II SA/Ol 367/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Dziekan Wydziału skreślił M. B. z listy studentów Wydziału, kierunek "[...]", rok akademicki 2008/2009. Organ powołał się na art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku nie złożenia w terminie pracy dyplomowej. W związku z brakiem wniosku o wydłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej a także z uwagi na negatywne rozpatrzenie podania o zmianę osoby kierującej pracą M. B., ostatecznym regulaminowym terminem do złożenia przez nią pracy dyplomowej był 30 czerwca 2009r. Niedotrzymanie tego terminu spowodowało zdaniem organu konieczność obligatoryjnego skreślenia strony z listy studentów. Odwołanie od tej decyzji wniosła M. B., wnosząc o jej uchylenie. Odwołująca wskazała, że Dziekan Wydziału swoją decyzją z dnia "[...]" skreślił ją z roku akademickiego 2008/2009, który zakończył się we wrześniu 2009r. Zdaniem strony naruszyło to zasadę nie działania prawa wstecz. Odwołująca podkreśliła, że nie była w stanie złożyć pracy dyplomowej do 30 czerwca 2009r. ponieważ aż do 7 grudnia 2009r. (data ostatecznej decyzji) trwało postępowanie administracyjne w sprawie zmiany jej promotora. Po rozpoznaniu odwołania działający z upoważnienia Rektora, Prorektor Uniwersytetu decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję zapadłą w I instancji i orzekł o skreśleniu M. B. z listy studentów Wydziału, kierunek "[...]". W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie było dopuszczalne wskazanie przez organ roku akademickiego, z którego student zostaje skreślony, zwłaszcza że decyzja w tej sprawie została wydana i doręczona stronie już po zakończeniu roku akademickiego 2008/2009. Według Rektora przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym nie określają terminów dokonania skreślenia z listy studentów, zatem zastosowanie ma art. 110 kpa, zgodnie, z którym organ jest związany decyzją od dnia jej doręczenia stronie. Jednakże Rektor podzielił stanowisko Dziekana, że ostatecznym terminem do złożenia pracy dyplomowej przez stronę był dzień 30 czerwca 2009r. Zdaniem organu odwoławczego złożenie wniosku o zmianę promotora pracy nie uzasadnia zaprzestania jej pisania, zwłaszcza, że ten wniosek nie został rozpatrzony pozytywnie. Organ II instancji podkreślił, że strona nie składała wniosku o przedłużenie terminu do złożenia pracy dyplomowej. Strona zaś złamała postanowienia Regulaminu studiów poprzez nie złożenie pracy dyplomowej w terminie do dnia 30 czerwca 2009r. Tym samym, organ I instancji był zobligowany na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do skreślenia M. B. z listy studentów. Skargę na ww. rozstrzygnięcie, działając poprzez swojego pełnomocnika, wywiodła M. B. Strona skarżąca wniosła w niej m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa, do czasu rozstrzygnięcia sprawy skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" utrzymującą decyzję organu I instancji o odmowie zmiany promotora. W skardze wskazano, iż zaskarżona decyzja wydana została w wadliwie wszczętym postępowaniu i – wbrew nakazowi art. 97 § 1 pkt 4 kpa – nie zawieszonym, czyli w warunkach rażącego naruszenia prawa. Strona skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja została faktycznie oparta na formalnie uchylonej jej mocą decyzji Dziekana, tzn. została wydana w warunkach o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zaskarżonej decyzji zarzucono również pogwałcenie art. 8 kpa i 9 kpa poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o celowości złożenia przez nią wniosku o wydłużenie terminu na złożenie pracy, tj. o możliwości przewidzianej w § 40 ust. 3 Regulaminu Studiów Uniwersytetu oraz zaniechanie rozpoznania wniosku z § 40 ust. 3 tego Regulaminu, mimo przesłanek ku temu. Podniesiono również naruszenie art. 77 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie istotnego dowodu w sprawie, tj. oświadczenia promotora skarżącej, z którego wynika jego rezygnacja z opieki nad skarżącą oraz zgoda na zmianę promotora i wynikającą z tego niemożność uczynienia przez skarżącą zadość obowiązkowi złożenia pracy dyplomowej w terminie. W uzasadnieniu skargi zarzucono ponadto, że nie czekając na uprawomocnienie się własnej decyzji w sprawie odmowy zgody na zmianę promotora, 20 października 2009r., Dziekan wszczął nowe postępowanie w sprawie skreślenia M. B. z listy studentów. Zdaniem strony skarżącej Dziekan powinien powstrzymać się z prowadzeniem postępowania w sprawie i wydaniem decyzji o skreśleniu do ostatecznego i pełnego wyjaśnienia okoliczności mogących obalić tezę o zawinionym przez skarżącą zajściu przesłanki skreślenia w postaci nie złożenia pracy dyplomowej w terminie. W skardze podniesiono również naruszenie art. 10 kpa poprzez niedochowanie obowiązku zawiadomienia strony o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Strona skarżąca wskazała, że Rektor orzekł w sprawie, w której postępowanie zostało wadliwie wszczęte i wbrew obligatoryjnym przesłankom ku temu, nie zostało zawieszone. W skardze podkreślono, że M. B. skreślono za nie złożenie pracy dyplomowej do 30 czerwca 2009r., a ostateczną decyzję implikującą i sankcjonującą niemożność złożenia takiej pracy z powodu braku promotora podjęto dopiero 7 grudnia 2009r. W skardze zwrócono uwagę, że Dziekan wszczął postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów dopiero 22 grudnia 2009r., a więc po upływie terminu na złożenie pracy dyplomowej dla osób, którym go przedłużono, a nie niezwłocznie po 30 czerwca 2009r., właściwym dla osób, które przedłużenia terminu nie uzyskały. Podniesiono, że mimo wniosku skarżącej o zmianę promotora i mimo przychylenia się do niego promotora, który od 19 kwietnia 2009r. stał się realnie "nieobecny" w sprawie promowania pracy skarżącej, Dziekan przez wiele miesięcy współrozpatrywał ten wniosek, by na końcu odmówić takiej zmiany. Zdaniem autora skargi jest to ewidentny przykład naruszenia art. 8 kpa, art. 9 kpa i art. 77 ust. 1 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Ponadto podkreślono, że postępowanie dotyczące zmiany promotora, na które powołuje się skarżąca, nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż skutki tego postępowania mają jedynie charakter wewnątrzzakładowy, przez co przepisy kpa nie mają w takiej sprawie zastosowania. Organ zaznaczył, że zakończenie postępowania w sprawie zmiany promotora nie było rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego w przedmiotowej sprawie. Pismem procesowym z dnia 11 czerwca 2010r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, podkreślając, że należy wziąć pod uwagę tryb i okoliczności zajścia przesłanki skreślenia z listy studentów zapadłego skarżoną decyzją, które sprowadzają się do odmowy zmiany promotora i tym samym "skazania" skarżącą na nie złożenie pracy dyplomowej w terminie. W piśmie procesowym wskazano, że organy orzekające uzasadniając skreślenie z powodu niezłożenia pracy dyplomowej w terminie powinny w pierwszej kolejności wyjaśnić skarżącej rację decyzyjną odmowy zmiany promotora ukrytą za stwierdzeniami, iż zmiana promotora w tak krótkim terminie przed oddaniem pracy jest niemożliwa także ze względów organizacyjnych. Pismem procesowym z dnia 14 czerwca 2010r. swój udział w sprawie w charakterze uczestnika zgłosił na podstawie art. 33 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Parlament Studentów RP. Uczestnik podkreślił, że w sprawie nastąpiło skreślenie z listy studentów, którego przesłanka zaszła jedynie w oparciu o kryterium formalne, tj. brak zgody uczelni na zmianę promotora, uzasadnioną krótkim terminem przed oddaniem pracy. Nie wykazano przy tym dlaczego krótki termin miałby bardziej zaszkodzić finalizowaniu pracy niż zmuszanie do współpracy z promotorem, z którym współpraca jest niemożliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia "[...]" działającego z upoważnienia Rektora, Prorektora Uniwersytetu, którą uchylono decyzję zapadłą w I instancji i orzeczono o skreśleniu M. B. z listy studentów Wydziału, kierunek "[...]". Podnieść należy, że prawa i obowiązki studenta, w tym kwestie związane ze skreśleniem z listy studentów regulują przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r. nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz z mocy art. 160 ust. 1 tej ustawy - Regulamin studiów. Przy czym regulamin ten nie może być sprzeczny z ogólnymi zasadami ustanowionymi przez ustawodawcę w przepisach ustawy. Art. 190 powołanej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym określa przypadki skreślenia studenta z listy studentów. Zgodnie z ust. 1 pkt 3 tego przepisu, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku nie złożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Stosownie zaś do § 40 ust. 2. Regulaminu studiów, który został przyjęty Uchwałą Nr 99 Senatu Uniwersytetu z dnia 30 czerwca 2006r. student zobowiązany jest złożyć pracę dyplomową w dziekanacie w formie oprawionego maszynopisu oraz w formie elektronicznej, a na kierunkach artystycznych dodatkowo wykonać dzieło artystyczne, nie później niż do dnia 15 lutego na studiach kończących się w semestrze zimowym i do 30 czerwca na studiach kończących się w semestrze letnim. Zgodnie zaś z § 43 ust. 1 Regulaminu studiów, student, który uzyskał zaliczenie wszystkich przedmiotów i zdał wszystkie egzaminy objęte planem studiów oraz zaliczył przewidziane w tym planie praktyki, a nie złożył w terminie określonym w § 40 ust. 2 lub ust. 3 pracy dyplomowej, zostaje skreślony z listy studentów. Należy podkreślić, iż zarówno w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i w powołanym Regulaminie Studiów istnieje wyraźny podział na przesłanki obligatoryjnego skreślenia z listy studentów oraz przesłanki fakultatywne, kiedy to organ ma możliwość dokonania oceny indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku. Taki podział ma na celu ochronę studenta w przypadku zaistnienia nieprzewidzianych sytuacji losowych, rodzinnych, czy też zdrowotnych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. B. w czerwcu 2009r. była studentką 3 roku (VI semestr) studiów niestacjonarnych na Wydziale "[...]" Uniwersytetu "[...]", kierunek "[...]". Jak wynika z semestralnej karty egzaminacyjnej studenta (akta adm. dot. zmiany patrona, k. – 19), w roku akademickim 2008/2009, M. B. zdała wszystkie niezbędne dla zaliczenia roku akademickiego egzaminy. Stosownie więc do wspomnianego § 40 ust. 2. Regulaminu studiów Uniwersytetu strona zobowiązana była złożyć w dziekanacie pracę dyplomową do 30 czerwca 2009r. M. B. nie uczyniła zadość temu obowiązkowi, stwierdzając, że w dniu 7 kwietnia 2009r. zwróciła się do Prodziekana Wydziału o zmianę promotora prowadzącego jej pracę. Sprawa zaś została ostatecznie zakończona w trybie administracyjnym dopiero decyzją Rektora Uniwersytetu z dnia 7 grudnia 2009r. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że bezspornym jest, iż strona skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z przywołanych przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i Regulaminu studiów, a mianowicie nie złożyła do 30 czerwca 2009r. licencjackiej pracy dyplomowej. Zaznaczyć przy tym trzeba, że strona nie zwracała się o przesunięcie terminu przedłożenia takiej pracy dyplomowej, a nie było obowiązkiem organów - jak podniosła strona skarżąca, poinformowanie jej o takiej możliwości. Ponadto wskazać należy, że kwestia zmiany promotora pracy dyplomowej skarżącej została ostatecznie zakończona postanowieniem z dnia 19 maja 2010r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę kasacyjną M. B. od postanowienia tut. Sądu z dnia 16 lutego 2010r. (sygn. akt II SA/Ol 26/10) o odrzuceniu skargi M. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 7 grudnia 2009r. w przedmiocie zmiany promotora pracy licencjackiej. Istotnym jest wskazać, że skład Sądu orzekający w przedmiotowej sprawie jest związany ustaleniami przywołanego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ten zaś przyjął, że decyzja o zmianie bądź odmowie zmiany promotora jest aktem zakładowym o charakterze wewnętrznym, wyrażającym autonomiczną pozycję uczelni i nie mającym znaczenia dla praw i obowiązków studenta. Sąd stwierdził, że studentka decydując się na zmianę wybranego wcześniej promotora, musiała liczyć się z tym, że jej wniosek będzie podlegał ocenie dziekana, a w razie uznania za "nieuzasadniony" zostanie rozpatrzony negatywnie, co będzie jednakże podlegać kontroli Rektora. Na gruncie przedmiotowej sprawy zarówno Dziekan jak i Rektor nie przychylili się do wniosku strony o zmianę promotora. Biorąc pod uwagę uznaniowy, wewnątrzzakładowy charakter takiej decyzji, która nie podlega kontroli sądowadministracyjnej, trzeba stwierdzić, że postępowanie w tej sprawie nie miało istotnego znaczenia dla wyniku przedmiotowej sprawy. Skarżąca nie mogła bowiem w żaden sposób zakładać pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Podobnie oświadczenie dotychczasowego promotora wyrażające zgodę na jego zmianę nie stanowiło dla skarżącej gwarancji pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku w tym zakresie przez właściwy organ. Trzeba zatem zaznaczyć, że formalnie przez cały czas promotorem strony była ta sama osoba i w żadnym momencie nie doszło tu do zmiany w tej kwestii. Tak więc na stronie cały czas ciążył obowiązek sporządzenia i przedłożenia pracy w ustalonym terminie – do 30 czerwca 2009r. Nie można zatem przyjąć, że organ wadliwie wszczął postępowanie w sprawie skreślenia strony z listy studentów. Nieuprawnione byłoby również założenie, że organ zobligowany był zawiesić postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu zakończenia kwestii zmiany promotora strony skarżącej. W ocenie sądu na gruncie przedmiotowej sprawy nie można zatem mówić o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Pamiętać przy tym należy, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, IV SA/Po 660/07). Ponadto zaznaczyć trzeba, że organ II instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, eliminując błąd organu I instancji. Słusznie bowiem stwierdził Rektor, że wskazanie przez Dziekana roku akademickiego, z którego student jest skreślony, jest niedopuszczalne, gdyż w tym zakresie zastosowanie ma art. 110 kpa, zgodnie z którym organ jest związany decyzją od dnia jej doręczenia stronie. M. B. została zatem skreślona z listy studentów w momencie wejścia decyzji do obrotu prawnego, który to moment jest tożsamy z doręczeniem jej decyzji w sprawie. Jednakże Rektor słusznie uznał, że w pozostałym zakresie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wystarczający, a ustalenia nie budzą wątpliwości. Nie można więc zarzucić organowi odwoławczemu, że oparł swoje rozstrzygnięcie na uchylonej decyzji Dziekana, gdyż wydał on własną niewadliwą decyzję, korzystając jedynie z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu wyjaśniającym w I instancji. Jednocześnie wskazać należy stronie skarżącej, że stosownie do § 43 ust. 2 Regulaminu studiów Uniwersytetu, może ona ubiegać się o wznowienie studiów. Tak więc decyzja o skreśleniu strony z listy studentów nie niesie za sobą nieodwracalnych skutków dla skarżącej i nie zamyka jej drogi do złożenia pracy dyplomowej. Tylko od samej M. B. zależy zainicjowanie procedury wznowienia studiów. Warto zauważyć, że studia skarżącej zostały przerwane na etapie, na którym nie miała ona jeszcze sporządzonej pracy dyplomowej, a zatem dokończenie ich w zakładanym terminie w rzeczywistości nie było już możliwe. Tak więc sfinalizowanie studiów w trybie ich wznowienia nie spowoduje realnie dla skarżącej znacznego opóźnienia, gdyż rzeczą naturalną jest, że sporządzenie pracy dyplomowej wymaga znacznego nakładu pracy i czasu. Złożenie ewentualnego wniosku o wznowienie studiów uzależnione jest wyłącznie od woli skarżącej, musi ona jednak pamiętać, że czas na jego złożenie jest ograniczony. Reasumując, należy stwierdzić, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, ani też uchybień formalnoprawnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną, należało oddalić.