I OSK 2119/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt VII SAB/Wa 111/10 o odrzuceniu skargi A. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanawia: oddalić skargę kasacyjną A. K. pismem z dnia 31 maja 2010 r. wniósł skargę na bezczynność Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z nieprzesłaniem do Sądu jego odwołania złożonego dnia 15 lipca 2003 r. od decyzji ZUS z dnia 12 czerwca 2003 r. odmawiającej przyznania prawa do renty wypadkowej. Postanowieniem z dnia 12 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Jak wskazał Sąd zgodnie z art. 476 § 2 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z dnia 1 grudnia 1964 r.), zwana dalej k.p.c, przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej. Zgodnie z art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Natomiast art. 4779 § 4 k.p.c. stanowi, że jeśli organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenia lub inne roszczenia, ubezpieczonemu przysługuje odwołanie do sądu. Stosownie do art. 4778 § 1 k.p.c. powołanej ustawy sprawy te należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw należących do właściwości sądów rejonowych. W konsekwencji Sąd stwierdził, że przedmiot skargi nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, co czyni skargę niedopuszczalną. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego Sąd odrzuca skargę. Od powyższego postanowienia A. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 58 § 1 p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że sprawa niniejsza nie znajduje się w kognicji sądu administracyjnego. Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej należy zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji, iż bezczynność organu w zakresie przekazania odwołania skarżącego od decyzji ZUS odmawiającej przyznania renty z tytułu wypadku przy pracy nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego. W sprawi niniejszej jednak Sąd I instancji nie dostrzegł, iż w istocie skarga nie dotyczy bezczynności organu w przekazaniu odwołania skarżącego do właściwego sądu powszechnego, co nie mieściłoby się we właściwości sądu administracyjnego, lecz bezczynności organu w zakresie, zgodnego z trybem przewidzianym przez przepisy k.p.a., rozpatrzeniem pisma skarżącego z dnia 15 lipca 2003 r. i przekazaniem go według właściwości do organu odpowiedzialnego za jego rozpoznanie. Jak stanowi art. 180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Artykuł 181 k.p.a. określa zaś, iż organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne; do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1 k.p.a. Należy zatem uznać, iż postępowanie wszczęte na wniosek strony w sprawach ubezpieczeń społecznych toczy się przez organem rentowym w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastosowaniem wszelkich reguł przewidzianych tymi przepisami, w tym także dotyczącymi trybu odwoławczego oraz możliwości zaskarżenia działania bądź bezczynności organu do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wniesiona w sprawie niniejszej skarga na bezczynność Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z nieprzesłaniem do Sądu odwołania od decyzji ZUS odmawiającej przyznania prawa do renty wypadkowej nie mieści się w żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 1 pkt 1 -8 p.p.s.a. Nie podlega zatem ona kognicji sądów administracyjnych ponieważ nie jest w istocie sprawą z zakresu administracji publicznej. Stosownie bowiem do regulacji art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 k.p.c.), zaś organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne (art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c.). Również ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w art. 83 ust. 2 stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. Zatem także sprawy dotyczące bezczynności organów ZUS należy uznać za należące do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2010 r. działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę A. K. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie. Sprawa niniejsza nie podlega bowiem kognicji sądów administracyjnych. Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną należało oddalić.