II FSK 1479/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA : Stefan Babiarz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "S." sp. o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2131/09 w sprawie ze skargi "S." sp. o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie 1. Postanowieniem z dnia 30 marca 2010 r., III SA/WA 2131/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę "S." sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oraz zwrócił spółce ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że spółka wniosła skargę na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2009r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Pismem z dnia 14 grudnia 2009r., na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2009r., pełnomocnik spółki został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do złożenia dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (np. wyciąg z rejestru sądowego). Wezwanie zawierało pouczenie, że nieuzupełnienie ww. braków formalnych w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik spółki pismem z dnia 22 grudnia 2009r. przesłał potwierdzoną za zgodność kopię pełnomocnictwa do reprezentowania spółki oraz odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego na dzień 18 grudnia 2009 r. Poinformował także, że uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa - upoważniającą doradcę podatkowego m.in. do sporządzenia i wniesienia w imieniu spółki skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz do reprezentowania spółki w postępowaniu sądowo-administracyjnym przed właściwym Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – dołączono do wezwania o usunięcie naruszenia prawa, więc powinno znajdować się w aktach sprawy, przekazanych sądowi wraz ze skargą wniesioną przez spółkę. 3. Uzasadniając odrzucenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że pełnomocnik spółki nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi, tj. nie nadesłał do sądu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która w imieniu skarżącej spółki podpisała pełnomocnictwo z dnia 25 sierpnia 2009 r. – prezesa zarządu M. C. - do reprezentacji spółki w dacie udzielenia pełnomocnictwa, tj. 25 sierpnia 2009 r. Sąd podkreślił, że za prawidłowe uzupełnienie braku formalnego skargi nie mogło być uznane przesłanie przez pełnomocnika odpisu z KRS aktualnego na dzień 18 grudnia 2009r. Na dołączonym bowiem do skargi pełnomocnictwie do reprezentowania spółki widnieje data 25 sierpnia 2009 r. Tym samym uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa, co wynikało wprost z wezwania sądu, należało wykazać na dzień 25 sierpnia 2009 r., a nie na inną datę. Nadesłana kserokopia odpisu aktualnego z KRS nosiła datę 18 grudnia 2009 r., a więc na niecałe pół roku po udzieleniu pełnomocnictwa. Z odpisu tego wynikało również, że data dokonania wpisu (zmiana) miała miejsce 28 sierpnia 2009 r., czyli już po udzieleniu przez spółkę pełnomocnictwa. W zakresie reprezentacji skarżącej spółki przed dniem udzielenia pełnomocnictwa - 25 sierpnia 2009r. - mogło więc dojść do zmiany w zakresie reprezentacji skarżącej. W związku z tym sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że załączony odpis KRS potwierdza reprezentację spółki na dzień udzielenia pełnomocnictwa. Sąd stwierdził dodatkowo, że po przeanalizowaniu znajdującej się w aktach sprawy kopi odpisu z KRS, potwierdzonego za zgodność z oryginałem z dnia 16 lutego 2009 r., wynikało, że nie daje on również podstaw do przyjęcia, iż osoba która udzieliła pełnomocnictwa w dniu 25 sierpnia 2009 r. była umocowana do reprezentacji skarżącej w dacie jego udzielenia. Sąd stwierdził przy tym, że numery wpisów, które wynikają z odpisów z KRS, z dnia 16 lutego 2009 r. oraz z dnia 18 grudnia 2009 r. wskazują, że pomiędzy tymi wpisami Sąd Rejonowy dokonał w KRS jeszcze jednego wpisu, którego ani treść, ani data dokonania nie jest znana. Wyjaśnił przy tym, że na znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwie do działania w imieniu spółki z dnia 5 maja 2009r. również podpisała się ww. Prezes Zarządu, ale z odpisu KRS załączonego przy tym pełnomocnictwie z dnia 16 lutego 2009 r. nie wynika, że w dacie udzielenie takiego pełnomocnictwa była ona umocowana do działania w imieniu spółki. Sąd, stwierdził ponadto, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi było jasne i nie mogło pozostawiać wątpliwości co do sposobu prawidłowego jego wykonania. W zarządzeniu wyraźnie wskazano, że uzupełnienie braku powinno nastąpić m.in. przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia. Spółka, choć nadesłała pełnomocnictwo procesowe, nie przedłożyła dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji w dacie jego udzielenia. Sąd natomiast na podstawie wyżej wymienionych, a znajdujących się w aktach sprawy, odpisów aktualnych z KRS nie mógł stwierdzić, czy w dacie udzielenia pełnomocnictw i to zarówno z dnia 5 maja 2009r. (załączone do akt administracyjnych), jak też z dnia 25 sierpnia 2009r. (załączone do akt sądowych) prezes zarządu spółki była upoważniona do jej reprezentacji, w dacie udzielenia pełnomocnictw. 5. W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu, naruszenie: - art. 49 § 1 w zw. z art. 28 § 1 oraz 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej: p.p.s.a. - polegające na uznaniu, że odpis z KRS z dnia 18 grudnia 2009 r. przedstawiony przez spółkę nie stanowił dokumentu, z którego wynika upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki, a w konsekwencji, że istotny brak formalny skargi nie został w terminie uzupełniony, - art. 31 § 3 oraz art. 58 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi w sytuacji, kiedy wszystkie braki formalne skargi zostały uzupełnione przez pełnomocnika spółki w terminie. W ocenie spółki powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na uniemożliwienie merytorycznego rozpoznania skargi. W związku z tym spółka wniosła o uchylenie postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 28 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei, jak wynika z art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Mając na uwadze treść powyższych przepisów należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r., II FSK 581/05 (POP 2007, nr 1, poz. 1), wskazał, że prawidłowa jest praktyka wzywania wnoszących skargi spółek kapitałowych do przedłożenia aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, za czym dodatkowo przemawia łatwość uzyskania takiego dokumentu. Zaś w wyroku z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04 (ONSAiWSA 2005/5/91, M. Prawn. 2005, nr 6, s. 277) NSA uznał, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest ocena, czy wniesiony przez pełnomocnika spółki odpis z KRS oraz odpis z KRS znajdujący się w aktach administracyjnych był wystarczający do uznania, że wykazana w nich jako prezes zarządu – M. C., była uprawniona do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu spółki. W ocenie sądu pierwszej instancji przedłożone odpisy KRS nie dawały podstaw do przyjęcia by osoba ta w dniu udzielenia pełnomocnictwa była uprawniona do dokonania takiej czynności. Zauważyć należy, że w sprawie sąd pierwszej instancji w wezwaniu z dnia 14 grudnia 2009r., na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2009r., wezwał pełnomocnika spółki do uzupełnienia braku formalnego skargi przez, między innymi złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (np. wyciąg z rejestru sądowego). W wezwaniu tym sąd sprecyzował, że ma to być wyciąg z rejestru sądowego aktualny na dzień udzielenia pełnomocnictwa. Kwestia jest ta o tyle istotna, że wymaga przytoczenia art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.) zwana dalej: u.K.R.S. – zgodnie z którym - Centralna Informacja Krajowego Rejestru Sądowego, utworzona przez Ministra Sprawiedliwości i mająca oddziały w sądach rejestrowych (art. 4 ust. 1 ustawy), wydaje odpisy, wyciągi i zaświadczenia oraz udziela informacji z Rejestru, które mają moc dokumentów urzędowych, jeżeli zostały wydane w formie papierowej. Kwestie szczegółowe reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. Nr 247, poz. 1811), zwane dalej: rozporządzeniem. Odpis z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: "odpis") może być pełny (zupełny) lub aktualny (§ 5). Odpis pełny zawiera treść wszystkich wpisów w rejestrze pod danym numerem Krajowego Rejestru Sądowego, dokonanych od chwili pierwszego wpisu, z wyjątkiem wpisów niepodlegających ujawnieniu (§ 6 ust. 1). Odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów w rejestrze pod danym numerem (§ 6 ust. 2). Każdy odpis powinien zawierać m.in. oznaczenie miejsca i daty wydania dokumentu oraz - miarodajne do oceny umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa - datę i czas stanu rejestru, według którego został wydany (§ 23 ust. 1). Zauważyć należy, że nie ma przepisów, które określałyby, jak długo odpis z rejestru zachowuje "ważność". Z powyższego wynika, że skoro przepisy art. 4 ust. 1 – 4b ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (j.t. Dz. U. z 2001 r., Nr 17, poz. 209 ze zm.), jak również § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z Rejestru i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. Nr 247, poz. 1811 ze zm.) przewidują wydanie z Rejestru tylko odpisów pełnych lub aktualnych, to sąd administracyjny wzywając pełnomocnika strony o przedłożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia, nie może nałożyć na niego obowiązku nie przewidzianego tymi przepisami. Jest to bowiem nałożenie obowiązku nieprzewidzianego prawem, a przez to niewykonalnego. W związku z treścią powyższych przepisów należy w tym miejscu powołać się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2007 r., III CZP 92/07 (OSNC 2008/11/126). Treść tej uchwały, jakkolwiek nie mającej mocy wiążącej w sprawach sądowoadministracyjnych, może pomóc, w niniejszej sprawie, w ustaleniu zakresu zastosowania powyższych przepisów. W swoim orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli dokument pełnomocnictwa został opatrzony datą wystawienia, to nie powinno budzić wątpliwości, że do wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, podlegających wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, do udzielenia pełnomocnictwa wystarczy przedstawienie aktualnego w dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa odpisu z Rejestru, potwierdzającego wspomniane umocowanie w tym dniu. Za odpowiadający temu wymaganiu należałoby uznać odpis aktualny, wydany według stanu Rejestru z dnia sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, albo odpis zupełny, wydany według stanu Rejestru z dnia sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa lub każdego następnego dnia, przy założeniu, że wynikałoby z niego umocowanie osób wchodzących w skład osoby prawnej do udzielających pełnomocnictwa w dniu dokonania tej czynności. Należy jednak podkreślić, że nawet przedstawienie tego rodzaju odpisu aktualnego albo nawet pełnego nie daje jeszcze pełnej gwarancji, iż osoby udzielające pełnomocnictwa rzeczywiście były do tego umocowane. Nie można bowiem wykluczyć - ze względu na deklaratywny charakter wpisu do Rejestru osób uprawnionych do reprezentacji (np. członków zarządu spółek handlowych) - że w rzeczywistości w chwili sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa uprawnionymi do reprezentacji mocodawcy są inne osoby niż ujawnione w Rejestrze. Nie wyłącza tego domniemanie prawdziwości wpisu. Nadto sąd ten wskazał, że do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony według stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie badając prawidłowość umocowania pełnomocnika do reprezentowania spółki, sąd pierwszej instancji mając wątpliwości co do tego, czy osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona powinien był wezwać pełnomocnika o odpis pełny z KRS, albo o wypis z danego Działu (w tym wypadku Działu 2). Jakkolwiek należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że wzywanie o odpis pełny z KRS jest nadmiernie rygorystyczne (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., I FSK 422/08, niepubl.) to jednak, w razie wątpliwości co do możliwości udzielenia przez prezesa/członka zarządu pełnomocnictwa, prawidłowym być powinno wezwanie do przedłożenia wypisu z danego Działu KRS. W takiej sytuacji sąd posiadałby informację co do tego, czy i w jakim zakresie dokonywane były zmiany. Ponadto należy wskazać, że do skargi kasacyjnej spółka dołączyła odpis pełny z KRS, z którego wynika, że w ramach Działu 2 w okresie od dnia 19 września 2005 r. do dnia 20 stycznia 2010 r. nie były dokonywane, żadne zmiany – a prezesem zarządu nadal pozostaje M. C. Należy również zauważyć, że dokonując analizy znajdujących się w aktach sprawy oraz aktach administracyjnych sprawy odpisów z KRS, sąd powinien był zauważyć, że zmiana na którą się powołuje, a która budziła wątpliwości sądu pierwszej instancji – dotyczyła zmiany współwłaściciela spółki, co wynikało z obu odpisów KRS. W tej sytuacji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna była zasadna, gdyż po pierwsze wezwanie pełnomocnika strony o przedłożenie odpisu z KRS na dany dzień nie było uzasadnione prawnie, a po drugie okoliczność, którą miał udowodnić pełnomocnik strony i tak wynikała z analizy dotychczasowych odpisów z KRS. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W kwestii zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi przepis art. 203 p.p.s.a. dotyczący zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie ma zastosowania niezależnie od zgłoszonego przez wnoszącego skargę kasacyjną wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Strona wnosząca skargę kasacyjną ma w takiej sytuacji możliwość odzyskania wyłożonych kosztów postępowania kasacyjnego, po uwzględnieniu skargi, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako że koszty te należy zaliczyć do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu na podstawie art. 200 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 30 września 2005 r., II OSK 702/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 16.). Powyższy pogląd znalazł aprobatę również w literaturze przedmiotu – S. Babiarz; B. Dauter; M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych" (Warszawa 2007, wyd. I., srt 224 – 225). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę powyższy pogląd podziela, a skoro w niniejszym postępowaniu kasacyjnym sąd nie mógł wydać orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia (zakończenia sporu), to z tego względu brak było podstaw do zwrotu kosztów sądowych.