż dotyczyć mogą tych samych zobowiązań podatkowych. Przestrzeganie zaś art. 137§3 O.p. w niewątpliwym interesie strony winno intensyfikować uwagę i staranność pełnomocników w różnych postępowaniach załatwiania podatkowej sprawy ich mocodawcy, a także prowadzić do stanu niezbędnej, tak dla strony jak i dla organów administracji, pewności i jednoznacznej oceny: czy i kto w danym postępowaniu reprezentuje jego stronę. Ze wskazanych powyżej przepisów wynika, że możliwość kontaktów tymczasowo aresztowanego z osobami z zewnątrz oraz możliwość korespondencji i łączności jest znacznie ograniczona i uzależniona od decyzji organu, do którego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany. W konsekwencji sporządzenie zażalenia na postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji przez tymczasowo aresztowanego byłoby znacznie utrudnione lub wręcz niemożliwe. W ocenie Sądu, Skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi z uwagi na okoliczność, iż przebywał w areszcie śledczym. Organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z naruszeniem art. 162 § 1 O.p. Z omówionych wyżej względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.