II OZ 1343/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Gminy G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 854/10 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. F. na uchwałę Rady Gminy G. z dnia (...) lipca 2009 r., nr (...) w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przejęcia przez Gminę G. obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych stałych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 854/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił A. F. termin do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy G. z dnia (...) lipca 2009 r., nr (...). W uzasadnieniu wskazano, iż jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z dnia 16 kwietnia 2010 r. wezwał Radę Gminy G. do usunięcia naruszenia prawa kwestionowaną uchwałą. Zatem to od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., chyba że w tym terminie organ udzieli stronie odpowiedzi na wezwanie. Pismem z dnia 5 maja 2010 r. Przewodniczący Rady Gminy G. poinformował stronę, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa będzie rozpoznawane na sesji Rady Gminy w dniu 10 czerwca 2010 r. Jednakże dopiero pismem z dnia 22 czerwca 2010 r. Przewodniczący Rady Gminy poinformował skarżącego o powziętym stanowisku Rady w sprawie kwestionowanej uchwały załączając odpis uchwały podjętej w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 10 czerwca 2010 r. Taki przebieg postępowania spowodował, iż Sąd pierwszej instancji dał wiarę wyjaśnieniom skarżącego, iż miał on uzasadnione powody przypuszczać, że organ udzieli mu odpowiedzi na złożone wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w terminie do dnia 15 czerwca 2010 r. skoro uchwała w tej sprawie została podjęta w dniu 10 czerwca 2010 r. Gdyby organ zachował ten termin, to wówczas od otrzymanego stanowiska w sprawie skarżącemu przysługiwałby termin trzydziestu dni na wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Opóźnienie w przekazaniu stanowiska Rady skutkowało tym, że skarżący bez swojej winy uchybił 60-dniowemu terminowi do wniesienia skargi, skoro w tym terminie nie otrzymał stanowiska Rady. W ocenie Sądu pierwszej instancji w takim stanie sprawy należało uznać, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia skargi było niezawinione skoro pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że organ w jego przypadku udzieli mu odpowiedzi na wniesione wezwanie skoro sprawa ta miała być rozpoznawana na sesji w dniu 10 czerwca 2010 r. i tego też dnia podjęta została uchwała w przedmiocie nie uwzględnienia wniesionego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Rada Gminy G., zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 86 § 1, art. 87 § 2, § 3 i § 4 oraz art. 88 p.p.s.a. i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż skarżący nie zachował warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi bowiem zgodnie z art. 87 § 3 i 4 p.p.s.a. wniosek taki wnosi się za pośrednictwem organu (a nie bezpośrednio do sądu), którego działanie jest przedmiotem skargi, a równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, czyli złożyć skargę. Wskazano ponadto, iż skarżący był obecny na sesji w dniu 10 czerwca 2010 r., na której to podjęto uchwałę o nie uwzględnieniu wezwania skarżącego do usunięcia naruszenia prawa i wówczas dowiedział się o tym, że jego wezwanie nie zostało uwzględnione. Zdaniem Rady Gminy G. termin 60-dniowy na wniesienie skargi do Sądu rozpoczął się w dniu 16 kwietnia 2010 r., a upływał w dniu 15 czerwca 2010 r., tak więc skarżący wiedząc, że jego wezwanie nie zostało uwzględnione, miał czas na wniesienie skargi do sądu w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W odniesieniu do zarzutów zażalenia dotyczących trybu wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazać należy, iż zgodnie z art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek taki wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Od tej ogólnej zasady można przyjąć jedynie jeden wyjątek, mianowicie w sytuacji, w której skarga złożona została z uchybieniem terminu, a strona - nieświadoma tego uchybienia - nie wystąpiła, wraz ze złożeniem skargi, z wnioskiem o przywrócenie terminu. W takiej sytuacji o zaistniałym uchybieniu strona dowiaduje się dopiero na późniejszym etapie postępowania, w momencie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Przyjąć zatem należy, że w takim przypadku - gdy skarga znajduje się już w sądzie, wraz z aktami sprawy przekazanymi przez organ - niecelowym byłoby składanie wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W zażaleniu podniesiono również kwestię braku dokonania czynności, której strona uchybiła (a więc wniesienia skargi) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności na co wskazuje art. 87 § 4 p.p.s.a. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że skarga została już przez skarżącego we właściwym trybie, a więc za pośrednictwem organu, złożona i nie zachodziła potrzeba jej ponownego składania. Okoliczność, że Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił, sytuacji nie zmienia. Wprawdzie prawomocne odrzucenie pisma niweczy wszelkie skutki procesowe związane z jego wcześniejszym wniesieniem, jednakże, jak przyjmuje się w orzecznictwie (por. post. NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II OZ 1260/08, LEX nr 533169; post. NSA z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 646/07, ONSAiWSA 2008/6/96, OSP 2008/7-8/86), w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego uprzednio odrzuconego (w tym przypadku skargi), sam wniosek "zawiera" niejako w sobie założenie, że strona podtrzymuje środek wcześniej złożony. Jest to założenie praktyczne i zgodne z intencją wnioskodawcy. Co więcej, pozwala uniknąć irracjonalnych czynności, takich jak wzywanie strony do złożenia czegoś, co sąd już posiada w aktach sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Gminy G. z dnia (...) lipca 2009 r. wskazać należy na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony na gruncie ustawy o NSA z 1995 r. (postanowienie z dnia 20 czerwca 1995 r., sygn. akt III ARN 21/95, OSNP 1995 r., nr 24, poz. 298), iż kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy w postępowaniu przed sądem administracyjnym oceniać nie tylko pod kątem obowiązku strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, lecz także w świetle określonych prawem obowiązków organów administracji publicznej w postępowaniu poprzedzającym postępowanie sądowoadministracyjne. Mając powyższe na uwadze należy uznać za usprawiedliwione przekonanie skarżącego iż, organ udzieli mu odpowiedzi na wezwanie, tym bardziej, że w terminie 60-dniowym została podjęta uchwała w tej kwestii. Należy bowiem mieć na uwadze, że obywatel, który złożył w przepisanym ustawą trybie wniosek o usunięcie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia uchwałą organu gminy i nie otrzymał żadnej odpowiedzi organu na ten wniosek, pomimo iż uchwała dotycząca tego wezwania została podjęta w przepisanym prawem terminie, mógł pozostawać w usprawiedliwionym ze względu na wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania obywateli do organów państwa przekonaniu, że brak odpowiedzi świadczy o tym, iż sprawa jest w toku załatwienia przez ten organ i że zostanie poinformowany o sposobie załatwienia sprawy oraz że w przypadku, gdyby jego bezczynność w oczekiwaniu na wynik sprawy prowadziłaby do ujemnych dla niego konsekwencji procesowych, wówczas zostanie powiadomiony przez właściwy organ o takich konsekwencjach jego bezczynności. Należy więc podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1995 r. (sygn. akt III ARN 21/95, OSNP 1995 r., nr 24, poz. 298), iż ze względu na uregulowania zawarte w art. 8 i 9 k.p.a. oraz w związku ze szczególnym charakterem postępowania w sprawie usunięcia naruszenia prawa z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym i związanych z tym konsekwencji upływu terminu jej załatwienia przez organ gminy, do którego wpłynął stosowny wniosek, organ gminy po otrzymaniu takiego wniosku jest zobowiązany niezwłocznie powiadomić wnioskodawcę o tym, że w razie bezskutecznego upływu tego terminu przysługuje mu skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, czego organ w niniejszej sprawie nie uczynił. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.