II SA/Wa 559/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Ewa Marcinkowska, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie przyznania emerytury specjalnej oddala skargę Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. na podstawie art. 154 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A. Z. z dnia [...] listopada 2009 r. o zmianę ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymującej w mocy odmowną decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wnioskodawczyni świadczenia specjalnego w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił zmiany ostatecznej decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2008 r. (sygn. akt I OSK 355/08) Prezes Rady Ministrów ponownie rozpoznał sprawę w przedmiocie przyznania A. Z. renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy odmowną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. Decyzja uprawomocniła się i stała się ostateczna. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2009 r. A. Z. wniosła o zmianę przedmiotowej decyzji, podnosząc, że jej zdaniem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2008 r. przesądził o konieczności przyznania jej przedmiotowego świadczenia, pozostawiając organowi do rozstrzygnięcia tylko kwestię jego wysokości. Dalej organ podał, że nie znajduje podstaw do zmiany decyzji, bowiem decyzja nie jest sprzeczna ani z interesem społecznym, ani z interesem strony. Następnie A. Z. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ w jej opinii o istnieniu słusznego interesu wnioskodawczyni przesądził uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 355/08, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, iż przyznanie wnioskodawczyni renty specjalnej jest zasadne. Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., po rozpatrzeniu wniosku A. Z. z dnia 5 stycznia 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawczyni na żadnym etapie postępowania nie udokumentowała ponoszenia wysokich kosztów leczenia i utrzymania niepełnosprawnego syna. Wszystkie koszty leczenia syna były finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Również koszty leczenia w Klinice w B. w [...] zostały pokryte przez polskie Ministerstwo Zdrowia, a nie ze środków własnych wnioskodawczyni. Rodzina otrzymała ponadto wsparcie w kwocie 28 000 zł z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z przeznaczeniem na zakup samochodu. Również za zabiegi rehabilitacyjne syna wnioskodawczyni ponosi tylko część kosztów. W konkluzji uzasadnienia organ podał, że słuszny interes strony w przedmiotowej sprawie zasługiwałby na uzasadnienie jedynie wówczas, gdy wnioskodawczyni spełniłaby cele ustanowione w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wskazał ponadto na utrwalone orzecznictwo, zawierające tezę, iż samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez stronę oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 kpa, a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez uznanie odmiennie niż w ocenie prawnej wyroku NSA, iż rodzina państwa Z. posiada wystarczające środki utrzymania, a przez to nie spełnia warunków, o których mowa w art. 82 ustawy o FUS, naruszenie art. 7 kpa, poprzez uznanie, że interes społeczny stoi na przeszkodzie w uwzględnieniu wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku oraz naruszenie art. 154 § 2 kpa, poprzez przyjęcie przez organ, iż skarżąca nie miała słusznego interesu w żądaniu zmiany ostatecznej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 154 § 2 kpa, który stanowi, że w przypadkach wymienionych w § 1 – decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organy wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony – właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 kpa jest ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej, a więc jest to nowy przedmiot sprawy w stosunku do tego, którego dotyczyło postępowanie prowadzone wcześniej w trybie zwykłym. W sprawie niniejszej organ, odmawiając uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazał, że interes społeczny przejawia się w zapewnieniu przez Państwo ochrony osób rezygnujących z aktywności zawodowej, by opiekować się dzieckiem do lat 16 z orzeczoną znaczną niepełnosprawnością lub powyżej 16 roku życia z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, które mają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zapewnienie przez Państwo świadczeń, dla wskazanych wyżej osób oznacza, że osoby takie mają zapewnione świadczenie i nie są bez opieki Państwa. Tak więc Państwo czyni zadość interesowi społecznemu zapewniając świadczenia pielęgnacyjne. Należy zaznaczyć, że pojęcie "interes społeczny" jest pojęciem nieokreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji publicznej w procesie stosowania prawa procesowego, w szczególności organ obowiązany jest wyjaśnić treść tego pojęcia w każdym konkretnym przypadku i w sprawie niniejszej organ wyczerpująco wyjaśnił, że taki interes przemawia przeciwko uwzględnieniu żądania wnioskodawczyni. Należy zgodzić się z organem, że samo subiektywne poczucie krzywdy przez stronę oraz rozczarowanie i żal wobec organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 kpa. Nie można też uznać za słuszny interes strony, jej dążenia do innej niż organu oceny tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 355/08, Prezes Rady Ministrów ponownie rozpoznając sprawę w przedmiocie przyznania świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. odmawiającą przyznania takiego świadczenia. Wydając decyzję zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu orzeczenia, przeprowadził bardzo dokładne postępowanie wyjaśniające odnośnie sytuacji materialnej strony. Wyjaśnił, czy zachodzą jakieś okoliczności istotne dla strony, a odnoszące się do sytuacji zdrowotnej, a więc dotyczące stanu zdrowia syna wnioskującej, czy uczestniczy on w zajęciach rehabilitacyjnych oraz czy mąż wnioskodawczyni podjął pracę. Organ ustalił, że sytuacja zdrowotna syna wnioskodawczyni nie uległa zmianie, zaś wszystkie dokumenty przedłożone we wcześniejszym stadium postępowania pozostają nadal aktualne. Mąż wnioskodawczyni od [...] maja 2007 r. jest zatrudniony na czas nieokreślony w Przedsiębiorstwie P. w W. i zarabia miesięcznie średnio 3 800 zł netto. Do dnia [...] stycznia 2009 r. skarżąca miała przyznane świadczenie w kwocie 420 zł z tytułu opieki, rodzina ma również przyznany zasiłek rodzinny oraz dodatek rehabilitacyjny. Ustalono, że rodzina ma stałe wydatki w wysokości 2000 zł (czynsz, woda, gaz, energia elektryczna, telefon, żywność, leki, wydatki związane z zajęciami dla dzieci). Rodzina otrzymała dofinansowanie z PFR na zakup samochodu [...] w kwocie 28 000 zł, w części pokrywa również koszty rehabilitacji, w części zaś korzysta z dofinansowania. Organ ustalił, że łączny dochód rodziny wynosi 4393 zł, a łączna kwota obciążeń to 3653,60 zł. W ocenie Sądu, słusznie organ podkreślił, że sytuacja materialna rodziny uległa poprawie w stosunku do stanu faktycznego przyjętego przez NSA jako podstawy uznania, że rodzina nie posiada wystarczających środków utrzymania. Na zakończenie jeszcze raz należy podkreślić, że przepis art. 154 § 1 kpa ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, ażeby można było decyzję wzruszyć, po pierwsze musi to być decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po wtóre za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego bądź słuszny interes strony. Wskazać ponadto należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 154 kpa zmiana okoliczności, jaka nastąpiła po dniu wydania dotychczasowej decyzji, ma znaczenie dla oceny występowania przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, czy istnieją przesłanki dla uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji, biorąc pod uwagę istnienie interesu publicznego i słusznego interesu strony o zindywidualizowanej treści w tej konkretnej sprawie. W świetle powyższego bezzasadne są zarzuty skarżącej naruszenia przez organ art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem organ był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 355/08, w toku postępowania, które doprowadziło do wydania decyzji z dnia [...] marca 2009 r. W przedmiotowym postępowaniu, co było już wielokrotnie podkreślane, organ bada tylko, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 154 kpa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.