II OSK 68/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-12

Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Andrzej Gliniecki, Janina Kosowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy jednorazowa opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości może być pobrana wyłącznie na podstawie samego faktu uchwalenia nowego planu miejscowego, czy wymaga wykazania bezpośredniego związku przyczynowego między uchwaleniem planu a wzrostem wartości nieruchomości?
Ratio decidendi
Jednorazowa opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości może być pobrana tylko wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek przyczynowy między uchwaleniem planu miejscowego a wzrostem wartości nieruchomości. Sam fakt uchwalenia planu nie jest wystarczający. Wzrost wartości nieruchomości musi być ustalony obiektywnie na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, który stanowi dowód wartości nieruchomości przed i po uchwaleniu planu. Organ administracji ma obowiązek ocenić wiarygodność tego operatu i prawidłowo ustalić należną opłatę.
Stan faktyczny
W 2001 roku Z. P., A. P., L. M. i M. M. sprzedali udziały w nieruchomości położonej przy ul. Z. w W. W 2003 roku Prezydent W. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w 2010 roku organ ustalił opłatę dla skarżących. Skarżący kwestionowali związek przyczynowy między uchwaleniem planu a wzrostem wartości nieruchomości oraz prawidłowość operatu szacunkowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. NSA Janina Kosowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P., Z. P., M. M. i P. M.– następców prawnych M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1118/10 w sprawie ze skargi Z. P., A.P. i M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 wrzesień 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1118/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. P., A. P. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Powołując się na stan faktyczny przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, iż w dniu [...] stycznia 2001 r. Z. P., A. P., L. M. i M. M. sprzedali (aktem notarialnym Rep. [...]) udziały wynoszące odpowiednio po 1/4 części nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w obrębie [...] o łącznej pow. 3.533 m2, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], położonej przy ul. Z.. Pismem z dnia 22 października 2003 r. Prezydent W. zawiadomił byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu jej wartości. Pismo to zostało doręczone L. M. i M. M. w dniu 25 października 2003 r., natomiast Z. P. i A. P. w dniu 28 października 2003 r. Na podstawie operatu szacunkowego z dnia 26 listopada 2003 r., organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r., ustalającą jednorazową opłatę dla Z. P. i A. P. w wysokości 22.941 zł oraz dla L. M. i M. M. w wysokości 22.941 zł z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., przedmiotowa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w trakcie którego został sporządzony operat szacunkowy z dnia 12 listopada 2009 r., Prezydent W. wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r., ustalającą jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości, spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla Z. dla Z. P. i A. P. w wysokości 6.624,25 zł oraz w związku ze śmiercią L. M. dla M. M. w wysokości 3.312,12 zł. W odwołaniu od tej decyzji skarżący stwierdzili, iż w niniejszej sprawie nie występuje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy wzrostem wartości przedmiotowej nieruchomości, a uchwaleniem nowego planu miejscowego. Uchwalenie tego planu nie spowodowało bowiem istotnej zmiany w możliwościach zagospodarowania przestrzennego terenu, a jedyną różnicę stanowi zniesienie dotychczasowego ograniczenia co do wznoszenia nowych budynków jedynie w zabudowie plombowej. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniosło, iż z nowego operatu szacunkowego wynika, że wartość szacowanej nieruchomości przed uchwaleniem nowego planu miejscowego wynosiła 521.118,00 zł, zaś po jego uchwaleniu – 574.112,00 zł. Oznacza to, że wyłącznie w wyniku uchwalenia nowego planu miejscowego wartość nieruchomości wzrosła o 52.994,00 zł. Organ odwoławczy stwierdził jednoczenie, iż operat został sporządzony zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ugn. Wskazał, iż z wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla Z., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...] maja 1999 r. (Dz. Urz. Woj[...]) wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się obecnie w obszarze oznaczonym symbolem MN, tj. w strefie zabudowy mieszkaniowej niskiej, dla której podstawowym przeznaczeniem jest zabudowa mieszkaniowa niska, jednorodzinna wolnostojąca lub bliźniacza. Przed dniem wejścia w życie przedmiotowej uchwały dla przedmiotowego terenu obowiązywały ustalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonego uchwałą Nr [...]Rady W. z dnia [...] września 1992 r. (Dz. Urz. Woj. [...]), według którego teren ten położony był w strefie możliwości urbanizacyjnych, oznaczonej symbolem X-75, gdzie dopuszczano realizację zabudowy siedliskowej i jednorodzinnej wyłącznie jako plombowej, wzdłuż istniejących ulic. W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż ustalenia nowego planu mają wpływ na wartość przedmiotowej nieruchomości z uwagi na obecną możliwość jej zabudowania bez ograniczenia do zabudowy plombowej. Dodał, iż zbycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło przed upływem pięciu lat od dnia, w którym nowy plan miejscowy stał się obowiązujący i w tym też terminie organ I instancji zgłosił swoje roszczenia wobec skarżących. Organ odwoławczy wskazał, iż z uchwały z dnia 25 maja 1999 r. wynika, że stawka opłaty ustalona została na poziomie 25 % wzrostu wartości nieruchomości. Tym samym jednorazowa opłata z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynosić powinna: 52.994,00 zł x 25 % = 13.248,50 zł, z czego udział przypadający na Z. P. i A. P. (stosownie do posiadanych przez nich przed zbyciem udziałów w przedmiotowym gruncie) – 6.624,25 zł, a udział przypadający na M. M. (stosownie do posiadanych przez nią przed zbyciem udziałów w przedmiotowym gruncie) – 3.312,12 zł. W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący zarzucili naruszenie art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), zwanej dalej w skrócie upzp, przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki uzasadniające pobranie jednorazowej opłaty oraz przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa, mających istotny wpływ na treść decyzji, poprzez nierozważenie pełnego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie zarzutów, iż nie zachodził bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy uchwaleniem planu miejscowego, a wzrostem wartości nieruchomości oraz art. 35 i 36 kpa w związku z art. 12 kpa poprzez rażącą, niczym nie uzasadnioną zwłokę w postępowaniu. W uzasadnieniu podnieśli, że praktycznie za jedyny dowód mający wskazywać na to, że nastąpił wzrost wartości nieruchomości posłużył operat szacunkowy. Poza sferą zainteresowania organów administracji pozostały natomiast inne - niż uchwalenie planu miejscowego - czynniki mające wpływ na wzrost cen, jak np. moda na określone lokalizacje, wzrost zamożności społeczeństwa, zwiększanie się liczebności dużych aglomeracji i związany z tym ciągle rosnący popyt na tereny budowlane. Wskazali ponadto, że poprzedni plan ogólny zagospodarowania przestrzennego przewidywał dla tego terenu możliwość zabudowy siedliskowej i jednorodzinnej. Nowy plan miejscowy nie był zatem aktem planistycznym powodującym dopuszczalność zabudowy jednorodzinnej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, po uprzednim przytoczeniu treści art. 36 ust. 4 oraz art. 37 ust. 1 i 4 upzp, wskazał, iż istnieją trzy warunki pobrania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartość nieruchomości w związku z uchwaleniem planu miejscowego: 1/ związek przyczynowy między uchwaleniem planu miejscowego, a wzrostem wartości nieruchomości, 2/ zbycie nieruchomości przed upływem pięciu lat od dnia, w którym plan stał się obowiązujący, 3/ zgłoszenie przez gminę w tym samym terminie roszczeń z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że w warunkach niniejszej sprawy wskazane przesłanki wystąpiły. Odnosząc się do pierwszej z nich wskazał na poszerzenie w nowym planie miejscowym możliwości zabudowy przedmiotowej nieruchomości poprzez dopuszczenie na tym terenie zabudowy jednorodzinnej – nie tylko plombowej, jak to czynił plan poprzedni. W ocenie Sądu, zmiana ta musiała wpłynąć na wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości, co prawidłowo przedstawiono w operacie szacunkowym z dnia 12 listopada 2009 r. Sąd stwierdził, iż operat ten został sporządzony zgodnie z wymogami ugn i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 21 września 2004 r. Przy ustalaniu wartości nieruchomości rzeczoznawca wziął pod uwagę cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, funkcję wyznaczoną dla niej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania, dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych. W konsekwencji, Sąd uznał, iż organ oceniając operat jako dowód w sprawie słusznie nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej w nim wyceny nieruchomości – mając za podstawę opinię o wartości nieruchomości, sporządzoną zgodnie z przepisami, przeprowadził prawidłową analizę ustaleń dotychczasowego planu zagospodarowania przestrzennego z ustaleniami planu nowego. Sąd nie zgodził się jednocześnie z zarzutem skarżących, iż poza sferą zainteresowania organów administracji pozostały inne - niż uchwalenie planu miejscowego - wskazane przykładowo w skardze czynniki mające wpływ na wzrost cen, gdyż jak zauważył czynniki te uwzględnia przyjęta przez rzeczoznawcę majątkowego metoda wyceny analizująca lokalny rynek transakcji, na które miały wpływ te czynniki. Na marginesie Sąd I instancji wskazał, że cena za sprzedaż przedmiotowej nieruchomości została ustalona w § 2 aktu notarialnego na kwotę 200.000 dolarów amerykańskich, a w jego § 8 dla celów pobrania opłaty strony określiły jej wartość na 822.280 zł. W operacie szacunkowym wartość przedmiotowej nieruchomości została zaś ustalona na kwotę 653.088 zł. Rzeczoznawca majątkowy oszacował więc wartość nieruchomości skarżących na niższą kwotę niż kwota określona przez strony umowy sprzedaży tej nieruchomości. Odnosząc się do pozostałych przesłanek, Sąd stwierdził, iż zostały one również spełnione, co w sprawie nie było kwestionowane. Uznał ponadto, iż na prawidłowość rozstrzygnięcia nie miało wpływu naruszenie przez organy art. 35 i 36 kpa w związku z art. 12 kpa. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyli skarżący, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości jako podstawy kasacyjne wskazali: 1/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 4 upzp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nie zachodziły przesłanki uzasadniające stosowanie tego przepisu oraz jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że już sam fakt uchwalenia nowego planu spowodował wzrost wartości nieruchomości, gdyż jego zapisy poprawiły możliwości inwestycyjne, a co się z tym wiąże bezpośrednio wpłynęły na wzrost ceny nieruchomości, 2/ naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe, sprzeczne z art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenie, że prowadzone postępowanie administracyjne i zebrane w nim dowody, a w szczególności operat szacunkowy, jednoznacznie wskazują, że wzrost wartości nieruchomości nastąpił po uchwaleniu planu miejscowego, chociaż brak było dokonania przez organy administracji właściwej oceny operatu, a do zadań rzeczoznawcy majątkowego nie należy ustalanie związku przyczynowego pomiędzy wzrostem wartości nieruchomości, a uchwaleniem nowego planu, a ponadto przyjęcie, że rażąca przewlekłość postępowania nie miała wpływu na wynik sprawy, a ustalona w postępowaniu administracyjnym opłata jest i tak niewygórowana, ponieważ określona została w oparciu o podstawę niższą niż cena, za którą sprzedali nieruchomość. W oparciu o przytoczone podstawy kasacyjne skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnieśli, iż dla pobrania jednorazowej opłaty, o której stanowi art. 36 ust. 4 upzp, niezbędne jest, aby pomiędzy wzrostem wartości nieruchomości, a uchwaleniem nowego planu miejscowego istniał bezpośredni związek przyczynowy. Niezbędne jest zatem, aby wartość nieruchomości wzrosła przez to, że został uchwalony nowy plan, którego założenia znacząco podnoszą atrakcyjność, a co za tym idzie cenę nieruchomości. Wzrost wartości nieruchomości musi być rozpatrywany obiektywnie i pozostawać w ścisłym związku z faktem uchwalenia planu. Sam fakt jego uchwalenia nie jest wystarczającą przesłanką do orzekania o pobraniu tzw. renty planistycznej. W ocenie skarżących, wskazany związek przyczynowy w niniejszej sprawie nie występuje. Uchwalenie planu w zasadzie nie spowodowało bowiem istotnej zmiany w możliwościach zagospodarowania terenu. Zarówno przed, jak i po uchwaleniu planu przedmiotowy teren znajdował się na obszarze, na którym dopuszczalne było budownictwo. Skarżący zauważyli, iż Sąd I instancji wskazał, że z nowego planu bezpośrednio wynika, że dopuszczalna jest pod rządami tego planu zabudowa mieszkaniowa niska, jednorodzinna wolnostojąca lub bliźniacza, co oznacza, że możliwość zabudowy poszerzono w porównaniu do planu poprzednio obowiązującego, lecz takie wnioskowanie wydaje się niewłaściwe. Nie można bowiem uzależniać wzrostu wartości nieruchomości, a co za tym idzie wysokości opłaty, od takiego czynnika, jak poszerzenie możliwości inwestycyjnych. Skarżący zauważyli, iż co do zasady zabudowa ta była możliwa zarówno przed, jak i po uchwaleniu planu, a potencjalne poszerzanie możliwości zabudowy nie jest czynnikiem, który przesądził o tym, że wzrost wartości nieruchomości pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowym z nowouchwalonym planem. Skarżący za nietrafne uznali również stanowisko Sądu jakoby zupełnie wystarczające w tej sprawie było odwołanie się przez organ administracji jedynie do operatu szacunkowego, stwierdzającego, że nastąpił wzrost wartości nieruchomości. Dane zawarte w tym operacie nie mogą być bowiem przyjmowane bezkrytycznie, bez jakiejkolwiek próby oceny, lecz powinny być jak każdy dowód dopuszczony w sprawie, oceniane przez organ administracji. W niniejszej sprawie ocena operatu ograniczała się wyłącznie do wykazania jego formalnej poprawności (z punktu widzenia ugn). Skarżący podnieśli, iż wbrew temu co przyjął Sąd operat nie ma wskazywać na istnienie związku przyczynowego między wzrostem wartości nieruchomości, a uchwaleniem nowego planu. Sąd nie dostrzegł ponadto, że wzrost ten został raczej spowodowany ogólnym ożywieniem rynku nieruchomości na terenie objętym dotychczasowym planem, a nie faktem zmiany przeznaczenia gruntu, która to zmiana w istocie nie występowała. Skarżący wskazali również, iż to, że w przeszłości uzyskali cenę wyższą od wartości nieruchomości ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego nie stanowi wystarczającego argumentu za przyjęciem, że opłata została naliczona w sposób prawidłowy. Dodali również, iż organ administracji w sprawie działał wyjątkowo powolnie i Sąd nie powinien na taką rażącą przewlekłość spoglądać z pobłażaniem. W związku ze śmiercią M. M. na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w miejsce skarżącej wstąpiły córki – M. M. i P. M.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podstawy, na których została oparta nie są usprawiedliwione. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 36 ust. 4 zd. 1 upzp, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że warunkiem pobrania przez organ administracji jednorazowej opłaty, o której mowa w tym przepisie, jest wzrost wartości nieruchomości spowodowany uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą. Pomiędzy tym zdarzeniem, a wzrostem nieruchomości musi istnieć zatem związek przyczynowy, co wbrew stanowisku skarżących Sąd I instancji wyraźnie zaznaczył w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sam fakt uchwalenia planu miejscowego albo jego zmiany nie jest wystarczającą podstawą do pobrania jednorazowej opłaty, o której mowa w tym przepisie. Uchwalenie planu miejscowego albo jego zmiana powinno bowiem stanowić źródło wzrostu wartości nieruchomości. Stosownie do art. 37 ust. 1 zd. 2 upzp, wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. W odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości oraz zasad określania skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, a także w odniesieniu do osób uprawnionych do określania tych wartości i skutków finansowych stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami (art. 37 ust. 11 upzp). Wskazać należy, iż sposób określania wartości nieruchomości uregulowany został w przepisach rozdziału 1 działu IV ugn. Na podstawie art. 159 ugn, rodzaje metod i technik wyceny nieruchomości, sposoby określania wartości nieruchomości, wartości nakładów i szkód na nieruchomości oraz sposób sporządzania, formę i treść operatu szacunkowego, określiła natomiast Rada Ministrów w rozporządzeniu z dnia 21 września 2004 r. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wzrost wartości nieruchomości związany z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą powinien być obiektywny, tzn. ustalony na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego dla konkretnej nieruchomości. Sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy stanowi bowiem dowód tego, jaką wartość miała nieruchomość przed uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego i jaką wartość ma szacowana nieruchomość po uchwaleniu lub zmianie tego planu, a różnica tych wartości jest podstawą określenia jednorazowej opłaty Powyższe nie oznacza jednak związania organu administracji ustaleniami rzeczoznawcy majątkowego. Operat szacunkowy jak każdy dowód w sprawie podlega bowiem ocenie przez organ, na którym spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości i należnej opłaty, a zatem i obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego opinii (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2012/06, i z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 417/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy, iż w warunkach niniejszej sprawy podstawą ustalenia przez organy administracji wzrostu wartości nieruchomości skarżących był sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy z dnia 12 listopada 2009 r. Wbrew stanowisku skarżących, organy poddały przedmiotowy operat analizie i oceniając na podstawie art. 80 kpa jego wartość dowodową uznały, iż jest on dowodem wiarygodnym, sporządzonym zgodnie z obowiązującymi przepisami, co potwierdził również Sąd I instancji uznając, że dokonana przez organy ocena jest prawidłowa. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, skarżący poza podniesieniem zarzutu, że ocena ta nie jest prawidłowa nie wskazali jednak jakichkolwiek konkretnych zarzutów podważających prawidłowość tej oceny oraz ustaleń dokonanych w operacie, sporządzonym zgodnie z wymogami prawa w celu ustalenia zmiany wartości przedmiotowej nieruchomości, spowodowanej zmianą ustaleń planu miejscowego. Skoro zatem zarzut podniesiony przez skarżących stanowi tylko polemikę z oceną operatu szacunkowego, nie zawierającą jednak argumentów dla wykazania naruszenia art. 80 kpa, to nie może być uznany za uzasadniony i w konsekwencji uwzględniony. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym w warunkach niniejszej sprawy istnieje, wykazany przez organy administracji, związek przyczynowy pomiędzy uchwaleniem planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego osiedla Z. (uchwała z dnia [...] maja 1999 r.), a wzrostem wartości nieruchomości skarżących. Wskazać należy, iż przed uchwaleniem tego planu, zgodnie z zapisami obowiązującego uprzednio miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego W. (uchwała z dnia [...] września 1992 r.), przedmiotowa nieruchomość położona była w strefie możliwości urbanizacyjnych (symbol X-75), na terenie której dopuszczono realizację zabudowy siedliskowej i jednorodzinnej wyłącznie jako plombowej, wzdłuż istniejących ulic. Zgodnie natomiast z nowym planem, położona jest w strefie zabudowy mieszkaniowej niskiej (symbol MN), dla której podstawowym przeznaczeniem jest zabudowa mieszkaniowa niska – jednorodzinna wolnostojąca i bliźniacza. Z porównania zapisów wskazanych wyżej planów miejscowych wynika wyraźnie, iż nowy plan zmienił przeznaczenie nieruchomości skarżących na korzystniejsze w stosunku do poprzednio obowiązującego planu, ustalając jako jego podstawowe przeznaczenie zabudowę mieszkaniową niską jednorodzinną wolnostojącą i bliźniaczą. Zniósł zatem dotychczasowe ograniczenie dotyczące realizacji zabudowy siedliskowej i jednorodzinnej wyłącznie jako plombowej i wyłącznie wzdłuż istniejących ulic. Rozszerzając możliwości inwestycyjne podniósł tym samym atrakcyjność przedmiotowej nieruchomości. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w operacie szacunkowym, którego prawidłowości skarżący nie zakwestionowali, a zgodnie z którym w wyniku uchwalenia planu miejscowego nastąpił wzrost wartości nieruchomości skarżących o 52.994,00 zł. Zauważyć jednocześnie należy, iż Sąd I instancji jedynie na marginesie wskazał, że wartość nieruchomości ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego była niższa od ceny, jaką skarżący uzyskali ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, co jedynie dodatkowo świadczyć może, iż w operacie nie była ona zawyżona. Sąd I instancji stwierdził również, iż podnoszona przez skarżących okoliczność przewlekłości postępowania nie miała wpływu na prawidłowość podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Ze stanowiska tego nie można wywodzić jednak aby, jak podnieśli skarżący, spoglądał na tę okoliczność z pobłażaniem. Rozpoznając skargę na decyzję, kończącą postępowanie w tej sprawie Sąd I instancji mógł bowiem ocenić jedynie, czy miała ona, czy też nie - wpływ na prawidłowość podjętego w niej rozstrzygnięcia. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż z przyczyn wskazanych wyżej podstawy kasacyjne nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło