II SA/Lu 384/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej określenia 180-dniowego terminu wykonania nałożonego obowiązku; II. oddala skargę w pozostałej części; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Decyzją z dnia ..., wydaną na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. nr 236, poz. 2008 ze zm.) Wójt Gminy P. G. nakazał E. G., właścicielce nieruchomości oznaczonej nr ..., przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej w terminie 180 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W odwołaniu od powyższej decyzji E. G. zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż jej nieruchomość nie posiada zbiornika bezdopływowego na nieczystości ciekłe, podczas, gdy taki zbiornik jest usytuowany w budynku gospodarczym. Zbiornik ten wykonany jest z betonu o pojemności ok. 1m sześciennego, pokryty blachą z zamykanym otworem o wymiarach 40x40 cm i służy do przechowywania nieczystości płynnych, które są wnoszone z domu wiadrami, a z szamba nieczystości wywożone są beczkowozami świadczącymi usługi wywozu nieczystości. Strona podniosła, że organ błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ten sposób, że uznał za konieczne nakazanie przyłączenia budynku mieszkalnego do sieci kanalizacyjnej, w sytuacji gdy w domu nie ma łazienki ani ubikacji. Decyzją z dnia ... 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a także § 10 ust. 1 i 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku w G. P. G., który został uchwalony przez Radę Gminy w P. G. uchwałą z dnia 26 lutego 2010r. Nr XXXVII/20S/2010 i wszedł w życie 14 dni od dnia ogłoszenia. W związku z tym, że powyższa uchwała obowiązywała na dzień orzekania przez Kolegium, organ II instancji uznał, iż stosowanie jej postanowień jest w pełni uzasadnione. Nowy regulamin w sposób bardziej precyzyjny określił bowiem obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie sposobu odprowadzania nieczystości ciekłych. Zgodnie z jego ustaleniami właściciel nieruchomości zobowiązany jest do odprowadzania nieczystości ciekłych do kanalizacji sanitarnej lub jeżeli brak jest takiej sieci do szczelnego zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych spełniającej wymogi określone w odrębnych przepisach. Ponadto właściciele nieruchomości wyposażonych w szczelne zbiorniki bezodpływowe do gromadzenia nieczystości ciekłych zostali zobowiązani na własny koszt do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w terminie nie dłuższym niż 1 rok licząc od dnia jej wybudowania i przekazania do eksploatacji. W ocenie Kolegium Wójt Gminy P. G. zasadnie nakazał E. G. przyłączenie swojej nieruchomości do istniejącej od 2006 roku sieci kanalizacyjnej. Powyższe przepisy obligowały bowiem wszystkich właścicieli, także posiadających bezodpływowe zbiorniki w którym gromadzą nieczystości ciekłe, do przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Organ podkreślił, że z obowiązku tego nie można zwolnić stronę kierując się trudną sytuacją finansową rodziny i wskazał, że argumenty te strona może podnieść zwracając się do organu o pomoc finansową, a nie zwolnienie z obowiązku przyłączenia do sieci. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania dotyczących braku możliwości technicznych do podłączenia się do sieci, organ odwoławczy wskazał, iż odnoszą się one do kwestii budowy sieci, a nie dotyczą instalacji wewnętrznej. Ponadto Kolegium podniosło, że z protokołu kontroli z dnia 30 listopada 2009r. wynika, iż istnieją techniczne możliwości podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie E. G. zarzuciła zaskarżonej decyzji obrazę art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach polegającą na zastosowaniu tego przepisu w związku z art. 5 ust. 2 jako podstawę prawną do rozstrzygnięcia przez organ I instancji, podczas gdy art. 5 ust. 2 – zdaniem skarżącej - dotyczy terenu budowy, a więc nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto skarżąca wskazała, że z treści art. 5 ust. 8 powołanej ustawy wynika, że ust. 7 nie dotyczy obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3-3b, a ona realizuje swój ustawowy obowiązek utrzymania czystości i porządku poprzez określone w art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b - gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiorniku bezodpływowym i pozbywanie się tych nieczystości w sposób zgodny z przepisami. Skarżąca podniosła obrazę art. 35 ust. 3 kpa, polegającą na niezachowaniu przez Kolegium ustawowego terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, który zgodnie z tym przepisem wynosi i miesiąc od otrzymania odwołania, podczas, gdy otrzymała decyzję po dwóch miesiącach. W jej mniemaniu organ popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na treść decyzji, polegający na przyjęciu, że art. 4 ust. 1 powołanej ustawy upoważnia radę gminy do uchwalania regulaminu w zakresie nakładania nakazu "przyłączania nieruchomości do sieci kanalizacyjnej", w sytuacji gdy z treści art. 4 ust. 2 wynika, co może być określone w takim regulaminie i nie ma tam mowy o przyłączaniu - wbrew woli właściciela - nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Skarżąca podkreśliła przy tym, że decyzja Wójta Gminy P. G. została wydana dnia ...2009 r., a więc na długo przed wejściem w życie regulaminu. Jej zdaniem decyzja zapadła także z naruszeniem art. 6 ust. 1 wspomnianej ustawy, poprzez pominięcie tego przepisu, podczas, gdy na podstawie umowy zawartej z Zakładem Gospodarki Komunalnej w P. G. korzysta z usług tego zakładu poprzez wywóz nieczystości i posiada dowody płacenia za takie usługi, a wobec tego właściwie wykonuje obowiązki określone w ustawie w art. 5 ust.3a i 3b. Poza tym jej nieruchomość posiada bezodpływowy, szczelny zbiornik na nieczystości ciekłe, a nie posiada łazienki ani ubikacji, ponieważ nie stać ją na wykonanie takich udogodnień z przyczyn finansowych i zdrowotnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z przepisu tego jasno zatem wynika, że zwolnienie od obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Skarżąca takiej oczyszczalni nie posiada, czego zresztą nie kwestionuje. Od wspomnianego obowiązku nie zwalnia natomiast, podnoszone przez skarżącą, wyposażenie nieruchomości w bezodpływowy zbiornik na nieczystości. W przypadku ustalenia przez organ, że właściciel nieruchomości nie wykonuje powyższych ustawowych obowiązków, organ zobowiązany jest nałożyć nakaz jego wykonania pod rygorem egzekucji w myśl art. 5 ust. 7 cytowanej ustawy. Jako pozaprawne i nie mające znaczenia w sprawie są takie okoliczności, jak trudna sytuacja materialna osoby zobowiązanej czy brak zgody na wybudowanie sieci kanalizacyjnej (por. Wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 października 2008r., II SA/Ke 440/08,publ. Lex nr 511455). Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa czy majątkowa osoby zobowiązanej (por. Wyrok WSA w Opolu z dnia 16 września 2008r.,II SA/Op 124/08, publ. Lex nr 518012). W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że w sąsiedztwie nieruchomości skarżącej przebiega sieć kanalizacji sanitarnej. Oznacza to, że mimo posiadania bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe w budynku gospodarczym, skarżąca jest zobowiązana przyłączyć swoją nieruchomość do istniejącej sieci. Bez znaczenia jest przy tym, że skarżąca nie posiada łazienki, skoro bezspornym jest, że w istocie nieczystości są usuwane do zbiornika bezodpływowego. Znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma także powoływanie się na przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.). Zorganizowanie i wykonywanie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę oraz odprowadzanie ścieków, dotyczy obowiązku budowy przez gminę sieci wodociągowo - kanalizacyjnej zgodnie z założeniami ekonomicznymi gminy oraz planami zagospodarowania przestrzennego, jak również zapewnienia mieszkańcom gminy warunków niezawodnego dostarczania wody oraz odbioru ścieków. Żaden przepis powołanej ustawy nie zwalnia właściciela nieruchomości, z obowiązku przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Odmiennej oceny nie sposób wywieść także z treści art.5 ust. 8 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten dotyczy bowiem wyłącznie sytuacji określonej w art. 5 ust.1 pkt 3 – 3b, w żadnej zaś mierze nie ma zastosowania do obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, o jakiej stanowi art. 5 ust.1 pkt.2 ustawy. Zwrócić należy uwagę, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wynika wprost z ustawy, zatem dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogą mieć znaczenia również uwagi skarżącej dotyczące wadliwości uchwalonego przez Radę Gminy P. G. regulaminu utrzymania czystości i porządku w Gminie. Należy natomiast zwrócić uwagę, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera unormowań stanowiących dla organu podstawy do określenia w decyzji wydanej w trybie art. 5 ust. 7 ustawy terminu wykonania obowiązku. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że właściwy organ ma obowiązek wydania decyzji o ile zachodzą przesłanki przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Określenie przez organ terminu podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, nie znajduje zatem podstawy w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (por. Wyrok NSA z dnia 5 października 1999r., IV SA 1502/97,publ.Lex nr 47792, Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r.,II SA/Sz 431/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Działanie organu administracji musi mieć umocowanie w prawie materialnym, przy czym dotyczy to wszystkich elementów orzeczenia, w tym ustalenia terminu wykonania decyzji. Zapisu takiego nie zawiera jednak ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział możliwości określenia przez organ administracji terminu realizacji obowiązków nakładanych decyzją wydawaną w oparciu o art. 5 ust. 7 tej ustawy. Skoro tak, to zgodnie z ogólnymi zasadami decyzja taka podlega wykonaniu z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił w decyzji z dnia .. 2009r. termin 180 dni, w którym skarżąca zobowiązana jest do wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w całości nie wyeliminowało z obrotu prawnego części rozstrzygnięcia wydanego bez podstawy prawnej. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że odnośnie orzeczonego przez organ administracji nakazu przyłączenia do instalacji sanitarnej zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, co skutkowało tym, że w tym zakresie uznając skargę za bezzasadną, oddalono ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Natomiast w części ustalenia terminu wykonania nakazanych czynności zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy P. podlegały uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art.135 wspomnianej ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 cytowanej ustawy.